Wsparcie dla firm energochłonnych i czasowa podwyżka CIT dla niektórych podmiotów

1 października 2026 r. do Sejmu skierowany został projekt ustawy o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej. Głównym założeniem projektu jest czasowe zwiększenie wysokości dopłat w ramach pomocy publicznej dla przedsiębiorstw z sektora przemysłu energochłonnego. Dodatkowa osłona przed wysokimi kosztami energii sfinansowana zostać ma ze środków pochodzących z czasowej podwyżki podatku dochodowego od osób prawnych dla niektórych podmiotów.

Presja kosztowa

Jak wskazują autorzy projektu, koszty energii elektrycznej w Europie są nawet 2-3 krotnie wyższe od kosztów ponoszonych przez podmioty działające w krajach azjatyckich czy USA. Taki stan rzeczy stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla konkurencyjności polskiego sektora energochłonnego rywalizującego na rynkach globalnych. Rywalizacja z podmiotami z krajów trzecich, nieobciążonymi w takim stopniu kosztami polityki klimatycznej oraz korzystającymi z dostępu do tanich surowców energetycznych, staje się niemożliwa i prowadzi do postępującej redukcji działalności produkcyjnej w Polsce, co z kolei istotnie zagraża zarówno krajowej gospodarce jak i rynkowi pracy, a nawet bezpieczeństwu narodowemu. Potencjalne zamykanie działalności zakładów może oznaczać likwidację miejsc pracy, utratę know-how oraz infrastruktury, których późniejsze odtworzenie jest kosztowne i czasochłonne. W związku z tym koniecznością stało się podjęcie działań, mających na celu ograniczanie wyżej wskazanych ryzyk.

Obniżki cen energii

Rozwiązania proponowane w omawianym projekcie ustawy wspomogą przedsiębiorstwa i będą służyły przyspieszeniu transformacji energetycznej w celu przekształcania gospodarki. Wsparcie polegać ma na udzielaniu zniżek od hurtowej ceny energii elektrycznej, powiązanej z obowiązkiem beneficjentów do dokonywania inwestycji, które przyczynią się do zielonej transformacji i obniżą koszty systemu energetycznego w perspektywie średnio- i długoterminowej.

Adresatami programu zostaną przedsiębiorstwa m.in. z sektorów:

górnictwo,

hutnictwo żelaza, stali oraz metali nieżelaznych,

przemysł chemiczny,

produkcja szkła,

produkcja ceramiki,

produkcja cementu.

Jednym z warunków jest również posiadanie przez beneficjenta statusu przemysłowego odbiorcy energii (wpis do wykazu odbiorców przemysłowych, o którym mowa w art. 52 ust. 4 ustawy o odnawialnych źródłach energii).

Blisko 5 mld wsparcia

Pomoc może być udzielana beneficjentom na maksymalny okres trzech lat, w wysokości nie wyższej niż 50% średniej ceny energii elektrycznej i dotyczyć może nie więcej niż 50% rocznego zużycia energii przez beneficjenta. Płatności należy dokonać do dnia 31 grudnia 2030 r. Przewidziano dwa nabory dzięki czemu przedsiębiorcy, którzy nie będą gotowi z planem inwestycji w 2027 r. będą mogli zawnioskować o dopłaty w 2028 r. Na realizację projektu w latach 2027-2030 przeznaczone zostanie 4,8 mld zł, w tym 800 mln zł w 2027 r., po 1,6 mld zł w latach 2028–2029 oraz 800 mln zł w 2030 r.

Czasowa podwyżka CIT

W treści projektu przewidziano wprowadzenie zmian w ustawie o CIT, które polegać mają na zwiększeniu stawki podatku dochodowego od osób prawnych dla największych podmiotów (z przychodami powyżej 50 mln euro rocznie) prowadzących działalność koncesjonowaną w sektorze energetycznym, a także niekoncesjonowaną w zakresie handlu ropą naftową oraz sprzedaży gazu z własnych złóż.

Proponuje się, aby rozwiązania dotyczyły podmiotów prowadzących przynajmniej jeden z rodzajów działalności w zakresie:

wydobycia gazu ziemnego lub ropy naftowej,

produkcji paliw ciekłych prowadzonej w instalacjach wytwarzania paliw ciekłych w procesie przerobu ropy naftowej,

obrotu paliwami gazowymi (tj. gazem ziemnym wysokometanowym lub zaazotowanym, w tym skroplonym gazem ziemnym lub propan-butanem lub innym rodzajem gazu palnego) obrotu paliwami ciekłymi lub obrotu ropą naftową,

przesyłania energii elektrycznej,

dystrybucji energii elektrycznej przez największe podmioty z wyłączeniem podatników będących przedsiębiorstwami zintegrowanymi pionowo, o których mowa w ustawie – Prawo energetyczne.

Stawka CIT ma wynieść odpowiednio:

30% podstawy opodatkowania w 2027 r.

26% podstawy opodatkowania w 2028 r.

23% podstawy opodatkowania w 2029 r.

- natomiast w roku 2030 nastąpi powrót do podstawowej stawki podatku (19%).

Przeznaczenie dodatkowych środków

Wyższe stawki podatku CIT spowodują zwiększenie obciążeń podatkowych u podmiotów objętych zmianą, lecz jednocześnie pozwolą na pozyskanie środków, które przeznaczone zostaną realizację działań zmierzających do poprawy sytuacji polskiego sektora energochłonnego (w szczególności poprzez finansowanie analizowanych planów pomocowych).