Pierwszy obowiązek zarządcy sukcesyjnego, o którym zaskakująco często się zapomina
- Wysłane przez Paweł Blajer
- Kategorie Sukcesja i planowanie
- Data 9 styczeń 2026
Zanim pojawią się decyzje operacyjne, umowy i zarządzanie „na bieżąco”, zarządca sukcesyjny musi wykonać jedną czynność, bez której dalsze działania opierają się na domysłach, a nie na faktach.
W praktyce rozmów o zarządzie sukcesyjnym bardzo szybko przechodzi się do tematów bardzo konkretnych: jak prowadzić firmę po śmierci przedsiębiorcy, kto podpisuje umowy, co z pracownikami, kontrahentami, podatkami. To naturalne. Tyle że zanim pojawi się jakiekolwiek realne zarządzanie, ustawa nakłada na zarządcę sukcesyjnego obowiązek absolutnie podstawowy - sporządzenie wykazu inwentarza przedsiębiorstwa w spadku.
Ustawa mówi wprost: niezwłocznie po ustanowieniu zarządu sukcesyjnego zarządca sporządza i składa przed notariuszem wykaz inwentarza przedsiębiorstwa w spadku. Wykaz obejmuje składniki przedsiębiorstwa wraz z ich wartością według stanu i cen z chwili śmierci przedsiębiorcy, a także długi związane z działalnością gospodarczą - również według stanu z tej samej chwili.
Dlaczego to takie ważne? Bo bez tego dokumentu zarządca w istocie porusza się po omacku. Nie ma precyzyjnie ustalonego punktu startowego. Nie wiadomo, czym dokładnie zarządza, jaki majątek wchodzi w skład przedsiębiorstwa w spadku, jakie zobowiązania już istnieją, a jakie pojawiły się później. A to ma znaczenie nie tylko dla spadkobierców, ale również dla odpowiedzialności samego zarządcy oraz dla wypełnienia wszystkich obowiązków względem różnych organów.
Wykaz inwentarza jest także istotny z punktu widzenia samego zarządzania przedsiębiorstwem. Oddziela to, co zastane w chwili śmierci przedsiębiorcy, od tego, co jest wynikiem dalszego prowadzenia firmy. Stanowi fundament do rozliczeń, sporów, odpowiedzialności i ewentualnych decyzji samych właścicieli przedsiębiorstwa w spadku.
Paweł Blajer
Adwokat i ekonomista. Doktor nauk prawnych. Specjalizuje się w planowaniu spadowym i prawie karnym gospodarczym. Praktyka obejmuje również doradztwo w zakresie dziedziczenia przedsiębiorstwa, zabezpieczenia majątku osobistego, wykonywanie testamentu i zarząd sukcesyjny. Zajmuje się również wsparciem w zakresie komunikacji sporu prawnego. Autor jednych z pierwszy publikacji dotyczących zapisu windykacyjnego przedsiębiorstwa, zarządu sukcesyjnego oraz fundacji rodzinnej. Wykładowca akademicki. Od ponad 20 lat dziennikarz, komentator i ekspert w mediach jeśli chodzi o zagadnienia związane z tematyką prawną i ekonomiczną, z charakterystycznym praktycznym podejście do tematów. Były kierownik Działu Prawa i Podatków “Rzeczpospolitej” (tzw. żółtych stron). Autor programu “Blajer mówi: Biznes” (TVN CNBC Biznes, TVN CNBC, BIZNES24) – jedynego z pierwszych programów telewizyjnych dla przedsiębiorców. W TVN24 BIS (TVN24 Biznes i Świat) prowadził program “Bilans” oraz „Biznes dla ludzi”. Autor programu “Antykryzys poradnik” o zarządzaniu firmą w okresie zagrożenia epidemicznego. Otrzymał nagrodę specjalną Business Centre Club (BCC), Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) oraz Kapituły Krajowej Rady Radców Prawnych.

