📅 Czy zgłoszenie otrzymania majątku ze spadku lub darowizny (SD-Z2) po terminie przekreśla prawo do skorzystania ze zwolnienia?

👇 Dora (twój osobisty asystent podatkowy) wyjaśnia: 

📄 Podstawa prawna 

Zgodnie z artykułem 4a ustępem 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia:  

• powstania obowiązku podatkowego (np. od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku), 
• albo powzięcia informacji o nabyciu, jeżeli podatnik dowiedział się o nim później. 
  
  

❗ Informacje ogólne 

Zgodnie z powyższym, warunkiem prawa do rozpatrywanego zwolnienia jest zgłoszenie otrzymania majątku ze spadku lub darowizny na formularzu SD-Z2, w terminie 6 miesięcy. Niezachowanie tego terminu powoduje utratę prawa do zwolnienia i skutkuje opodatkowaniem na zasadach ogólnych (zaliczenie do I grupy podatkowej). Termin ten ma charakter materialnoprawny (nie jest terminem procesowym) i zasadniczo nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów o przywracaniu terminów procesowych. 

💻 Interpretacja przepisów ogólnych oraz wyszukanych interpretacji lub wyroków. 

Organy podatkowe restrykcyjnie podchodzą do kwestii terminowego złożenia formularza SD-Z2, konsekwentnie odmawiając możliwości zastosowania zwolnienia w przypadku spóźnienia. Przykładowo, w interpretacji z dnia 15 marca 2024 r., nr 0111-KDIB2-2.4015.154.2023.1.PB, Dyrektor KIS wskazał, że podatnik, który otrzymał od rodziców w transzach darowiznę na budowę domu, ale przez nieświadomość konieczności zgłoszenia otrzymania majątku nie złożył w terminie formularzy dotyczących dwóch z trzech przelewów – nie ma w odniesieniu do nich prawa do skorzystania ze zwolnienia z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Ostatni, trzeci przelew będzie korzystał z preferencji, jeżeli podatnik zgłosi darowiznę w odpowiednim terminie, lecz nie ma możliwości skutecznie uwzględnić w niej dwóch pierwszych transzy, tak aby też mogły być zwolnione z podatku.  

Tym nie mniej, niektórym podatnikom udaje się uzyskać pozytywne rozstrzygnięcie przed sądami administracyjnymi. Tak sytuacja miała miejsce np. w wyroku WSA we Wrocławiu w wyroku o sygn. I SA/Wr 589/23. W rozpatrywanym przypadku kobieta otrzymała od swojej matki tytułem darowizny ponad 260 000 zł w formie przelewu bankowego. Niestety, zgłoszenie SD-Z2 o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem ww. darowizny podatniczka złożyła dopiero ponad 2 miesiące po upływie terminu umożliwiającego zastosowanie zwolnienia obdarowanego z podatku od spadków i darowizn. Kobieta wskazała, że opóźnienie nastąpiło w wyniku zainfekowania wirusem SARS-CoV-2 (przebieg choroby był ciężki, powodując znaczne pogorszenie stanu zdrowia) i dołączyła wniosek o przywrócenie terminu złożenia wniosku SD-Z2. Sąd wskazał, że przypadek podatniczki jest szczególny, miał w nim zastosowanie artykuł 5zzzzzn2 ustęp 1 punkt 5 uCOVID-19, umożliwiający przywrócenie uchybionego terminu w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Na jego podstawie, organy podatkowe stwierdzając niezachowanie terminu określonego w artykule 4a ustępie 1 punkcie 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, miały obowiązek zawiadomić podatniczkę i wyznaczyć jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Działania tego jednak nie przeprowadziły. W związku z tym, kobiecie przysługuje prawo do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania przedmiotowej darowizny.  

Innym wyjątkiem, w którym istnieje możliwość zachowania prawa do zwolnienia pomimo upływu terminu na dokonanie zgłoszenia otrzymania majątku, jest sytuacja, gdy nabycie dokonane jest aktem notarialnym. Zgodnie z wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2011 r., sygn. I SA/Rz 234/11, w takim przypadku obowiązek zgłoszenia przejmuje notariusz. Sąd powołał się na artykuł 4a ustęp 4 punkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zgodnie z którym umowa nabycia rzeczy lub praw majątkowych zawarta w formie aktu notarialnego zwalnia podatnika z obowiązku złożenia formularza SD-Z2 do właściwego urzędu skarbowego.  

📝 Podsumowanie 

Obowiązek zgłoszenia spadku lub darowizny na formularzu SD-Z2, w terminie 6 miesięcy należy traktować rygorystycznie. Uchybienie terminu powoduje utratę prawa do zwolnienia, w większości przypadków bez względu na przyczyny opóźnienia. Niekiedy jednak podatnikom udaje się uzyskać korzystne rozstrzygnięcia przyznające im możliwość skorzystania z preferencji (np. ze względu na specjalne przepisy dotyczące okresu pandemii COVID-19). Należy też podkreślić, że jeżeli przekazanie darowizny nastąpiło na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego – obowiązek zgłoszenia przejmuje notariusz. 

*Informacje przekazywane przez Doradzai.com nie są usługami doradztwa podatkowego i nie stanowią wiążącej wykładni przepisów podatkowych