Deregulacja 2.0 w podatkach. Co może zmienić się w procedurze podatkowej?

W dniu 6 lipca 2026 r. minister do spraw nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu Maciej Berek oraz minister finansów i gospodarki Andrzej Domański przedstawili kolejny pakiet propozycji zmian w systemie podatkowym. Jak wskazano w komunikacie rządowym, celem projektu jest uproszczenie rozliczeń oraz poprawa relacji pomiędzy administracją skarbową a podatnikami i przedsiębiorcami. 

Z komunikatem dotyczącym konferencji oraz przedstawionych propozycji zmian można zapoznać się na stronie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów: https://www.gov.pl/web/premier/deregulacja-20-przyjazna-administracja-skarbowa-i-pewnosc-prawa-podatkowego. W komunikacie wskazano, że nowe przepisy mają dotyczyć m.in. interpretacji podatkowych, terminów kontaktu z administracją, rozszerzenia zasady milczącej zgody oraz dalszej cyfryzacji rozliczeń. 

Choć część zapowiedzi dotyczy rozwiązań cyfrowych, interpretacji podatkowych czy podatków lokalnych, w niniejszym artykule skupimy się przede wszystkim na propozycjach odnoszących się do procedury podatkowej oraz związanych z nią rozwiązań. 

Czynności sprawdzające 

Jedną z najważniejszych zapowiedzi jest uporządkowanie czynności sprawdzających. Podatnik ma otrzymywać jasną informację o tym, kiedy czynności się rozpoczynają i kiedy powinny zostać zakończone. W praktyce może to być istotna zmiana, ponieważ czynności sprawdzające bywają obecnie prowadzone przez długi czas, bez wyraźnie określonych ram czasowych. Według informacji rządowych rocznie prowadzonych jest około 2,5 mln takich czynności. 

Z perspektywy praktyki sporów podatkowych ważna jest również zapowiedź wprowadzenia ochrony podatnika, który zastosuje się do ustaleń dokonanych w ramach czynności sprawdzających. Zgodnie z przedstawionymi założeniami podatnik działający zgodnie z tymi ustaleniami miałby być chroniony przed naliczeniem odsetek za zwłokę oraz przed wszczęciem postępowania karnego skarbowego w tym zakresie. 

To rozwiązanie może mieć duże znaczenie praktyczne. W wielu sprawach podatnicy powołują się na wcześniejszy kontakt z organem, wskazując, że skoro organ analizował określone rozliczenia i nie zakwestionował ich prawidłowości, to podatnik miał podstawy, aby działać w zaufaniu do dotychczasowego sposobu rozliczeń. Dotychczas tego rodzaju argumentacja nie zawsze dawała realną ochronę. Zapowiadana zmiana ma ten problem częściowo ograniczyć. 

Milcząca zgoda 

Kolejnym rozwiązaniem jest rozszerzenie zasady milczącej zgody. Brak reakcji organu w określonym terminie ma w wybranych sprawach oznaczać pozytywne rozpatrzenie wniosku podatnika. Zgodnie z komunikatem zasada ta ma dotyczyć m.in. niektórych spraw proceduralnych przedsiębiorców, w tym przywrócenia terminu, przedłużenia przyjętego zabezpieczenia, zawieszenia lub podjęcia zawieszonego postępowania, a także wycofania odwołania. 

Postępowanie odwoławcze – dłuższy termin oraz zrzeczenie się odwołania 

Istotna jest także zapowiedź wydłużenia terminu na wniesienie odwołania od decyzji podatkowej z 14 do 30 dni. Obecny termin często okazuje się niewystarczający, zwłaszcza w sprawach obszernych dowodowo, wymagających analizy akt, zebrania dokumentów i przygotowania kompleksowych zarzutów. Wydłużenie terminu mogłoby realnie poprawić sytuację podatników w postępowaniach odwoławczych. 

Pakiet przewiduje również możliwość zrzeczenia się prawa do odwołania. W praktyce może to mieć znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy decyzja jest dla podatnika korzystna, a podatnikowi zależy na jej szybszym wykonaniu. Po zrzeczeniu się odwołania nie trzeba byłoby czekać na bezskuteczny upływ terminu do jego wniesienia. 

Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych 

Na uwagę zasługują także propozycje dotyczące zabezpieczenia zobowiązań podatkowych. Zapowiedziano rozszerzenie katalogu dobrowolnych zabezpieczeń m.in. o hipotekę przymusową oraz zastaw na udziałach, akcjach i ruchomościach. W założeniu podatnik mógłby wskazać mniej dolegliwą formę zabezpieczenia niż blokada rachunku bankowego, co ma szczególne znaczenie dla przedsiębiorców, dla których płynność finansowa jest warunkiem dalszego prowadzenia działalności. 

Równolegle zapowiedziano pełniejszą kontrolę decyzji zabezpieczających. Każda decyzja o zabezpieczeniu podatku przed wydaniem decyzji ostatecznej miałaby podlegać weryfikacji przez organ odwoławczy albo sąd. Jest to istotne, ponieważ decyzje zabezpieczające potrafią wywoływać daleko idące skutki gospodarcze jeszcze przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy podatkowej. 

Obniżenie odsetek – samodzielna korekta 

W pakiecie znalazła się również propozycja obniżenia odsetek w przypadku samodzielnego skorygowania błędu przez podatnika. Jeżeli system wykryje nieprawidłowość i podatnik poprawi rozliczenie zanim zareaguje urząd, ma zapłacić jedynie 50% odsetek i uniknąć konsekwencji karnych skarbowych. Analogiczne rozwiązanie ma objąć podatników, którzy spóźnili się ze złożeniem pierwszej deklaracji, ale samodzielnie ją złożą i uregulują podatek bez wezwania organu. 

Zaświadczenia o niezaleganiu 

Pozytywnie należy ocenić także zapowiedź zmian w zakresie wydawania zaświadczeń o niezaleganiu. Podatnik spłacający zaległość w ratach albo w ramach układu z wierzycielami ma móc uzyskać zaświadczenie o niezaleganiu, mimo że proces spłaty jeszcze trwa. W praktyce może to mieć znaczenie przy ubieganiu się o finansowanie, startowaniu w przetargach lub utrzymaniu relacji z kontrahentami. 

Podsumowując, Deregulacja 2.0 obejmuje wiele rozwiązań, które, przynajmniej na poziomie zapowiedzi, zmierzają do większej przewidywalności i większej ochrony podatnika w relacjach z administracją skarbową. Szczególnie ważne mogą okazać się zmiany dotyczące czynności sprawdzających, ochrony po zastosowaniu się do ustaleń organu, wydłużenia terminu na odwołanie oraz kontroli decyzji zabezpieczających. Na obecnym etapie są to jednak propozycje, dlatego kluczowe znaczenie będzie miało brzmienie konkretnych przepisów oraz ich późniejsza praktyka stosowania przez organy podatkowe.