Deregulacja w podatkach. Dużo zmian, mało przełomu i nowe obowiązki!
O deregulacji w podatkach w 2025 r. mówiło się naprawdę dużo. Zapowiedzi były ambitne, lista projektów długa, komunikacja intensywna. Zmieniono przepisy w Ordynacja podatkowa, w ustawa o PIT i w ustawa o CIT. Część rozwiązań już obowiązuje, kolejne są w toku.
Na papierze wygląda to solidnie. W praktyce trudno jednak mówić o przełomie.
Co faktycznie się zmieniło?
Rozszerzono zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Obejmuje ona dziś nie tylko wątpliwości co do prawa, lecz także stanu faktycznego. To krok w dobrą stronę. Problem polega na tym, że realne znaczenie tej zmiany zobaczymy dopiero w sporach przed sądami administracyjnymi. Dopiero orzecznictwo pokaże, czy organy rzeczywiście będą stosować tę zasadę szerzej, czy pozostanie ona głównie deklaracją.
Wprowadzono też ograniczenie naliczania odsetek, gdy kontrola trwa dłużej niż sześć miesięcy. To rozwiązanie konkretne i potrzebne, bo przewlekłość kontroli od lat była jednym z najbardziej dotkliwych problemów. Znów jednak wiele zależy od praktyki. Jeżeli organy zmienią sposób prowadzenia postępowań, efekt może okazać się mniejszy, niż dziś się zakłada.
W podatkach dochodowych zniknęło kilka obowiązków. Największe podmioty nie muszą już publikować informacji o realizowanej strategii podatkowej. Spółki jawne nie składają co roku informacji o wspólnikach, jeśli ich skład się nie zmienia. Uproszczono część formalności przy spółkach holdingowych. To dobre decyzje, choć dotyczą głównie wąskiej grupy podatników.
Podniesiono także limity. Kasowy PIT obejmuje dziś przychody do 2 mln zł, a zwolnienie podmiotowe z VAT wzrosło do 240 tys. zł. Tyle że w przypadku kasowego PIT problemem nie był wyłącznie limit, lecz sama konstrukcja tej metody i jej złożoność. Trudno oczekiwać, że popularność tej formy rozliczeń nagle wyraźnie wzrośnie.
Największa stracona szansa
Nie weszło w życie sześciomiesięczne vacatio legis dla niekorzystnych zmian podatkowych. To mogła być zmiana naprawdę systemowa, dająca przedsiębiorcom czas na przygotowanie się do nowych regulacji. Stabilność i przewidywalność prawa mają dla biznesu znacznie większe znaczenie niż kolejne drobne uproszczenia formalne. W tym obszarze nic się nie zmieniło.
Deregulacja w cieniu nowych obowiązków
Kluczowy problem polega jednak na czymś innym. Deregulacja odbywa się równolegle z wprowadzaniem obowiązków, które są nieporównywalnie bardziej wymagające.
Obowiązkowy Krajowy System e-Faktur to głęboka zmiana sposobu fakturowania. Oznacza konieczność dostosowania systemów księgowych, integracji z KSeF, testów, szkoleń i poniesienia realnych kosztów wdrożenia. Dla wielu firm to jeden z największych projektów organizacyjnych ostatnich lat.
Do tego dochodzi JPK_CIT, czyli szczegółowe raportowanie danych księgowych w nowej strukturze. Wymaga to uporządkowania planów kont, oznaczeń, procesów księgowych i wewnętrznych procedur. Podobnie jest z JPK_PIT. Transparentność wobec administracji podatkowej wzrasta radykalnie, a margines błędu wyraźnie się zmniejsza.
W tym kontekście zniesienie kilku obowiązków sprawozdawczych czy podniesienie limitów wygląda skromnie. Skala wysiłku, jaki przedsiębiorcy muszą włożyć w dostosowanie się do KSeF i JPK_CIT i JPK_PIT, jest zdecydowanie większa niż korzyści wynikające z deregulacyjnych korekt.
Bilans jest więc dość oczywisty. Ciężar nowych obowiązków cyfrowych jest dla firm bardziej odczuwalny niż ulga wynikająca z uchylenia części formalności.
Ewolucja zamiast realnego odciążenia
Zmiany deregulacyjne mają sens i w wielu przypadkach idą w dobrym kierunku. Nie zmienia to jednak faktu, że system podatkowy pozostaje skomplikowany, a zakres raportowania systematycznie rośnie.
Trudno mówić o wyraźnym uproszczeniu. Bardziej adekwatne wydaje się określenie, że mamy do czynienia z przesunięciem akcentów i częściowym porządkowaniem przepisów. Dla przedsiębiorców oznacza to raczej dostosowanie się do nowej rzeczywistości niż realne zmniejszenie ciężaru podatkowego.
