Energia pod kontrolą? Najważniejsze zmiany w Prawie energetycznym po nowelizacji

Rząd przyjął projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (UC84), przedłożony przez ministra energii. Jak wskazuje projektodawca, proponowane regulacje są konsekwencją konieczności dostosowania polskiego prawa do nowych unijnych przepisów, których celem jest usprawnienie funkcjonowania rynku energii elektrycznej w UE oraz wzmocnienie ochrony przed manipulacjami na rynku hurtowym.  

Główne założenia zmian 

Zapowiadane zmiany w Prawie energetycznym koncentrują się na trzech głównych obszarach: wzmocnieniu ochrony odbiorców końcowych energii elektrycznej, usprawnieniu procedur przyłączania do sieci oraz lepszym wykorzystaniu już istniejącej infrastruktury energetycznej. Nowelizacja ma również zwiększyć odporność krajowego systemu energetycznego na zakłócenia, awarie oraz zagrożenia cybernetyczne, co stanowi odpowiedź na rosnące ryzyko poważnych przerw w dostawach energii obserwowanych w ostatnich latach w Europie. 

Wzmocnienie ochrony odbiorców energii 

Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie nowych instrumentów mających poprawić sytuację odbiorców energii. Jednym z kluczowych rozwiązań jest doprecyzowanie kryteriów uznawania gospodarstw domowych za ubogie energetycznie, czyli takich, które mają trudności z regulowaniem rachunków za energię, bez konieczności jednorazowego odcięcia dostaw. Dzięki temu pomoc publiczna ma trafiać do osób faktycznie jej potrzebujących. 

Istotną nowością jest także zagwarantowanie odbiorcom prawa do zawarcia umowy sprzedaży energii elektrycznej po stałej cenie na czas oznaczony, nie krótszy niż rok. Rozwiązanie to ma ograniczyć ryzyko nagłych wzrostów cen i zwiększyć przewidywalność wydatków ponoszonych przez gospodarstwa domowe. 

Z perspektywy konsumentów ważnym udogodnieniem będzie również zwiększenie przejrzystości porównywarki ofert sprzedaży energii elektrycznej. Ma to nastąpić dzięki ujednoliceniu zasad raportowania danych przez przedsiębiorstwa energetyczne. Dodatkowo sprzedawcy energii zostaną zobowiązani do przekazywania klientom czytelnego podsumowania umowy, zawierającego kluczowe informacje dotyczące ceny, rodzaju oferty oraz kosztów. 

Uproszczenie i elastyczność przyłączania do sieci 

Nowelizacja wprowadza rozwiązania mające na celu bardziej efektywne wykorzystanie infrastruktury elektroenergetycznej, w tym umożliwienie stosowania wspólnych przyłączy (tzw. cable pooling), co ma sprzyjać rozwojowi odnawialnych źródeł energii. 

Jednym z kluczowych mechanizmów jest dopuszczenie tymczasowego i elastycznego przyłączania do sieci w sytuacjach ograniczonej przepustowości. Rozwiązanie to ma umożliwić szybsze uruchamianie instalacji i wcześniejsze korzystanie z wytwarzanej energii. 

Projekt zakłada również ograniczenie formalności, skrócenie terminów oraz pełną cyfryzację obsługi wniosków o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej. Wprowadzane są także instrumenty mające przeciwdziałać blokowaniu mocy przyłączeniowych przez projekty, które nie są realizowane. Transparentność procesu inwestycyjnego ma zostać zwiększona poprzez nałożenie na operatorów obowiązku publikowania informacji o dostępnych mocach przyłączeniowych oraz o statusie rozpatrywanych wniosków. 

Zdalny odczyt liczników gazu 

Projekt przewiduje także upowszechnienie liczników gazu umożliwiających zdalny odczyt. Operatorzy systemów dystrybucyjnych będą instalować takie urządzenia wszędzie tam, gdzie będzie to technicznie możliwe i ekonomicznie uzasadnione. Zdaniem rządu pozwoli to odbiorcom lepiej monitorować zużycie gazu i kontrolować wysokość rachunków. 

Wzmocnienie nadzoru nad rynkiem energii 

Nowelizacja przewiduje również rozszerzenie kompetencji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w zakresie nadzoru nad rynkiem energii. Celem tych zmian jest skuteczniejsze przeciwdziałanie manipulacjom cenowym w zakresie cen energii oraz zwiększenie stabilności i bezpieczeństwa samych dostaw energii przez operatorów. 

Podsumowanie 

Czy to ważne zmiany? W kontekście dziejącej się na naszych oczach transformacji energetycznej – na pewno. Projekt nowelizacji Prawa energetycznego odpowiada na kilka kluczowych wyzwań, z którymi mierzy się dziś rynek energii: rosnące ceny, ograniczoną przepustowość sieci, potrzebę większej ochrony odbiorców końcowych oraz konieczność zapewnienia stabilności systemu elektroenergetycznego. 

Proponowane rozwiązania mogą realnie wpłynąć zarówno na sytuację konsumentów, jak i na warunki prowadzenia inwestycji w sektorze energetycznym, w szczególności w obszarze odnawialnych źródeł energii. Ułatwienia w przyłączaniu do sieci, większa przejrzystość rynku oraz wzmocnienie kompetencji organu regulacyjnego wpisują się w długofalowy kierunek zmian, którego celem jest stworzenie bardziej elastycznego, odpornego i przewidywalnego rynku energii. 

Ostateczny kształt przepisów oraz tempo ich wdrażania będą miały istotne znaczenie dla praktyki obrotu gospodarczego i działalności przedsiębiorstw energetycznych. Już dziś jednak można stwierdzić, że nowelizacja stanowi istotny krok w kierunku dostosowania polskiego systemu energetycznego do realiów transformacji oraz wymogów unijnych regulacji.