Czy fiskus może odmówić przeprowadzenia dowodu?

Czy organ podatkowy może odmówić przesłuchania świadków lub przeprowadzenia dodatkowych dowodów, o które wnioskuje podatnik? A może ma obowiązek uwzględnić każdy wniosek dowodowy strony, nawet jeżeli uznaje zgromadzony materiał za wystarczający?

Do tego zagadnienia odniósł się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 10 września 2026 r., sygn. I SA/Gl 139/26, przypominając o granicach obowiązków dowodowych organów podatkowych oraz znaczeniu właściwego uzasadnienia wniosków dowodowych.

Spór o rzeczywiste wykonanie usług

Sprawa dotyczyła rozliczeń VAT za listopad i grudzień 2021 r. Podatniczka prowadząca działalność gospodarczą wystawiała faktury dokumentujące usługi dezynfekcji związane ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt.

W wyniku przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej organy zakwestionowały rzeczywiste wykonanie usług przez podatniczkę. Ustaliły, że nie dysponowała ona odpowiednim zapleczem technicznym i organizacyjnym, a sprzęt, środki ochrony oraz koordynację prac zapewniał inny przedsiębiorca. W konsekwencji organy uznały, że wystawione faktury nie dokumentowały rzeczywistych usług świadczonych przez podatniczkę, i określiły kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Podatniczka nie zgadzała się z tymi ustaleniami, zarzucając organom m.in. nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz odmowę uwzględnienia zgłaszanych wniosków dowodowych.

Czy organ musi przeprowadzić każdy dowód?

Zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że zostały one wystarczająco stwierdzone innym dowodem.

Oznacza to, że prawo podatnika do zgłaszania wniosków dowodowych nie ma charakteru bezwzględnego. Organ może odmówić przeprowadzenia dowodu, jeżeli dotyczy on okoliczności niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia lub dostatecznie już wyjaśnionych.

Nie oznacza to jednak dowolności po stronie organów podatkowych. Jeżeli podatnik wskazuje dowód istotny dla sprawy, dotyczący okoliczności odmiennych od przyjętych przez organ, powinien on co do zasady zostać dopuszczony.

W omawianej sprawie WSA uznał, że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ustalenie rzeczywistego przebiegu zdarzeń, a odmowa przeprowadzenia kolejnych dowodów była uzasadniona.

Samo ponowienie wniosku dowodowego nie wystarczy

Istotnym elementem rozstrzygnięcia była ocena wniosków o ponowne przeprowadzenie czynności dowodowych.

WSA wskazał, że podatnik, domagając się ponownego przesłuchania świadków lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień, powinien wykazać, jakie konkretnie okoliczności nie zostały dotychczas wyjaśnione.

Nie wystarczy zatem samo przekonanie, że ponowne przesłuchanie świadka może doprowadzić do zmiany jego wcześniejszych zeznań.

Wniosek powinien wskazywać, dlaczego dotychczasowe informacje są niepełne, niejasne lub sprzeczne oraz jakie nowe, istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności mogą zostać ustalone.

W analizowanej sprawie podatniczka nie przedstawiła argumentacji pozwalającej uznać, że ponowne czynności dowodowe dostarczą nowych informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. W rezultacie WSA oddalił jej skargę.

Komentarz eksperta

Wyrok WSA w Gliwicach przypomina, że postępowanie dowodowe nie polega na nieograniczonym przeprowadzaniu wszystkich czynności proponowanych przez podatnika. Jednocześnie organy podatkowe pozostają zobowiązane do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Z perspektywy podatnika kluczowe znaczenie ma zatem prawidłowe sformułowanie i uzasadnienie wniosku dowodowego. Warto wskazać nie tylko, jaki dowód powinien zostać przeprowadzony, ale przede wszystkim, jakie istotne okoliczności ma on potwierdzić oraz dlaczego dotychczas zgromadzony materiał nie pozwala na ich jednoznaczne ustalenie.