Pożyczka z małżeńskiego majątku wspólnego udzielona siostrze a zwolnienie z PCC
Wyobraźmy sobie następującą sytuację: mąż i żona pozostają w ustroju ustawowej wspólności majątkowej. Żona ma siostrę, która szybko potrzebuje gotówki. Żona postanawia udzielić jej nieoprocentowanej pożyczki. Załóżmy, że w naszym przykładzie żona nie posiada majątku osobistego – a zatem np. nie posiada środków pieniężnych zgromadzonych przed zawarciem małżeństwa. Tym samym, pieniądze będące przedmiotem pożyczki będą wchodzić w skład majątku wspólnego jej i jej męża.
Powstaje zasadnicze pytanie: czy tak udzielona pożyczka korzysta ze zwolnienia z podatku PCC? Wszak zgodnie z art. 9 pkt 10 lit. b ustawy o PCC, z podatku zwolnione są pożyczki pieniężne udzielane osobom z tzw. zerowej grupy podatkowej określonej w ustawie o podatku od spadków i darowizn (zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha). Niemniej, w ustroju ustawowej wspólności majątkowej pieniądze są tak samo własnością żony, jak męża. Czy to oznacza, że w naszym przykładzie zaciągająca pożyczkę siostra nie może skorzystać ze zwolnienia z podatku PCC, bowiem przedmiotem owej pożyczki są pieniądze będące także własnością męża jej siostry – a więc dla niej osoby spoza „grupy zerowej”?
Jak to zwykle w podatkach bywa: to zależy!
Pozostając dalej przy naszym przykładzie: jeżeli umowa pożyczki została zawarta wyłącznie pomiędzy siostrami – a zatem pomiędzy osobami pozostającymi względem siebie w tzw. „grupie zerowej”, wówczas pożyczkobiorca może skorzystać ze zwolnienia z podatku.
Jeżeli jednak stroną umowy pożyczki byłby również mąż, wówczas powstaje obowiązek podatkowy.
Warto wskazać przy tym dwie istotne kwestie.
Po pierwsze, w takich sytuacjach zawsze warto zawrzeć umowę pożyczki w formie pisemnej. Wprawdzie Kodeks cywilny nie wymaga zachowania konkretnej formy dla zachowania ważności umowy pożyczki, to jednak po złożeniu deklaracji PCC-3 (jako czynności warunkującej skorzystanie ze zwolnienia z podatku) urząd skarbowy może nakazać dostarczenie dowodów dokonania czynności prawnej (zwłaszcza przy znacznych kwotach). Wówczas, w celu uniknięcia wątpliwości, warto dochować formy pisemnej.
Po drugie, umowa pożyczki, w której pożyczkodawcą jest małżonek pozostający w ustroju ustawowej wspólności majątkowej, nie wymaga, by pożyczkodawcą był także drugi małżonek. Zgodnie bowiem z art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
„Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.”.
Jednocześnie, zgodnie z art. 36^1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
„Małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez drugiego małżonka, z wyjątkiem czynności w bieżących sprawach życia codziennego lub zmierzającej do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny albo podejmowanej w ramach działalności zarobkowej.”.
Z powyższego wynika, że jeden małżonek może samodzielnie udzielić pożyczki pieniędzy z majątku wspólnego. Fakt, że drugi małżonek nie jest strona umowy pożyczki, nie ma znaczenia dla jej ważności.
Powyższe potwierdza interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 24 lipca 2026 r., nr
0111-KDIB2-3.4014.264.2026.1.BZ. W interpretacji tej Dyrektor KIS zgodził się ze stanowiskiem podatniczki i odstąpił od sporządzenia uzasadnienia swojej oceny. W interpretacji czytamy:
„Zamierza Pani zawrzeć ze swoją siostrą (Pożyczkodawcą) umowę nieoprocentowanej pożyczki środków pieniężnych.
(…) Pani siostra pozostaje w związku małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój wspólności majątkowej. Środki, będące przedmiotem ww. pożyczki, wchodzą w skład majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską. Współmałżonek siostry (Pożyczkodawcy) nie będzie stroną umowy pożyczki, wyrazi on jednak zgodę na przedmiotową pożyczkę pisemnym oświadczeniem.
(…) Pani zdaniem, jako siostra Pożyczkodawcy będzie Pani zwolniona z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 10 lit. b ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w odniesieniu do całej kwoty pożyczki, po spełnieniu dwóch warunków: otrzymaniu pożyczki przelewem na konto (udokumentowaniu jej) i złożeniu deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 14 dni od powstania obowiązku podatkowego we właściwym urzędzie skarbowym.
Bez wpływu na możliwość skorzystania z ww. zwolnienia pozostaje okoliczność, że siostra pozostaje w związku małżeńskim i środki pochodzą z majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską bowiem stronami umowy pożyczki będą wyłącznie Pani i siostra. Bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że środki pieniężne będące przedmiotem pożyczki przekazane zostaną w kilku ratach - będzie Pani zobowiązana do złożenia jednej deklaracji PCC-3 w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy pożyczki.
(…) Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe. Odstępuję od uzasadnienia prawnego tej oceny.”.
Źródło: interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 24 lipca 2026 r., nr 0111-KDIB2-3.4014.264.2026.1.BZ
Z treścią interpretacji można zapoznać się pod tym linkiem:
