Czy syndyk masy upadłościowej zmarłego przedsiębiorcy jest podatnikiem na gruncie podatku od nieruchomości?
W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: UPOL) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:
1) grunty;
2) budynki lub ich części;
3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 UPOL podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Na tle powyższej regulacji syndyk masy upadłościowej dłużnika powziął wątpliwość, czy może zostać uznany za podatnika na gruncie podatku od nieruchomości, wobec czego wystąpił w tym zakresie do Prezydenta Miasta Szczecin z wnioskiem o interpretację indywidualną. Doprecyzowując stan faktyczny wskazał, że pełni funkcję syndyka masy upadłościowej dłużnika, tj. osoby prowadzącej działalność gospodarczą, która zmarła. Postępowanie upadłościowe zostało zainicjowane po śmierci upadłego przez jednego z wierzycieli. W skład masy upadłości wchodzą m.in. nieruchomości stanowiące wcześniej majątek upadłego, które zgodnie z przepisami prawa upadłościowego służą zaspokojeniu roszczeń wierzycieli. Nieruchomości te podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 UPOL, jako przedmioty opodatkowania w postaci gruntów, budynków lub budowli. Po upadłym nie został ustanowiony zarząd sukcesyjny, a postępowanie w zakresie ustanowienia spadkobierców jest w toku.
W ocenie syndyka brak jest podstaw prawnych do przypisania mu statusu podatnika podatku od nieruchomości w odniesieniu do nieruchomości wchodzących w skład masy upadłości, a w konsekwencji brak jest również podstaw normatywnych do nałożenia na niego obowiązku uiszczania tego podatku.
Ze stanowiskiem tym zgodził się Prezydent Miasta Szczecin, który w wydanej w dniu 26 maja 2026 r. interpretacji indywidualnej (WPiOL-VII.310.1.2026.DS) uznał, iż na syndyku, po śmierci upadłego nie będą ciążyły obowiązki podatkowe związane z podatkiem od nieruchomości, bowiem przepisy podatkowe nakładają takie obowiązki jedynie na podatnika lub też na jego następców prawnych. Organ podatkowy przedstawił następującą argumentację:
- „W sytuacji gdy podatnik umiera i zostają uregulowane sprawy pozostającego po nim majątku, w tym nieruchomości, jego spadkobiercy powinni być traktowani jako właściciele od dnia otwarcia spadku, a więc od dnia śmierci podatnika. Ponadto zgodnie z art. 102 § 2 Ordynacji podatkowej, w miejsce strony zmarłej w toku postępowania w sprawach dotyczących praw i obowiązków wymienionych w art. 97 cytowanej ustawy wstępują jej spadkobiercy. Zatem stają się podatnikami podatku od nieruchomości. (…) spadkobiercy nie wstępują w prawa i obowiązki spadkodawcy wynikające z przepisów prawa podatkowego, lecz przejmują z mocy prawa wszelkie prawa i obowiązki o charakterze majątkowym, a prawa niemajątkowe pod warunkiem kontynuacji działalności prowadzonej uprzednio przez spadkodawcę.”
- „W orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 233/24 Sąd zwrócił uwagę na fakt, że ogłoszenie upadłości nie wywiera wpływu na sam byt upadłego, jak również na to, iż po ogłoszeniu upadłości upadły nadal jest podatnikiem, nie jest bowiem nim syndyk, który działa co prawda w swoim imieniu, ale na rachunek upadłego”.
- „W polskiej doktrynie prawa dominuje teoria, że syndyk jest jedynie zarządcą masy upadłości, a nie jej właścicielem. W postępowaniu upadłościowym wszczętym już po śmierci dłużnika syndyk nie pełni roli podatnika ani jego następcy prawnego. Nie wykonuje on też samodzielnie obowiązków podatkowych. Jego rola sprowadza się do zarządzania majątkiem zmarłego, jednak bez przeniesienia na niego statusu podatnika, wobec którego stosuje się prawa i obowiązki wynikające z przepisów obowiązujących ustaw podatkowych.”
- „Jak wskazano na wstępie uzasadnienia, podatników podatku od nieruchomości wymienia enumeratywnie art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Syndyk będzie miał ten status jedynie wówczas, gdy będzie można go przyporządkować do jednej z kategorii podmiotów wymienionych w niniejszym przepisie. Niewątpliwie nie jest on właścicielem, gdyż ogłoszenie upadłości zgodnie z art. 75 ust. 1 p.u. pozbawia upadłego (a w dalszej kolejności również jego ewentualnych spadkobierców) władztwa nad masą upadłości, ale nie odbiera tytułu własności. Syndyk nie jest także posiadaczem samoistnym (…) Syndyk bowiem, choć ma fizyczne władztwo nad masą upadłości, jednak nie włada nią jak właściciel, gdyż nie zamierza nią władać dla siebie – na mocy art. 160 ust. 1 p.u. „dokonuje czynności w imieniu własnym”, lecz zarazem robi to „na rachunek upadłego”. Skoro brak jest posiadacza samoistnego, podatnikiem nadal jest właściciel.”
