🖥️ Czy można skorzystać ze stawki ryczałtu 8,5% świadcząc usługi w branży IT?

👇 Dora (twój osobisty asystent podatkowy) wyjaśnia: 

📄 Podstawa prawna 

Generalną zasadą jest powszechność opodatkowania — przychodami podlegającymi PIT są wszelkiego rodzaju dochody, o ile nie mieszczą się w enumeratywnych zwolnieniach (art. 9 i art. 12 ustawy o PIT). Przychód ze stosunku pracy obejmuje również świadczenia wypłacane po ustaniu zatrudnienia, jeśli ich źródłem jest stosunek pracy. Moment powstania przychodu określa art. 11 ust. 1 (przychód powstaje z chwilą otrzymania lub postawienia do dyspozycji). 

❗ Informacje ogólne 

Większość świadczeń wypłacanych pracownikowi (w tym rekompensaty lub odszkodowania związane z rozwiązaniem stosunku pracy lub np. z tytułu zakazu konkurencji) jest traktowanych jako przychód ze stosunku pracy i podlega opodatkowaniu PIT, chyba że konkretne świadczenie mieści się w ustawowym, ściśle interpretowanym katalogu zwolnień. 

Odszkodowania lub zadośćuczynienia wypłacane pracownikom przez pracodawcę mogą być wolne od podatku PIT m.in., jeżeli: 

• wysokość odszkodowania lub zasady jej ustalania wprost wynikają z odrębnych ustaw (art. 21 ust. 1 pkt 3), lub 
• podstawą ich otrzymania jest ugoda sądowa lub wyrok (art. 21 ust. 1 pkt 3b).  

💻 Interpretacja przepisów ogólnych oraz wyszukanych interpretacji lub wyroków. 

Przedmiotem interpretacji indywidulanej z 9 maja 2025 r., nr 0113-KDIPT2-3.4011.239.2025.1.MS, była sytuacja kobiety, która mimo wykonywania takiej samej pracy oraz posiadania tego samego zakresu obowiązków, z powodu niższego wykształcenia, zarabiała mniej niż pracownicy na tym samym stanowisku. Podatniczka uznała, że jest to przejaw dyskryminacji i wystąpiła do sądu, gdzie wygrała proces i uzyskała odszykowanie w wysokości różnicy między wynagrodzeniem, jakie powinna mieć bez naruszenia zasady równego traktowania, a wynagrodzeniem rzeczywiście otrzymywanym. Organ podatkowy stwierdził, że do przychodów ze stosunku pracy zalicza się wynagrodzenia oraz różne świadczenia skutkujące powstaniem korzyści majątkowej, w tym odszkodowania. Z przepisów Kodeksu Pracy, będących podstawą zasądzonego na rzecz kobiety odszkodowania, wprost nie wynikają ani jego wysokość ani zasady ustalania. Przepis ten określa jedynie minimalną wysokość odszkodowania. Nie jest więc spełniony warunek z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Ponadto, mimo że podstawą otrzymania odszkodowania był wyrok sądowy, zwolnienie z podatku PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy przysługuje wyłącznie odnośnie odszkodowań wpłaconych za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie za utracone korzyści, czyli korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W związku z powyższym Dyrektor KIS uznał, że otrzymane przez kobietę środki pieniężne stanowią dla niej przychód podlegający opodatkowaniu PIT.  

Analogiczne stanowisko przedstawione zostało przez Dyrektora KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 15 marca 2024 r., nr 0114-KDIP3-2.4011.36.2024.1.JK3, dotyczącej wypłaty odszkodowania dla pracownika za zakaz konkurencji w okresie zatrudnienia w spółce oraz przez okres 12 miesięcy po jego ustaniu. Wypłata nastąpiła na mocy ugody stron w toku postępowania sądowego. Organ podstawy wskazał, że wysokość odszkodowania ani zasady jej ustalania nie wynikały wprost z odrębnych ustaw, a samo odszkodowanie dotyczyło utraconych korzyści, ponieważ miało za zadanie rekompensować pracownikowi utracone przez niego, w wyniku rozwiązania umowy o pracę, spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę. Na tej podstawie fiskus uznał, że rozpatrywane odszkodowanie stanowi przychód podlegający opodatkowaniu PIT. 

W wyroku z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. II FSK 1480/22, NSA stwierdził, że świadczenia wypłacane pracownikom na podstawie porozumienia z pracodawcą nie są odszkodowaniem, ponieważ powstają w wyniku dobrowolnych ustaleń, a nie obowiązku wynikającego z prawa czy orzeczenia sądu. Dlatego też rekompensata wypłacana przez Spółkę pracownikom w związku z likwidacją części świadczeń pracowniczych (np. nagród jubileuszowych, podwyższonych odpraw emerytalnych oraz zmianę zasad przyznawania dodatków za warunki szkodliwe, staż pracy i pracę zmianową) nie spełnia ani warunków zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3 ani art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT, a co za tym idzie, stawi dla pracowników opodatkowany przychód ze stosunku pracy.  

📝 Podsumowanie 

Odszkodowania i rekompensaty wypłacane przez pracodawcę stanowią przychód pracownika ze stosunku pracy w każdym przypadku, w którym nie spełniają warunków do zastosowania zwolnienia wynikających z omówionych powyżej przepisów ustawy o PIT.  

*Informacje przekazywane przez Doradzai.com nie są usługami doradztwa podatkowego i nie stanowią wiążącej wykładni przepisów podatkowych