Psychologowi wykonującemu opinie psychologiczne nie przysługują 50% KUP

Sprawa będąca przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczyła psycholożki, która na zlecenie sądów, prokuratur oraz policji sporządza pisemne opinie psychologiczne. Jak wskazała we wniosku, każda z takich opinii jest rezultatem indywidualnego procesu intelektualnego, zawiera autorski dobór metodologii, unikalną strukturę oraz autorską syntezę wniosków. Wnioskodawczyni uznawała więc, że opinie te stanowią utwory w rozumieniu prawa autorskiego. Jednocześnie Wnioskodawczyni uzyskiwała przychody z usług niemających charakteru twórczego, takich jak ustne porady, konsultacje czy sesje terapeutyczne. Jak wskazała we wniosku, płatnicy, tj. sądy i prokuratury, w wystawianych informacjach PIT-11 stosowali jednak do całości wypłacanych kwot jednolite 20% koszty uzyskania przychodów. W związku z tym Wnioskodawczyni zamierzała w zeznaniu rocznym samodzielnie wyodrębnić przychody z tytułu sporządzania opinii psychologicznych stanowiących utwory i zastosować do nich 50% koszty uzyskania przychodów, natomiast do pozostałych przychodów zastosować koszty w wysokości 20%. 

W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym, zadała pytanie czy ma prawo do zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów (zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o PIT) w odniesieniu do przychodów uzyskiwanych ze sporządzania opinii psychologicznych stanowiących utwory w rozumieniu prawa autorskiego, przy jednoczesnym stosowaniu 20% kosztów do pozostałych przychodów o charakterze nietwórczym (np. porady, konsultacje) – sama uważała, że tak.  

Jej zdaniem takie podejście było prawidłowe, ponieważ wynagrodzenie za sporządzenie opinii obejmowało również honorarium za stworzenie utworu oraz rozporządzenie prawami autorskimi. Wnioskodawczyni argumentowała przy tym, że fakt ryczałtowego charakteru wynagrodzenia oraz brak rozbicia go na część „badawczą” i „autorską” nie powinny wykluczać prawa do zastosowania 50% kosztów. Zwróciła przy tym uwagę, że jej stanowisko jest w pełni zgodne z Interpretacją Ogólną Ministra Finansów z dnia 15 września 2020 r. (nr DD3.8201.1.2018), która w punkcie 2 podpunkt 8 wprost to potwierdza. 

Dyrektor KIS nie zgodził się jednak z tym stanowiskiem. Organ zwrócił uwagę, że przychody uzyskiwane przez psychologa z tytułu opinii sporządzanych na zlecenie sądów i innych organów państwa należy kwalifikować jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 6 ustawy o PIT. 

W konsekwencji, zdaniem organu, do tego rodzaju wynagrodzenia zastosowanie mają koszty uzyskania przychodów w wysokości 20%, wynikające z art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o PIT. Dyrektor KIS uznał, że w takim przypadku podatniczka nie jest uprawniona do zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów, nawet jeżeli sporządzane opinie mają charakter twórczy i stanowią utwory w rozumieniu prawa autorskiego. 

Organ wskazał również, że powołana przez Wnioskodawczynię interpretacja ogólna Ministra Finansów z 15 września 2020 r. dotycząca 50% kosztów uzyskania przychodów do honorarium autorskiego nie znajduje zastosowania w tej sprawie. 

Dyrektor KIS skwitował, że Wnioskodawczyni wykonując jako psycholog opinie psychologiczne dla sądów i innych organów państwa - osiąga przychody z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to do tego wynagrodzenia, w myśl art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mają zastosowanie 20% koszty uzyskania przychodów. Tym samym nie jest ona uprawniona do skorzystania z 50% kosztów uzyskania przychodów.  

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w Interpretacji Indywidualnej z 3 czerwca 2026 r. nr:0114-KDIP3-1.4011.277.2026.2.PT