TSUE: nie ma PCC przy przekształceniu spółki osobowej w inną spółkę osobową

W wyroku z 17 września 2026 r. w sprawie C-197/25, A. sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przesądził, że przy przekształceniu jednej spółki osobowej w inną – jeżeli nie towarzyszy mu wniesienie wkładu kapitałowego – państwo członkowskie nie może pobrać podatku od czynności cywilnoprawnych. Tego rodzaju przekształcenie musi być zwolnione z wszelkich podatków pośrednich. 

Po pierwsze, wyrok ten wyjaśnia zakres opodatkowania PCC. 

Po drugie, otwiera podatnikom możliwość odzyskania zapłaconego niezasadnie podatku. 

Sprawa, w której wypowiedział się TSUE 

Analizowany przez TSUE stan faktyczny dotyczył polskiej spółki, która przekształciła się ze spółki komandytowej w spółkę jawną. W akcie notarialnym wkłady wspólników w spółce jawnej określono w tej samej wysokości co wcześniej w spółce komandytowej – wspólnicy nie wnieśli żadnych dodatkowych wkładów pieniężnych ani niepieniężnych. Mimo to notariusz jako płatnik pobrał PCC. Spółka wystąpiła o zwrot nadpłaty, argumentując, że nie doszło do zwiększenia majątku spółki osobowej, w rozumieniu art. 1 ust. 3 pkt 3 ustawy o PCC (zgodnie z którym poprzez zmianę umowy spółki rozumie się „przekształcenie lub łączenie spółek, jeżeli ich wynikiem jest zwiększenie majątku spółki osobowej lub podwyższenie kapitału zakładowego spółki kapitałowej”).  

To na kanwie postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty, NSA skierował pytanie prejudycjalne – zmierzając do ustalenia, czy skoro państwa członkowskie są uprawnione do traktowania niektórych spółek za spółki kapitałowe, to jednocześnie są uprawnione do opodatkowania tych podmiotów podatkiem kapitałowym. 

Wskazania TSUE 

Punktem wyjściowym rozważań TSUE był zakres uprawnień państw członkowskich wynikających z art. 9 dyrektywy Rady 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz. U. UE. L. z 2008 r. Nr 46, str. 11 ze zm., dalej: Dyrektywa), który upoważnia państwa członkowskie do nieuznawania niektórych spółek, za spółki kapitałowe – na użytek nakładania podatku kapitałowego. Efektywnie mechanizm ten oznacza, że skoro dana spółka nie stanowi spółki kapitałowej to możliwy jest pobór podatku od wniesionego do niej kapitału. W stosunku do spółek kapitałowych Dyrektywa przewiduje bowiem zakaz poboru podatku kapitałowego – chyba że podatek taki był pobierany 1 stycznia 2006 r. (tzw. klauzula stand-still, por. art. 7 Dyrektywy). 

Podatkiem kapitałowym, jest natomiast zgodnie z art. 11 Dyrektywy podatek pobierany od wnoszonych wkładów. 

Natomiast podatek związany z przekształceniami podmiotów, jest podatkiem pośrednim, uregulowanym art. 5 Dyrektywy. W związku z tym, TSUE wskazał, że ewentualne wyłączanie przez państwa członkowskie niektórych spółek z zakresu spółek kapitałowych, nie ma znaczenia dla zakresu opodatkowania podatkiem pośrednim. 

W rezultacie, konkluzja TSUE sprowadza się do uznania, że przekształcenia spółki osobową w inną spółkę osobową, przy braku wniesienia wkładu, nie podlega opodatkowaniu podatkiem pośrednim. 

Możliwość uzyskania zwrotu podatku 

Wskazany wyrok TSUE potwierdza, że ewentualna zapłata PCC od przekształcenia spółki osobowej w inną spółkę osobową nie była należna. Wyrok ten otwiera drogę do odzyskania zapłaconego PCC.  

Uzyskanie zwrotu może wymagać sprawnego działania:  

• jeżeli podatek został zapłacony przez płatnika lub na podstawie deklaracji, wniosek o stwierdzenie nadpłaty powinien zostać złożony do upływu terminu przedawnienia zobowiązania (co do zasady w terminie 5 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, zgodnie z art. 75 w zw. z art. 74 w zw. z art. 70 Ordynacji podatkowej); 

• jeżeli podatek zapłacony w wykonaniu ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie, konieczne jest wystąpienie o wznowienie postępowania w terminie miesiąca od publikacji sentencji wyroku w Dzienniku Urzędowym UE (zgodnie z art. 240 § 1 pkt 11 w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej).