Pożyczki na rzecz beneficjentów fundacji rodzinnej a VAT

Jedna z fundacji rodzinnych zwróciła się do dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie interpretacji w zakresie skutków podatkowych udzielania pożyczek na gruncie VAT. We wniosku wskazała, że zamierzała udzielić pożyczki na rzecz jednego ze swoich beneficjentów. Celem pożyczki miało być pokrycie wydatków związanych z zakupem nieruchomości. Fundacja wskazała także, że w przyszłości zamierza udzielać kolejnych pożyczek podmiotom wskazanym w statucie, przy czym miałyby one być udzielane na krótkie okresy (1-2 lata), aby zwiększyć kontrolę nad udzielonym kapitałem oraz zmniejszyć ryzyko kredytowe. 

Fundacja zastanawiała się czy: 

• udzielane pożyczki będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług? 

• w stosunku do pożyczek udzielanych na rzecz podmiotów wskazanych w statucie, w tym beneficjentów znajdzie zastosowanie zwolnienie z podatku od towarów i usług przewidziane w artykule 43 ustęp 1 punkt 38 ustawy o podatku od towarów i usług? 

W ocenie dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w takim wypadku udzielenie pożyczki będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jednak z uwagi na wskazane przez fundację rodzinną zwolnienie, obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług nie wystąpi. 

Warto jednak zwrócić uwagę, że zdaniem dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej: 

„Udzielenie pożyczki przez podatnika podatku od towarów i usług spełnia przesłanki uznania tej czynności za podlegające opodatkowaniu, niezależnie od częstotliwości i celu jej udzielenia czy statusu nabywcy. Udzielenie bowiem pożyczki przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w związku z jej prowadzeniem, można identyfikować i zaliczać do zawodowej płaszczyzny jednostki, a więc uznać za rodzącą obowiązki w podatku od towarów i usług, nawet gdy ta czynność nie znajduje się w jej zakresie przedmiotowym.” 

Z powyższego wynika zatem, że zdaniem organu podatkowego, nawet jednorazowe udzielenie pożyczki przez prowadzącą działalność gospodarczą fundację rodzinną podlega pod przepisy ustawy o podatku od towarów i usług.  

Warto przy tym mieć na uwadze, że odmienne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując, że: 

„Pożyczkodawca może bowiem prowadzić działalność gospodarczą oraz być podatnikiem podatku od towarów i usług ale równocześnie może udzielić pożyczki jednorazowo (ale nie jeden raz) i w żaden sposób nie wykonywać zawodowo działalności w zakresie usług finansowych. Tego rodzaju incydentalna pożyczka będzie podlegała opodatkowaniu na podstawie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych”. 

Tak między innymi w wyrokach z 6 października 2022 r., sygn. III FSK 1136/21 czy z 4 kwietnia 2025 r., sygn. III FSK 549/23. 

Przywołana wyżej rozbieżność w podejściu skarbówki i sądów administracyjnych nie będzie dotyczyła, tych fundacji rodzinnych, które zamierzają udzielać regularnych pożyczek. Może jednak mieć wpływ na sytuację podatkową fundacji rodzinnych, które zamierzają udzielić pożyczek incydentalnie. Należy pamiętać, że od tego, czy pożyczka podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zależy między innymi istnienie bądź nieistnienie obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.  

Może się zatem okazać, że w toku czynności weryfikacyjnych/kontrolnych, organy podatkowe stwierdzą, że bliższa jest dla nich wykładnia prezentowana przez sądy administracyjne, a w konsekwencji będą twierdziły, że pożyczkobiorca powinien zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych i ma zaległości w tym zakresie. 

Na taki wypadek, warto się zabezpieczyć, poprzez uzyskanie interpretacji indywidualnej. Jeśli zależy Ci na bezpieczeństwie i chcesz oszczędzić sobie stresu na wypadek wizyty urzędników skarbowych, napisz do mnie – chętnie Ci w tym pomogę! 

Interpretacja indywidualna dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 24 września 2026 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.566.2026.3.WN