Rośnie liczba kontroli WHT – fiskus coraz częściej sprawdza także mniejsze firmy

Z danych KAS wynika, że w 2025 r. przeprowadzono rekordową liczbę 337 kontroli w zakresie podatku u źródła, podczas gdy w 2021 r. było ich 119. Zmienia się przy tym struktura kontrolowanych podmiotów: maleje udział największych spółek, a rośnie udział najmniejszych płatników CIT. Równolegle bardzo szybko przybywa czynności sprawdzających, które pozwalają weryfikować płatników bez wszczynania formalnej kontroli.  

Podatek u źródła od zawsze kojarzono z obszarem dotyczącym głównie dużych grup kapitałowych i skomplikowanych struktur międzynarodowych. Dane opublikowane w odpowiedzi szefa KAS na interpelację poselską wskazują, że ten obraz przestaje być aktualny. Weryfikacja obowiązków płatników obejmuje coraz szersze grono przedsiębiorców, a administracja dysponuje narzędziami, które pozwalają jej działać szybciej niż dotychczas.  

Skala kontroli 

W 2021 r., jeszcze przed wejściem w życie mechanizmu Pay&Refund, przeprowadzono 119 kontroli w tym zakresie. W kolejnych latach liczba ta wynosiła 152 (2022), 206 (2023) i 194 (2024), po czym w 2025 r. wzrosła aż do 337. Były to przede wszystkim kontrole celno-skarbowe, skoncentrowane na poważniejszych nieprawidłowościach, a klasycznych kontroli podatkowych odnotowano pojedyncze przypadki.  

Zmieniała się również charakterystyka kontrolowanych podmiotów. Udział największych firm, o przychodach powyżej 50 mln euro, wzrósł z 26 proc. w 2021 r. do 40 proc. w 2023 r., a następnie spadł do 13 proc. w 2025 r. W tym samym czasie rosło zainteresowanie najmniejszymi podatnikami, płacącymi 9-procentowy CIT: w 2023 r. stanowili 9 proc. kontrolowanych, a w 2025 r. już 27 proc. Najczęściej kontrolowane pozostają jednak firmy średniej wielkości, stosujące stawkę 19 proc. 

Wartość ustaleń   

Wartość nieprawidłowości wykrytych w trakcie tych kontroli wyniosła 113,8 mln zł w 2021 r., ponad 650 mln zł w 2023 r. i ponad 497 mln zł w 2025 r. Dane te trzeba jednak czytać ostrożnie. Podczas kontroli WHT badana jest całość rozliczeń podatnika w CIT za dany okres, więc ustalenia nie muszą dotyczyć wyłącznie podatku u źródła. Statystyki nie pozwalają zatem ocenić, ile z tych kwot to zaległości z tytułu WHT.  

Interesujące są natomiast proporcje. W 2024 r. największe spółki odpowiadały za 70 proc. wykrytych uchybień, w 2025 r. już za 28 proc., czyli za około 139 mln zł. W tym samym czasie podmioty z 9-procentową stawką, które w 2023 r. praktycznie nie generowały ustaleń, odpowiadały w 2025 r. za 19 proc. wartości nieprawidłowości, czyli ponad 94 mln zł. 

Co wykrywa KAS 

Komunikaty publikowane przez administrację w 2026 r. dotyczą różnych branż i obejmują zarówno dywidendy, jak i odsetki. Powtarzają się w nich dwa schematy: korzystanie ze zwolnień bez spełnienia warunków oraz wypłaty trafiające do podmiotu pośredniczącego, a nie do rzeczywistego właściciela.   

Jako przykład administracja wskazała odzyskanie 48 mln zł z tytułu nieopodatkowanych odsetek wypłaconych podmiotowi powiązanemu oraz wszczęcie kontroli w czterech firmach transportowych, które nie pobrały podatku od wypłat przekraczających 40 mln zł. W jednej ze spraw KAS ocenił strukturę jako pozbawioną celu ekonomicznego innego niż korzyść podatkowa.  

Czynności sprawdzające  

Szczególnie dynamicznie rośnie liczba czynności sprawdzających. W 2021 r. ich nie było, w 2022 r. odnotowano 872, a w 2025 r. już 2050. Wykryte uszczuplenia wzrosły w tym czasie z 32,8 mln zł do 210,8 mln zł. 

Wnioski 

Statystyki pokazują dwie równoległe tendencje: poszerzanie kręgu kontrolowanych podmiotów oraz zwiększanie roli narzędzi, które nie wymagają formalnego postępowania. Dla płatników oznacza to, że ryzyko weryfikacji nie dotyczy już wyłącznie dużych grup i dużych kwot, a wezwanie do wyjaśnień może pojawić się bez poprzedzającej kontroli. W praktyce warto więc zadbać o kompletną dokumentację każdej wypłaty na rzecz nierezydenta: certyfikat rezydencji, ustalenia dotyczące rzeczywistego właściciela, podstawy zastosowania preferencji oraz, przy kwotach przekraczających 2 mln zł, procedurę przewidzianą w ramach mechanizmu Pay&Refund. Należy także regularnie sprawdzać, czy wypłaty obejmujące usługi, licencje lub użytkowanie sprzętu są prawidłowo zakwalifikowane, ponieważ błędy w tym zakresie najłatwiej ujawnić na podstawie samej analizy danych.