Uczestnictwo w tzw. „spółce cichej”, a estoński CIT

W interpretacji indywidualnej z dnia 1 lutego 2023 r. nr 0111-KDIB1-1.4010.806.2022.1.SG, Dyrektor KIS potwierdził, że uczestnictwo podatnika objętego estońskim CIT w tzw. Spółce cichej, nie przekreśla możliwości stosowania tej formy opodatkowania. Zgodnie z art. 28j ust. 1 ustawy o CIT, opodatkowaniu ryczałtem może podlegać podatnik spełniający łącznie szereg warunków. Jednym z nich jest brak udziałów (akcji) w kapitale innej spółki, tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym lub w instytucji wspólnego inwestowania, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną oraz innych praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciel (fundator) lub beneficjent fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym. Spółka cicha jest formą działalności gospodarczej, która w przeszłości była uregulowana przepisami Kodeksu handlowego z 1934 r., a jej byt prawny zakończył się z dniem 1 stycznia 1965 r. Ponieważ w polskim systemie prawnym obowiązuje zasada swobody umów, wyrażona w art. 3531 Kodeksu cywilnego, dopuszczalne jest zawarcie takiej spółki jako umowy nienazwanej. Jak uzasadniał wnioskodawca, do istotnych elementów stosunku spółki cichej należą:

• uczestniczenie w cudzym przedsiębiorstwie (strony dążą do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego),
• wniesienie wkładu (wkład wspólnika cichego, który może być w formie zarówno pieniężnej, jak i niepieniężnej, staje się częścią majątku przedsiębiorcy),
• wniesienie wkładu daje prawo do udziału w zysku (nie można wyłączyć wspólnika cichego od uczestnictwa w zyskach - inaczej jest w odniesieniu do strat),
• wyłączenie osobistej odpowiedzialności (wobec wierzycieli przedsiębiorcy).

Istota spółki cichej wyczerpuje się w stosunku zobowiązaniowym łączącym wspólników (spółka wewnętrzna). Wspólnik cichy nie staje się współwłaścicielem majątku, do którego wniósł wkład, ani nie występuje w stosunkach zewnętrznych. Tytułem prawnym uzyskania korzyści majątkowej przez wspólnika cichego nie jest posiadany udział w kapitale przedsiębiorcy, lecz umowa cywilnoprawna. Z powyższego wynika, że spółka cicha nie jest podmiotem prawa, nie posiada ona osobowości prawnej, w związku z czym warunek nieposiadania udziałów (akcji) w kapitale innej spółki zostanie spełniony. Podobnie w przypadku warunku nieposiadania ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną – spółka ta nie jest spółką niebędącą osobą prawną, ze względu na to, że wspólnicy spółki realizują jedynie wspólne przedsięwzięcie. Wobec tego nie ma przeszkód, aby spółka, będąca opodatkowaną estońskim CIT uczestniczyła, na podstawie zawartej umowy nienazwanej w tzw. Spółce cichej i nadal korzystała z tej formy opodatkowania lub spełniała warunki wejścia.