🩸 Czy oddając krew zapłacisz mniejszy podatek?

Wielkimi krokami zbliża się czas złożenia rocznej deklaracji w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT). Termin rozliczenia podatku za 2025 r., trwa od 15 lutego do 30 kwietnia 2026 r. Ustawodawca w ramach obowiązujących przepisów przewidział szereg preferencji dających możliwość: zwolnienia pewnych dochodów lub przychodów z opodatkowania, pomniejszenia podstawy opodatkowania lub dokonania odliczeń od samej kwoty podatku.

Większość osób zdaje sobie sprawę z funkcjonowania np. ulgi dla młodych. Część podatników wie także, że istnieją ulgi takie jak ulga termomodernizacyjna czy rehabilitacyjna. Stosunkowo niewiele osób jest jednak świadomych, że jednym ze sposobów na „oddanie mniejszej części swojego tortu” fiskusowi może być krwiodawstwo. W wielu miastach w Polsce cyklicznie odbywają się akcje oddawania krwi, organizowane m.in. w specjalnych autokarach zawierających niezbędny sprzęt medyczny (tzw. krwiobusy) czy na terenach szkół publicznych, uczelni wyższych oraz zakładów pracy.

Krew oddać można także udając się do stacjonarnego Regionalnego Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (RCKiK). Dołączanie do grona osób oddających krew w sposób honorowy i dobrowolny stanowi nie tylko czyn szlachetny, lecz także może opłacić się finansowo. Na czym polega oszczędność? 👇

📝 Podstawa prawna

Literalne brzmienie przepisów nie przewiduje preferencji takiej jak ulga dla krwiodawców, jednak możliwość odliczenia od podstawy opodatkowania wartości oddanej krwi lub jej składników wynika z art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, w związku z art. 11 ustawy o publicznej służbie krwi.

Art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT: Podstawę obliczenia podatku stanowi dochód, po odliczeniu kwot m.in. przekazanych darowizn na cele krwiodawstwa realizowanego przez honorowych dawców krwi.
Art. 11 ust. 1 ustawy o publicznej służbie krwi: Dawcom krwi rzadkich grup i dawcom krwi, którzy przed pobraniem krwi lub jej składników zostali poddani zabiegowi uodpornienia lub innym zabiegom wykonywanym w celu uzyskania osocza lub surowic diagnostycznych, przysługuje, rekompensata pieniężna za niedogodności związane z koniecznością stawienia się na każde żądanie jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi, w celu oddania krwi lub jej składników lub poddania się zabiegowi uodpornienia lub innym zabiegom wykonywanym w celu uzyskania osocza lub surowic diagnostycznych. Maksymalna wysokość rekompensaty nie może przekroczyć jednorazowo 1000 złotych.
Art. 11 ust. 2 ustawy o publicznej służbie krwi: Rzadki grupy krwi, rodzaje osocza i surowic diagnostycznych oraz wysokość rekompensaty ustala Minister właściwy do spraw zdrowia, uwzględniając częstotliwość występowania w populacji poszczególnych antygenów krwinek czerwonych oraz wiedzę medyczną w tym zakresie.

📊 Wysokość odliczenia

To, ile można odliczyć wynika z Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 lutego 2017 r., w sprawie określenia rzadkich grup krwi, rodzajów osocza i surowic diagnostycznych, których uzyskanie wymaga przed pobraniem krwi lub jej składników wykonania zabiegu uodpornienia dawcy lub innych zabiegów, oraz wysokości rekompensaty.

Rekompensata pieniężna przysługuje dawcy krwi:

rzadkiej grupy, w wysokości:
130 zł za 1 litr pobranej krwi,
1 zł za 1 mililitr krwi pobranej dla celów diagnostycznych od dawców krwinek wzorcowych.
który został poddany zabiegowi uodpornienia lub innym zabiegom poprzedzającym pobranie krwi lub jej składników w celu uzyskania surowic diagnostycznych lub osocza, w wysokości:
280 zł za 1 litr krwi z wytworzonymi przeciwciałami w wyniku zabiegu uodpornienia,
500 zł za 1 litr osocza pobranego od dawcy poddanego zabiegowy uodpornienia lub innym zabiegom,
70 zł za pierwszy zabieg uodpornienia,
35 zł za każdy kolejny zabieg uodpornienia,
1,40 zł za 1 mililitr krwi pobranej do uodpornienia,
185 zł za zabieg pobierania składników krwi metodą aferezy.

Z tego samego rozporządzenia wynika także, że rzadką grupą krwi jest krew spełniająca jeden z poniższych warunków:

brak antygenu albo antygenów o wysokiej częstości występowania na krwinkach czerwonych, w tym antygenów k ujemny (KK), Kp(b-), Co(a-), Lan ujemny, Vel ujemny i Yt(a-), oraz innych antygenów, które są stwierdzane u więcej niż 99% populacji ludzkiej i zostały opisane w piśmiennictwie naukowym;
fenotyp występujący w jednym układzie grupowym z częstością poniżej 1% w populacji ludzkiej;
kombinacja fenotypów homozygotycznych w kilku antygenach z różnych układów grupowych występująca z częstością poniżej 1 % w populacji ludzkiej;
fenotyp null.

🤔 Ile krwi można oddać

Istnieją szczegółowe przepisy regulujące każdy poszczególny etap procesu oddawania krwi. Określone są m.in. warunki jakie kandydat na dawcę musi spełnić aby zostać dopuszczonym do oddania oraz dopuszczalna ilość oddawanej krwi i jej składników oraz częstotliwość ich oddawania. W ciągu jednego roku mężczyźni mogą oddać do 2,7 litra pełnej krwi, co daje 6 donacji po maks. 450 ml. W przypadku kobiet limit wynosi 1,8 litra pełnej krwi, co przekłada się na 4 donacje rocznie po 450 ml. Więcej informacji uzyskać można na stronie: https://krwiodawcy.org/przerwy-miedzy-donacjami

🔎 Jak odliczyć

Z preferencji skorzystać mogą podatnicy rozliczający PIT na zasadach ogólnych (wg. skali podatkowej) oraz stosujący ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – nie skorzystają z niej przedsiębiorcy na podatku liniowym. Od podstawy opodatkowania odliczyć można kwotę faktycznie przekazanej darowizny, nie więcej jednak niż 6% dochodu lub przychodu (w zależności od stosowanej formy opodatkowania). Istotnym jest, że limit ten jest wspólny dla szczególnego rodzaju darowizny jakim jest oddanie krwi lub jej składników, oraz innych darowizn przekazanych w ciągu roku podatkowego na cele:

określone w ustawie o działalności pożytku publicznego,
kultu religijnego,
kształcenia zawodowego,
przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej w Warszawie.

Zaznaczenia też wymaga, że kwoty darowizny, które nie zostaną rozliczone w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym zostały dokonane, nie dają prawa do odliczenia w latach kolejnych. Jeżeli na przestrzenidanego roku podatkowego podatnik oddawał krew, lecz nie osiągnął dochodów lub przychodów, które mógłby pomniejszyć z tego tytułu, to prawo do odliczenia nie przechodzi na następny okres rozliczeniowy.

✒️ Co należy wypełnić

Podatnicy:

rozliczający się według skali podatkowej (np. zatrudnieni na umowę o pracę czy pobierający świadczenie emerytalne) składają PIT-37,
prowadzący działalność gospodarczą rozliczaną według skali podatkowej składają PIT-36, prowadzący działalność gospodarczą rozliczaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych składają PIT-28.

Aby zapłacić mniejszy podatek należy uzupełnić załącznik PIT/O, w którym wskazuje się informację o kwocie odliczenia w ramach darowizny oraz danych obdarowanego (centrum krwiodawstwa).

📁 Obowiązki dokumentacyjne

Wysokość przekazanych darowizn powinna zostać udokumentowana stosownym zaświadczeniem, wydanym przez jednostkę organizacyjną realizującą zadania w zakresie pobierania krwi (czyli Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa). W zaświadczeniu podawana jest ilość bezpłatnie oddanej krwi lub jej składników. Dokument uzyskać można bez wychodzenia z domu, przez Internetowe Konto Pacjenta. W tym celuwystarczy złożyć cyfrowy wniosek przez stronę internetową. Po rozpatrzeniu zgłoszenia, zaświadczenie wysłane zostanie na adres mail.

👏 Podsumowanie