Czy konsument może zrzec się zarzutu przedawnienia? Sąd Najwyższy rozstrzygnie ważny spór
Do Sądu Najwyższego trafiło istotne pytanie dotyczące ochrony konsumentów przed dochodzeniem przedawnionych roszczeń. Sprawa dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy konsument może skutecznie zrzec się zarzutu przedawnienia długu, a więc zgodzić się na dochodzenie roszczenia, które co do zasady nie powinno już być egzekwowane.
Problem ma ogromne znaczenie praktyczne, zwłaszcza dla rynku windykacyjnego oraz podmiotów zajmujących się obrotem wierzytelnościami. W praktyce chodzi najczęściej o dawne zobowiązania wynikające z pożyczek pozabankowych lub tzw. chwilówek. Wiele firm windykacyjnych uzyskuje od konsumentów oświadczenia o uznaniu długu i deklaracje spłaty w ratach, co ma prowadzić do „ożywienia” przedawnionego roszczenia.
Wątpliwości wynikają przede wszystkim ze zmian wprowadzonych do kodeksu cywilnego w 2018 r. Po nowelizacji sąd ma obowiązek samodzielnie badać przedawnienie roszczeń wobec konsumentów, nawet jeśli konsument sam nie podniesie takiego zarzutu. Część prawników uważa więc, że skoro ochrona działa z urzędu, konsument nie może się jej skutecznie zrzec. Inni wskazują jednak, że konsument powinien zachować możliwość świadomego podjęcia decyzji o spłacie długu, np. w ramach ugody z wierzycielem.
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego może mieć istotny wpływ na praktykę zawierania ugód, prowadzenia postępowań windykacyjnych oraz dochodzenia starych wierzytelności. Jeżeli SN uzna, że konsument nie może skutecznie zrzec się zarzutu przedawnienia, możliwości dochodzenia wielu dawnych roszczeń zostaną znacząco ograniczone. Jeśli jednak dopuści taką możliwość, obrót przedawnionymi długami może jeszcze bardziej się zwiększyć.
Sprawa pokazuje również, jak istotne znaczenie ma świadome podpisywanie dokumentów przedstawianych przez wierzycieli lub firmy windykacyjne. Nawet pozornie niewinne oświadczenie o uznaniu długu może wywoływać daleko idące skutki prawne.
