Usługi dla byłego pracodawcy nie zawsze wykluczają podatek liniowy i ryczałt

Rząd planuje doprecyzowania i uszczelnienia przepisów podatkowych obejmujących fundacje rodzinne w związku ze zidentyfikowanymi mechanizmami wykorzystywania tej instytucji w sposób niezgodny z jej celem ustawowym, jakim jest długoterminowe zarządzanie majątkiem oraz realizacja funkcji sukcesyjnych.  

Z dniem 22.05.2023 r. do polskiego porządku prawnego wprowadzona została instytucja fundacji rodzinnej.   

Podstawowym celem fundacji rodzinnej jest zabezpieczenie i ochrona majątku oraz realizacja procesów sukcesyjnych – instytucja ta ma w szczególności minimalizować ryzyko nieudanej sukcesji i zapobiegać rozdrobnieniu majątku. Zatem, fundacja rodzinna nie jest, co do zasady, przedsiębiorcą i nie powinna prowadzić działalności gospodarczej jako formy operacyjnej działalności - prowadzona przez nią aktywność gospodarcza ma charakter incydentalny i służy jedynie zarządzaniu majątkiem.   

Rewizja 

Zgodnie z art. 143 ustawy o fundacji rodzinnej Rada Ministrów dokona przeglądu funkcjonowania przepisów ustawy i przedłoży Sejmowi i Senatowi informację o skutkach jej obowiązywania wraz z propozycjami zmian, po upływie 3 lat od dnia jej wejścia w życie.   

W dniu 13.08.2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowany został Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (UD447).  

Gdzie leży problem? Instrumentalne traktowanie fundacji rodzinnej 

• zaobserwowano przypadki wykorzystywania fundacji rodzinnych jako instrumentów umożliwiających uzyskiwanie korzyści podatkowych poprzez zmianę formy prawnej prowadzenia działalności przy zachowaniu ekonomicznej tożsamości uzyskiwanych dochodów. W konsekwencji część praktyk związanych z wykorzystaniem fundacji rodzinnej prowadzi do ograniczenia poziomu opodatkowania lub nieograniczonego przesunięcia obowiązku podatkowego w czasie, co skutkuje rozszczelnieniem systemu podatkowego oraz podważeniem założeń konstrukcyjnych tej instytucji; 

• bardzo często obserwowanym zjawiskiem jest sytuacja, w której fundator jest jedynym beneficjentem fundacji rodzinnej, bądź jedynymi beneficjentami fundacji rodzinnej są fundatorzy (małżonkowie) i fundacja taka nie ma innych żyjących beneficjentów, względnie fundator jest jednym z beneficjentów. W takiej sytuacji fundator lub fundatorzy zachowują faktyczną kontrolę nad majątkiem wniesionym do fundacji, pomimo jego formalnego wyodrębnienia jako własności odrębnej osoby prawnej. W takim układzie fundacja rodzinna pełni funkcję podmiotu pośredniczącego, natomiast rzeczywiste decyzje gospodarcze pozostają w gestii fundatora. Z perspektywy podatkowej prowadzi to do sytuacji, w której dochody z majątku są osiągane w ramach korzystniejszego reżimu podatkowego właściwego dla fundacji rodzinnej, mimo że ekonomicznie odpowiadają dochodom uzyskiwanym bezpośrednio przez osobę fizyczną; 

• celem projektu jest ograniczenie możliwości instrumentalnego wykorzystywania przewidzianych preferencji podatkowych oraz powiązanie ich stosowania z rzeczywistą realizacją funkcji sukcesyjnej.  

Zmiany w ustawie o CIT 

1. objęcie fundacji rodzinnej opodatkowaniem dochodów zagranicznych jednostek kontrolowanych (CFC) i podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków (Exit tax): 

• zmiana art. 6 ust. 6 ustawy CIT polegająca na wskazaniu, iż fundacje rodzinne nie są zwolnione z podatku, o którym mowa w art. 24a ustawy CIT. Instytucja fundacji rodzinnej nie powinna bowiem stać się „zasłoną” dla podmiotów kierujących się intencją uniknięcia stosowania regulacji przewidujących opodatkowanie dochodów zagranicznych jednostek kontrolowanych; 

• objęcie fundacji rodzinnej zakresem regulacji zawartych w art. 24f ustawy CIT (podatek od niezrealizowanych zysków); 

2. modyfikacja zwolnień z opodatkowania: 

• art. 6 ust. 8 pkt 1 lit. b i c ustawy CIT - doprecyzowaniu zakresu przychodów z najmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, które nie korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego. Zwolnienie podatkowe znajdzie zastosowanie jedynie w przypadku najmu stricte mieszkaniowego (najmu długoterminowego) – tzn. sytuacji, gdy fundacja rodzinna wynajmuje wskazane w przepisie nieruchomości osobom fizycznym na ich własne potrzeby mieszkaniowe. Wszelkie inne formy wykorzystania nieruchomości, mieszczące się w zakresie dopuszczalnej działalności fundacji rodzinnej (art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o fundacji rodzinnej) będą objęte opodatkowaniem CIT na zasadach ogólnych; 

• art. 6 ust. 8 pkt 2 ustawy o CIT - opodatkowanie osiąganych przez fundację rodzinną przychodów ze zbycia mienia przed upływem wskazanego terminu. W art. 6 ust. 8 pkt 2 ustawy o CIT ma zostać dodany przepis przewidujący brak zastosowania zwolnienia z podatku CIT w przypadku zbycia mienia wniesionego lub przekazanego nieodpłatnie do fundacji rodzinnej, lub nabytego przez fundację rodzinną od podmiotu powiązanego w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy CIT, jeżeli zbycie to nastąpiło przed upływem 36 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło to wniesienie, przekazanie lub nabycie; 

• art. 6 ust. 8 pkt 3 ustawy o CIT - opodatkowanie osiąganych przez fundację rodzinną przychodów udziału w podmiotach transparentnych. Zwolnieniu nie będą podlegały przychody z udziału w funduszu, spółdzielni lub podmiocie o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o fundacji rodzinnej), jeżeli nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, a ich przychody, koszty, dochody lub straty są traktowane jako odpowiednio osiągnięte lub poniesione przez fundację rodzinną. Zwolnienie nie obejmie także przychodów z udziału w spółce niebędącej osobą prawną; 

3. ustalenie stawki podatku, o którym mowa w art. 24q ust. 1 ustawy CIT, na poziomie 19%. Zmiana ma stanowić ograniczoną i wyważoną korektę na etapie dystrybucji środków z fundacji rodzinnej, tj. w momencie, w którym majątek opuszcza preferencyjny reżim podatkowy właściwy dla tej instytucji; 

4. doprecyzowanie katalogu tzw. ukrytych zysków fundacji rodzinnej (art. 24q ust. 1 ustawy o CIT). Projekt zakłada objęcie katalogiem ukrytych zysków również: 

• pożyczek udzielanych fundatorowi oraz podmiotom powiązanym z beneficjentem, fundatorem lub fundacją rodzinną; 

• wartość umorzonych, przedawnionych lub odpisanych jako nieściągalne należności fundacji rodzinnej, w tym należności z tytułu pożyczek. Chodzi o przypadki, w których fundator, beneficjent lub podmiot powiązany nie reguluje zobowiązań wobec fundacji rodzinnej, w szczególności z tytułu pożyczki bądź nabytego od niej mienia lub usług, a należność następnie zostaje umorzona, przedawnia się lub jest odpisywana jako nieściągalna; 

5. doprecyzowanie konsekwencji podatkowych prowadzenia przez fundację rodzinną działalności gospodarczej wykraczającej poza zakres określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (art. 24r ustawy o CIT). Celem projektowanej regulacji jest wyeliminowanie ewentualnych wątpliwości interpretacyjnych dotyczących relacji pomiędzy art. 24r a art. 22d ustawy CIT - w przypadku prowadzenia działalności wykraczającej poza zakres określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej opodatkowaniu według stawki 25% powinny podlegać wszystkie dochody i zdarzenia podatkowe związane z taką działalnością, niezależnie od podstawy prawnej ich opodatkowania w ustawie CIT.  

Od kiedy? 

Projektowana ustawa ma wejść w życie z dniem 01.01.2027 r. W projekcie wskazano, że zakres zmian ujętych w projekcie nie uzasadnia zastosowania okresu vacatio legis dłuższego niż miesięczny z uwagi na ważny interes publiczny.