Rabat pośredni – jak rozliczyć?

Rabat pośredni sprowadza się do sytuacji, w której zwrotu części kosztów zakupu (rabat) dokonuje podmiot niebędący bezpośrednim sprzedawcą w stosunku do beneficjenta rabatu pośredniego. Czy taki mechanizm stanowi podstawę do obniżenia podstawy opodatkowania u podmiotu udzielającego rabatu? Czy kwota udzielonego rabatu jest kwotą brutto, czy netto? Jak udokumentować rozliczenie? Jak / kiedy wykazać je w JPK_VAT? 

Zmiana podstawy opodatkowania  

Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. 

Na podstawie art. 29a ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT podstawę opodatkowania obniża się kwoty udzielonych po dokonaniu sprzedaży opustów i obniżek cen.  

Stosownie do art. 106j ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w przypadku gdy po wystawieniu faktury podstawa opodatkowania lub kwota podatku wskazana w fakturze uległa zmianie - podatnik wystawia fakturę korygującą. 

Rabat pośredni – brak faktury korygującej  

Należy rozróżnić: 

1. rabat bezpośredni dotyczy obniżki wynagrodzenia udzielanej przez sprzedawcę nabywcy – taki rabat wymaga skorygowania faktury pierwotnej; 
2. rabat pośredni dotyczy zwrotu części kosztów zakupu, który to zwrot / rabat dokonywany jest przez podmiot występujący na wcześniejszym etapie dostawy, tzn. rabatu udziela podmiot niebędący bezpośrednim sprzedawcą w stosunku do beneficjenta rabatu pośredniego. Taki rabat nie wymaga korekty faktury pierwotnej (ta pozostaje bez zmian ponieważ dokumentuje transakcję między sprzedawcą a nabywcą, natomiast środki są częściowo zwracane przez podmiot nie będący stroną transakcji sprzedaży między nabywcą a sprzedawcą); rabat pośredni dokumentowany jest notą.  

Korekta in minus podstawy opodatkowania 

W praktyce organy podatkowe potwierdzają możliwość skorygowania podstawy opodatkowania przez podmiot udzielający rabatu pośredniego i wskazują, że dla momentu dokonania korekty in minus decydujący jest moment faktycznej wypłaty rabatu pośredniego. W ocenie DKIS rabat taki można udokumentować notą uznaniową / obciążeniową: 

1. interpretacja indywidualna DKIS z dnia 20.11.2023 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.641.2023.1.IK; 
2. interpretacja indywidualna DKIS z dnia 30.06.2023 r., nr 0114-KDIP1-1.4012.217.2023.3.KOM; 
3. interpretacja indywidualna DKIS z dnia 26.06.2026 r., nr 0113-KDIPT1-2.4012.405.2026.1.SM; 
4. interpretacja indywidualna DKIS z dnia 23.07.2026 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.389.2026.4.IK; 
5. interpretacja indywidualna DKIS z dnia 31.12.2024 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.657.2024.2.KO.  

Wartość udzielonego rabatu – oblicz metodą „w stu”  

Zasadniczo wartość udzielonego rabatu należy traktować jako kwotę brutto. 

Powyższe znajduje potwierdzenie w: 

1. interpretacji DKIS z dnia 09.05.2024 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.91.2024.2.IK: Skoro obniżeniu ulega kwota łącznej należności za sprzedane towary, która jest kwotą brutto, zatem i kwota rabatu powinna być uznana za kwotę brutto, którą należy proporcjonalnie (tzw. metodą "w stu") podzielić na kwotę podstawy opodatkowania i kwotę VAT należności (i odpowiednio naliczonego); 
2. interpretacji DKIS z dnia 26.07.2022 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.307.2022.2.ICZ: Odnosząc się do tej kwestii, należy wskazać, że kwota Rabatu pośredniego wypłacana przez Państwa na rzecz (…) obniża efektywnie kwotę należną od Dostawcy. Obniżenie to powinno znajdować odzwierciedlenie nie tylko w podstawie opodatkowania, jak i w kwocie podatku należnego, ale również w kwocie podatku naliczonego. Skoro obniżeniu ulega kwota łącznej należności za sprzedane towary, która jest kwotą brutto, zatem i kwota Rabatu powinna być uznana za kwotę brutto, którą należy proporcjonalnie (tzw. metodą "w stu") podzielić na kwotę podstawy opodatkowania i kwotę VAT należności (i odpowiednio podatku naliczonego). 

Jak to wykazać w JPK? 

Wykazując odpowiednią notę z tytułu udzielonego rabatu pośredniego w JPK_VAT należy: 

• zastosować oznaczenie: „WEW”; 

• zastosować oznaczenie: „DI”; 

• w polu NrKontrahenta/NazwaKontrahenta wpisać "BRAK". 

Ww. stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych DKIS: 

1. interpretacja z dnia 13.07.2026 r., nr 0111-KDIB3-3.4012.181.2026.1.MAZ: Zgodnie z § 11 ust. 8 pkt 2 lit. a rozporządzenia, oznaczenie DI dotyczy innych dowodów nabycia niż faktura. Oznaczenie DI stosuje się w przypadku dowodu innego niż faktura, w szczególności dla wszystkich innych przypadków dokumentów, które nie będą posiadały numeru KSeF i nie zostały przesłane do KSeF, ani nie będzie można ich oznaczyć BFK i OFF, ale pojawia się konieczność wykazania ich w ewidencji dla podatku od towarów i usług. Skoro więc udzielenie rabatów pośrednich wynika z ilości i wartości przedmiotów nabytych od dealera, to rabaty nie są związane z konkretnymi fakturami, tylko są następstwem skali wzajemnych transakcji. W takim wypadku nota księgowa nie odnosi się bezpośrednio do pojedynczej transakcji dokumentowanej fakturą. Przy tym Państwo wskazali na dwa rodzaje not występujących w przypadku wystąpienia rabatów - noty księgowe wystawiane przez Spółkę (noty obciążeniowe) lub wystawiane przez danego importera dokonującego wypłaty rabatu (noty uznaniowe). Noty takie są więc wyrazem wzajemnych rozliczeń wewnętrznych między Wnioskodawcą a importerem, odnoszą się do skali dokonanych transakcji nabycia, co oznacza, że takie noty księgowe należy ujmować zarówno jako dowody oznaczone WEW, jak również oznaczone jako DI; 
2. interpretacja z dnia 10.06.2022 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.185.2022.3.AB: …otrzymany rabat od Dostawców dokumentowany przez Państwa Spółkę notą obciążeniową lub przez dostawcę notą księgową nie jest świadczeniem wzajemnym (Państwa Spółka nie świadczy na rzecz Dostawców żadnych usług), a tym samym będzie stanowił jak już wskazywano rabat pośredni, a w istocie rabat obniżający wartość sprzedaży u dostawcy oraz wartość podatku naliczonego u Państwa. Wystawiona nota nie jest także związana z korektą wynagrodzenia płaconego wcześniej dostawcy, bo to Konsorcjant bądź Pośrednik dokonywał płatności na rzecz dostawców. W rozpatrywanej sprawie, jak wskazano powyżej, wystawiona nota księgowa lub obciążeniowa będzie dokumentem stanowiącym dowód udzielonego Państwu rabatu. Dokumentując rabat pośredni dostawca nie będzie miał możliwości wystawienia faktury korygującej. Zatem w celu prawidłowego rozliczenia podatku w prowadzonej ewidencji dla potrzeb podatku od towarów i usług będziecie mieli Państwo prawo uwzględnić wystawioną notę księgową lub obciążeniową jako dowód otrzymanego rabatu. Dokument ten należy oznaczyć jako "WEW". W przypadku rabatu pośredniego beneficjentem przyznanego rabatu nie jest bezpośredni kontrahent podmiotu wypłacającego premię. Upust przyznawany jest więc z pominięciem jednego z uczestników łańcucha dostaw. W konsekwencji w przypadki księgowania w pliku JPK noty uznaniowej lub księgowej dokumentującej rabat pośredni powinniście Państwo w polu NrKontrahenta/NazwaKontrahenta wpisać "BRAK".  

Instytucja rabatu pośredniego nie została wprost uregulowana w przepisach ustawy o VAT, niemniej stanowi w praktyce stosowany mechanizm. Istotne jest przy tym właściwe udokumentowanie rozliczenia i wykazanie go we właściwym okresie.