Prezydent zawetował ustawę. Co z planowaniem spadkowym osób żyjących w związkach nieformalnych?
Prezydent zawetował ustawę o statusie osoby najbliższej. Oznacza to, że osoby pozostające w związkach nieformalnych nadal nie uzyskają przewidzianych w projekcie nowych uprawnień. Z punktu widzenia prawa spadkowego warto jednak pamiętać, że niezależnie od wyniku procesu legislacyjnego od lat pozostają one poza kręgiem spadkobierców ustawowych. Dlatego odpowiednie zaplanowanie spraw majątkowych jest dla nich szczególnie istotne.
Weto prezydenta oznacza, że przynajmniej na obecnym etapie nie zostanie wprowadzona instytucja umowy o wspólnym pożyciu. W debacie publicznej najwięcej mówi się o konsekwencjach politycznych i społecznych tej decyzji. Z perspektywy prawa spadkowego warto jednak zwrócić uwagę na coś znacznie bardziej praktycznego.
Osoby żyjące w związkach nieformalnych nadal nie należą do kręgu spadkobierców ustawowych. Oznacza to, że nawet wieloletni partner, z którym wspólnie budowano życie i majątek, w razie śmierci drugiej osoby nie odziedziczy nic wyłącznie z tego powodu, że pozostawał z nią w związku. Jeżeli nie zostanie sporządzony testament, majątek przypadnie osobom wskazanym w przepisach Kodeksu cywilnego (najczęściej dzieci, ale także rodzice i rodzeństwo)
Niezależnie więc od przyszłych zmian legislacyjnych osoby pozostające w związkach nieformalnych powinny przede wszystkim zadbać o własny plan sukcesyjny. W praktyce oznacza to trzy podstawowe działania.
Po pierwsze - sporządzenie testamentu przez każdego z partnerów. To właśnie testament pozwala samodzielnie zdecydować, kto odziedziczy majątek. Brak testamentu oznacza pozostawienie tej decyzji właśnie niekorzystanym przepisom o dziedziczeniu ustawowym.
Po drugie - wykorzystanie wszystkich dostępnych instrumentów pozwalających przekazać określone środki finansowe poza postępowaniem spadkowym. Dotyczy to przede wszystkim wskazania osoby uposażonej w umowie ubezpieczenia na życie oraz innych rozwiązań oferowanych przez instytucje finansowe, które umożliwiają przekazanie środków wskazanej osobie.
Po trzecie - osoby posiadające większy majątek lub prowadzące działalność gospodarczą powinny rozważyć utworzenie fundacji rodzinnej. To rozwiązanie nie jest przeznaczone wyłącznie dla małżonków. Odpowiednio zaprojektowana fundacja rodzinna może również stanowić skuteczne narzędzie zabezpieczenia partnera żyjącego w związku nieformalnym oraz uporządkowania zasad zarządzania majątkiem po śmierci fundatora.
Weto prezydenta nie zmienia więc najważniejszej kwestii. Osoby żyjące w związkach nieformalnych nadal muszą samodzielnie zadbać o swoje sprawy majątkowe. Zamiast oczekiwać na kolejne zmiany przepisów, warto już dziś wykorzystać instrumenty, które obowiązujące prawo daje do dyspozycji. W planowaniu spadkowym największym zagrożeniem jest bowiem nie brak nowych regulacji, lecz brak własnych decyzji.
