Dodatkowe wynagrodzenie wykonawcy otrzymane po latach – kiedy powstaje przychód?

W praktyce nierzadkie są długotrwałe spory o dodatkowe wynagrodzenie za roboty budowlane. Ostateczne rozstrzygnięcie co do kwoty wynagrodzenia, może mieć miejsce dopiero w rezultacie wyroku sądu powszechnego, bądź też zawartej ugody.   

Przekłada się to na niepewność co do podatkowej kwalifikacji należności. Otrzymywane w tym zakresie środki mogą stanowić odszkodowanie, ale też wynagrodzenie za usługę wykonaną kilka lub kilkanaście lat wcześniej.   

W przypadku odszkodowawczego charakteru świadczenia – nie budzi wątpliwości, że co do zasady będzie stanowiło podstawę rozpoznania przychodu na bieżąco Świadczenia niezwiązane z wykonaniem usług, wydaniem rzeczy, czy zbyciem prawa majątkowego, stanowić mogą przychód w momencie otrzymania. Zgodnie z art. 12 ust. 3e ustawy o CIT, przychód wobec którego nie stosuje się zasad ogólnych, nie dotyczy usług rozliczanych w okresach rozliczeniowych, powstaje wraz z otrzymaniem należności (tak w odniesieniu do odszkodowania za przedłużenie kontraktu w interpretacji z 20 grudnia 2024 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.525.2024.2.AS). 

W przypadku uznania, że świadczenie stanowi wynagrodzenie za dodatkowe usług, może pojawić się wątpliwość, czy skoro przychód – zgodnie z art. 12 ust. 3a ustawy o CIT – powinien był powstać w dacie wykonania usługi (lub wystawienia faktury), w okresie objętym już przedawnieniem podatkowym, to skoro zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, przychód nie jest konieczny do rozpoznania.   

Choć wniosek ten byłby korzystny dla wykonawców, w praktyce podejście takie może budzić wątpliwości organów podatkowych.  

Rygorystyczne stanowisko Dyrektora KIS 

W interpretacji z 17 marca 2026 r., nr 0111-KDIB2-1.4010.554.2025.2.ED, Dyrektor KIS rozpatrywał sprawę wykonawcy działającego w konsorcjum, który na skutek wyroku sądu powszechnego, otrzymał zasądzoną kwotę tytułem dodatkowego wynagrodzenia za prace wykonane w latach 2010–2011.   

Dyrektor KIS wskazał, że w tej sytuacji, właściwe jest rozpoznanie przychodu w momencie otrzymania należności. Kluczowe w tym zakresie, zdaniem, Dyrektora KIS okoliczności, to brak jakiegokolwiek formalnego potwierdzenia wykonania i przyjęcia spornego zakresu prac: wnioskodawca nie wystawił faktury na rzecz lidera konsorcjum, prac nie odebrano protokołem zdawczo-odbiorczym, a lider konsorcjum – rozliczając roboty z inwestorem – nie potwierdził zakresu wykonanego przez uczestnika pozostającego w upadłości (co dodatkowo utrudniało jednoznaczne wykazanie wykonania usługi w owym okresie).  

W konsekwencji Dyrektor KIS uznał, że nie jest możliwe precyzyjne wskazanie momentu powstania przychodu na zasadach z art. 12 ust. 3a CIT. W analizowanym stanie faktycznym trudno uznać, że doszło do faktycznego potwierdzenia wykonania usług w historycznych, przedawnionych okresach rozliczeniowych.   

Korzystne stanowiska 

Niemniej, konstrukcyjna poprawność neutralności otrzymywanych wypłat z tytułu historycznie wykonanych usług, znajduje potwierdzenie orzecznictwie sądów administracyjnych. W starszym wyroku, sygn. II FSK 598/17, NSA przyjął odmienną logikę: skoro w wyniku wyroku doszło do podwyższenia wynagrodzenia należnego wykonawcy za usługę, która została faktycznie wykonana i rozliczona w konkretnym, możliwym do ustalenia okresie, to przychód z tego tytułu powinien zostać rozpoznany właśnie w okresie wykonania usługi – zgodnie z ogólną zasadą memoriałową. Jeżeli ten okres uległ przedawnieniu, samo późniejsze otrzymanie należności pozostaje dla podatnika neutralne podatkowo. 

Wnioski praktyczne 

Zestawienie obu rozstrzygnięć pokazuje, że istotne jest zarówno: 

• rozstrzygnięcie czy świadczenie otrzymywane przez wykonawcę ma odszkodowawczy charaktery, czy alternatywnie związane jest z wykonaniem usługi, 

• a jeżeli jest związane z wykonaniem usługi, to czy można uznać, że przychód z tego tytułu powstał w historycznych okresach rozliczeniowych.  

W tym ostatnim obszarze, istotnymi okolicznościami mogą być protokoły odbioru, faktury czy inna dokumentacja jednoznacznie potwierdzająca zakres i datę wykonania spornych prac.