Czy księgowa likwidacja budowli może skutkować wygaśnięciem obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości?
Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: UPOL) obowiązek podatkowy wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek.
Jednocześnie, w myśl art. 2 ust. 1 pkt 3 UPOL opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Ustawodawca wskazał przy tym, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 UPOL za budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.
Na tle powyższych przepisów, Spółka zwróciła się do Prezydenta Miasta Gdańska z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości odłączonego od sieci ciepłowniczej fragmentu rurociągu. W przedstawionym stanie faktycznym Spółka wskazała, że w związku z modernizacją sieci ciepłowniczej Spółka dokonuje likwidacji (odłącza) fragmenty rurociągu od sieci (z jego fizyczną likwidacją w przypadku sieci naziemnych, odłączeniem i wyciągnięciem z ziemi lub z pozostawieniem wyłączonego z użytkowania fragmentu sieci w gruncie). Jednocześnie, odłączony fragment rurociągu, który został trwale i nieodwracalnie wyłączony z eksploatacji, nie pozostaje w ewidencji środków trwałych Spółki jako składnik majątku podlegający dalszej amortyzacji ani jako element „czynnego środka trwałego”. Likwidowany (odłączany) fragment rurociągu nie stanowi także samodzielnego obiektu budowlanego funkcjonującego niezależnie, lecz jest częścią większego obiektu liniowego - budowli w postaci ciepłociągu/elementu sieci ciepłowniczej.
W złożonym wniosku Spółka chciała uzyskać stanowisko organu podatkowego w odniesieniu do dwóch kwestii:
1. Czy z chwilą trwałego odłączenia od sieci fragmentu rurociągu (będącego częścią składową większego pojedynczego środka trwałego - częściowa likwidacja środka trwałego), także w przypadku braku jego fizycznego demontażu (pozostawienia w gruncie), w związku z utratą przez Spółkę własności i posiadania takiego wyłączonego z użytku odcinka sieci, brakiem jego prawnorzeczowej odrębności od gruntu i nieodwracalnym i trwałym brakiem związku z siecią ciepłowniczą i działalnością gospodarczą, ustają okoliczności uzasadniające obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości w odniesieniu do likwidowanego odcinka?
2. Czy Spółka w przypadku likwidacji części odcinka rurociągu powinna pomniejszyć jego wartość początkową (a tym samym podstawę opodatkowania budowli) o wartość zlikwidowanego odcinka?
W ocenie Spółki, z chwilą trwałego i nieodwracalnego odłączenia od sieci fragmentu rurociągu (także w przypadku braku jego fizycznego demontażu, czyli jeżeli fragment rurociągu pozostaje w gruncie) ustają okoliczności uzasadniające obowiązek podatkowy w odniesieniu do likwidowanego odcinka. Jednocześnie, z chwilą odłączenia fragmentu rurociągu zanika zdaniem Spółki (w stosunku do likwidowanego odcinka) związek budowli z prowadzoną działalnością gospodarczą o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 UPOL.
Ponadto, w ocenie Spółki, w przypadku likwidacji części rurociągu Spółka powinna pomniejszyć jego wartość początkową (a tym samym podstawę opodatkowania budowli) o wartość zlikwidowanego odcinka. Oznacza to, że jeśli Spółka zlikwiduje część odcinka rurociągu, powinna odpowiednio obniżyć wartość początkową tego środka trwałego, co wpłynie na zmniejszenie podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości (budowli).
Prezydent Miasta Gdańska w wydanej interpretacji indywidualnej z dnia 10 lutego 2026 r. uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. W ocenie organu dopiero odłączenie elementu ciepłociągu od jego całości, a następnie jego „fizyczna” likwidacja spowoduje wypełnienie normy art. 6 ust. 4 UPOL. Zdaniem organu podatkowego po odłączeniu fragmentu odcinka rurociągu od czynnej sieci ciepłowniczej przestaje on wprawdzie być częścią urządzenia przesyłowego, ale ani nie przestaje być częścią przedsiębiorstwa Spółki, ani nie przestaje być w jej posiadaniu. Spółka jako posiadacz dysponujący faktycznym władztwem nad tym obiektem jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako posiadacz samoistny. Organ podatkowy podkreślił przy tym, że ustanie obowiązku podatkowego dotyczy przypadków, gdy obiekt budowlany podlega całkowitej likwidacji. Na gruncie podatku od nieruchomości chodzi w jego ocenie o „fizyczną” likwidację, a nie „księgową” – dopóki nie nastąpi likwidacja „fizyczna” budowli, czyli stan, w którym możliwe jest stwierdzenie, iż obiekt budowlany nie istnieje, dopóty zgodnie z przepisami UPOL fragment niezlikwidowanego, a odłączonego jedynie rurociągu będzie podlegał obowiązkowi podatkowemu.
Otrzymaną interpretację indywidualną Spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który uznał skargę za zasadną. W wyroku z dnia 26 maja 2026 r. o sygn. I SA/Gd 296/26 Sąd odwołał się m.in. do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19, w którym to Trybunał wskazał, że przedsiębiorcy nie mogą być obciążani wyższą stawką podatku jedynie z powodu posiadania nieruchomości, które nie służą im do prowadzenia działalności gospodarczej.
Zdaniem Sądu, mając na uwadze przedstawiony wyrok Trybunału Konstytucyjnego, za błędne należy uznać stanowisko organu podatkowego, który przyjął, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę budowli skutkuje uznaniem, że jest ona związana z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 UPOL. Wykładnia omawianego przepisu powinna w ocenie Sądu uwzględniać nie tylko fakt posiadania przez przedsiębiorcę, ale także i to, czy przedmiot opodatkowania jest, lub co najmniej może być, wykorzystywany dla prowadzonej działalności gospodarczej. W stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wprost stwierdzono, że budowla (jej część) nie jest i nie może być wykorzystywana na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Powyższe zaś oznacza, że fragment rurociągu trwale wyłączony z eksploatacji nie stanowi przedmiotu opodatkowania i z końcem miesiąca, w którym to zdarzenie miało miejsce Spółka powinna zaprzestać naliczania podatku od nieruchomości od tej wartości rurociągu, która odpowiada wyłączonej z eksploatacji części.
