Czy można zmienić zasady dywidendy za już zakończony rok obrotowy?

Zmiana umowy spółki z o.o. w zakresie zasad podziału dywidendy może obejmować również zysk za już zakończony rok obrotowy, o ile prawo do dywidendy nie zostało jeszcze skonkretyzowane. Zgodnie z art. 191 § 1 Kodeksu spółek handlowych, wspólnik nabywa prawo do dywidendy dopiero z chwilą podjęcia przez zgromadzenie wspólników uchwały o podziale zysku, a nie z momentem zamknięcia roku obrotowego czy sporządzenia sprawozdania finansowego. Do czasu podjęcia takiej uchwały zysk pozostaje „wspólny” i może być rozdysponowany na zasadach obowiązujących w dacie decyzji wspólników.

Kodeks spółek handlowych dopuszcza jednocześnie daleko idącą swobodę w kształtowaniu zasad dywidendy, ponieważ art. 191 § 2 KSH pozwala umowie spółki przewidywać inny sposób podziału zysku niż proporcjonalnie do udziałów. Oznacza to, że jeżeli wspólnicy skutecznie zmienią umowę spółki — poprzez podjęcie stosownej uchwały oraz jej wpis do rejestru przedsiębiorców KRS (art. 255 § 1 i § 3 w zw. z art. 256 § 1 KSH) — jeszcze przed podjęciem uchwały o podziale zysku, to nowo przyjęte zasady mogą znaleźć zastosowanie również do zysku wypracowanego w minionym roku obrotowym.

Granica dopuszczalności takiej zmiany przebiega w momencie podjęcia uchwały o podziale zysku. Z chwilą jej przyjęcia prawo do dywidendy ulega indywidualizacji i staje się prawem nabytym konkretnego wspólnika, którego późniejsza modyfikacja naruszałaby zasadę ochrony praw słusznie nabytych. W konsekwencji zmiana umowy spółki dokonana już po podjęciu uchwały dywidendowej nie może wpływać na wysokość ani sposób podziału dywidendy za dany rok obrotowy.

W praktyce oznacza to, że choć zmiana umowy spółki wywołuje co do zasady skutki na przyszłość, to może ona objąć zysk już wypracowany, o ile decyzja o jego podziale nie została jeszcze podjęta. Dla wspólników planujących modyfikację zasad dywidendy kluczowe znaczenie ma zatem właściwa sekwencja działań: najpierw zmiana umowy spółki, a dopiero potem uchwała o podziale zysku.

Podsumowując:

Zmiana umowy spółki z o.o. w zakresie zasad podziału dywidendy może objąć zysk za już zakończony rok obrotowy, pod warunkiem że nastąpi przed podjęciem uchwały o podziale zysku. Po podjęciu takiej uchwały modyfikacja zasad dywidendy w odniesieniu do tego zysku jest niedopuszczalna.