Bezumowne korzystanie z nieruchomości również w kosztach
Nawet jeśli korzystamy z nieruchomości bez właściwej umowy wynagrodzenie, które przekazujemy właścicielowi może być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów i zostać potrącone w dacie poniesienia.
Przepisy ustawy o PIT nie zakazują ujęcia w kosztach podatkowych wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy (nieruchomości). Jeśli takie wydatki związane są w sposób ogólny z działalnością gospodarczą to stanowią pośrednie koszty uzyskania przychodów.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. W takim ujęciu kosztami są zarówno koszty pozostające w bezpośrednim związku z uzyskanymi przychodami, jak i pozostające w związku pośrednim, jeżeli zostanie wykazane, że zostały w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów (w tym dla zagwarantowania funkcjonowania źródła przychodów), nawet wówczas, gdyby z obiektywnych powodów przychód nie został osiągnięty. Jednak o tym, co jest celowe i potrzebne w prowadzonej działalności, decyduje podmiot prowadzący działalność gospodarczą i to na nim spoczywa obowiązek wykazania związku poniesionych kosztów z działalnością gospodarczą, w tym okoliczności, że ich poniesienie ma wpływ na wysokość osiągniętych przychodów.
Zagadnienia dotyczące bezumownego korzystania z nieruchomości zostały uregulowane w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 224 § 2 w związku z art. 225 Kodeksu cywilnego samoistny posiadacz jest m.in. zobowiązany względem właściciela do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy (bezumowne), a wynagrodzenie to jest skutkiem regulowania stosunków między właścicielem a nieuprawnionym posiadaczem. Dodatkowo zapewnia ochronę interesów właściciela i ma na celu przywrócenie zakłóconej równowagi między tymi podmiotami. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości obejmuje spodziewane korzyści z tytułu umowy najmu lub dzierżawy, która zostałaby zawarta, gdyby nieruchomość nie została zajęta bezumownie.
Zgodnie z interpretacją indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 13 stycznia 2026 toku, nr: 0112-KDIL2-2.4011.883.2025.2.AA wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest konsekwencją korzystania z niej przez podatnika bez wyrażonej zgody prawowitego właściciela, do tego żaden przepis ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wyłącza wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości z kosztów uzyskania przychodów. Zatem wydatek ten może stanowić koszty uzyskania przychodów, o ile istnieje związek przyczynowo-skutkowy z przychodami. Jeśli spełnione jest kryterium celu dla ustalenia momentu zaliczenia wydatków w ciężar kosztów uzyskania przychodów podatnik powinien rozpoznać rodzaj powiązania kosztów z przychodami. Do kosztów pośrednich zalicza się wydatki, które nie mają bezpośredniego odzwierciedlenia w osiąganych przychodach, a więc takie, którym nie można przypisać konkretnego przychodu, jakkolwiek ich ponoszenie warunkuje ich uzyskanie, np. koszty ogólnego zarządu, koszty administracyjne, wydatki na utrzymanie obiektów, obsługę prawną. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości może stanowić więc koszt pośredni zaliczany w poczet kosztów podatkowych w momencie jego poniesienia.
