Przedawnienie zobowiązania podatkowego – nota debetowa nie pozwala ominąć jego skutków

Sprawa dotyczyła szwajcarskiej spółki, która w 2015 r. zawarła z polskim dostawcą umowę na zakup konstrukcji stalowych przeznaczonych dla odbiorcy w Iraku. Polski dostawca wystawił faktury, stosując stawkę 0 proc. VAT właściwą dla eksportu. 

Ze względu na ograniczenia, które pojawiły się w eksporcie do Iraku towary nie opuściły jednak Polski. Konstrukcje pozostały w magazynie w Polsce, chociaż prawo do rozporządzania nimi zostało przeniesione na szwajcarską spółkę. W tych okolicznościach transakcje powinny zostać rozliczone jako dostawy krajowe, a nie eksport towarów. 

Nota debetowa zamiast faktury korygującej 

W 2021 r. polski dostawca wystąpił do szwajcarskiej spółki z roszczeniem o zwrot kwoty odpowiadającej zapłaconemu przez niego VAT. Nabywca oczekiwał od polskiego podatnika udokumentowania tego rozliczenia fakturą korygującą. Dostawca odmówił jednak jej wystawienia, wskazując na upływ pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wystawił natomiast notę debetową. 

Szwajcarska spółka uregulowała żądaną należność, a następnie zwróciła się o interpretację indywidualną dotyczącą możliwości odliczenia VAT na podstawie otrzymanego dokumentu. Argumentowała, że nota zawiera wszystkie dane wymagane dla faktury korygującej i spełnia taką samą funkcję. W jej ocenie dokument ten powinien zatem umożliwiać odliczenie podatku naliczonego. 

Przedawnienie wyklucza skuteczną korektę rozliczenia 

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 30 września 2022 r. o sygn. 0114-KDIP1-2.4012.353.2022.2.RM nie podzielił stanowiska spółki. 

Organ uznał, że nota debetowa nie jest dokumentem równoważnym fakturze. Samo zamieszczenie w niej informacji odpowiadających danym wymaganym na fakturze korygującej nie oznacza, że można przypisać jej skutki podatkowe właściwe dla takiej faktury. Stanowisko organu sprowadzało się do przyjęcia, że po upływie terminu przedawnienia nie można skutecznie korygować rozliczeń w sposób wpływający na wysokość przedawnionego zobowiązania podatkowego. 

Spółka nie uzyskała korzystnego rozstrzygnięcia również przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. W wyroku o sygn. I SA/Gl 1511/22. Sąd zakwestionował możliwość traktowania noty debetowej tak samo jak faktury korygującej wyłącznie ze względu na zawarte w niej informacje. Uznał, że dopuszczenie takiego dokumentu do rozliczeń VAT w rozpatrywanych okolicznościach prowadziłoby do obejścia prawa. 

NSA o niedopuszczalności obchodzenia skutków przedawnienia 

Stanowisko niekorzystne dla spółki podtrzymał NSA w wyroku z 8 września 2026 r. o sygn. I FSK 19/24. 

Jak podaje się w doniesieniach medialnych dotyczących uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, NSA wskazał, że nota debetowa nie może zastąpić faktury korygującej, jeżeli jej wykorzystanie miałoby prowadzić do zmiany rozliczenia podatkowego po upływie terminu przedawnienia. Skoro przedawnienie uniemożliwia skuteczne skorygowanie pierwotnego rozliczenia przy użyciu faktury korygującej, strony nie mogą osiągnąć tego samego rezultatu przez wystawienie dokumentu innego rodzaju. 

Z relacji medialnej wynika, że NSA uzasadniając wyrok, zwrócił również uwagę na konsekwencje zaakceptowania stanowiska spółki. Mogłoby ono umożliwić nabywcy odliczenie podatku naliczonego mimo braku skutecznej korekty podatku należnego po stronie sprzedawcy. 

Według doniesień medialnych NSA podkreślił ponadto, że podstawą odliczenia muszą być informacje pozwalające organom podatkowym zweryfikować, czy podatnikowi rzeczywiście przysługuje takie uprawnienie. 

Treść dokumentu nie usuwa skutków przedawnienia 

Opisane rozstrzygnięcie pokazuje, że w tej sprawie samo zawarcie w nocie debetowej danych wymaganych dla faktury korygującej nie wystarczyło do odliczenia VAT. Decydujące znaczenie miało to, że dokument miał zastąpić korektę rozliczenia, której dokonanie było już wykluczone ze względu na przedawnienie. 

Jak wynika z przedstawionego w mediach stanowiska NSA, wykorzystanie noty debetowej nie może służyć przezwyciężeniu tej przeszkody. Zapłata przez nabywcę kwoty odpowiadającej VAT oraz treść otrzymanej noty nie stanowiły zatem w rozpatrywanych okolicznościach wystarczającej podstawy do odliczenia podatku. 

Wyrok NSA z 8 września 2026 r., sygn. I FSK 19/24; poprzedzający go wyrok WSA w Gliwicach, sygn. I SA/Gl 1511/22; interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 30 września 2022 r., nr 0114-KDIP1-2.4012.353.2022.2.RM.