EUDR w Polsce przyspiesza – projekt ustawy implementującej EUDR w Polsce opublikowany!

Rozporządzenie (UE) 2023/1115 (EU Deforestation Regulation - EUDR) to jeden z filarów Europejskiego Zielonego Ładu. Jego celem jest ograniczenie wpływu rynku unijnego na globalne wylesianie poprzez objęcie wybranych towarów obowiązkami należytej staranności.

Choć regulacja obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, w praktyce jej stosowanie wymaga stworzenia krajowego systemu egzekwowania. Właśnie temu służy niedawno opublikowany projekt ustawy UC101.

Projekt ten zasadniczo nie powiela obowiązków wynikających z EUDR, lecz określa sposób ich egzekwowania w Polsce.

Poniżej przedstawimy jego główne założenia:

Rozproszony system nadzoru – trzy organy kontrolne

Projekt przewiduje podział kompetencji między trzy wyspecjalizowane inspekcje:

Inspekcja Weterynaryjna – w zakresie bydła i produktów pochodnych,
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych – w zakresie kawy, kakao, soi i palmy olejowej,
Inspekcja Ochrony Środowiska – w zakresie drewna i kauczuku.

Rozwiązanie to wynika z różnorodności towarów objętych EUDR oraz skali rynku.

📌 Skutek dla przedsiębiorców:
kontrole będą prowadzone przez różne organy, co oznacza konieczność dostosowania się do odmiennych praktyk kontrolnych i procedur.

Włączenie organów celnych i innych instytucji

System egzekwowania EUDR obejmuje nie tylko inspekcje, ale również:

Krajową Administrację Skarbową,
Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
ministra właściwego ds. środowiska jako koordynatora.

Kluczowa zmiana dotyczy obrotu międzynarodowego:

„organ celny odmawia przyjęcia zgłoszenia celnego bez numeru referencyjnego oświadczenia należytej staranności”

📌 Skutek dla przedsiębiorców:
brak zgodności z EUDR może uniemożliwić import lub eksport towarów.

Nowe obowiązki w dokumentacji handlowej

Projekt wprowadza obowiązek umieszczania numeru referencyjnego oświadczenia due diligence:

w ofertach handlowych,
w dokumentach sprzedażowych i logistycznych,
w dokumentach eksportowych,
również w sprzedaży na odległość (e-commerce).

📌 Skutek dla przedsiębiorców:
konieczność dostosowania systemów sprzedażowych, ERP i obiegu dokumentów – compliance przestaje być wyłącznie funkcją działu prawnego.

Intensywny system kontroli – bez limitów czasowych

Projekt przewiduje:

kontrole planowe (na podstawie rocznych planów),
kontrole pozaplanowe (np. na podstawie zgłoszeń).

Jednocześnie: kontroli EUDR nie wlicza się do limitów czasu kontroli z Prawa przedsiębiorców

📌 Skutek dla przedsiębiorców:
większa liczba kontroli i brak ograniczeń czasowych oznaczają realny wzrost obciążeń administracyjnych.

Szerokie uprawnienia organów – środki tymczasowe

Organy mogą w przypadku podejrzenia naruszenia:

zająć towary,
zawiesić ich obrót lub eksport,
opublikować decyzję w BIP.

Przykładowo: w przypadku uzasadnionego podejrzenia nieprzestrzegania przepisów EUDR organy mogą wydać decyzje o zastosowaniu natychmiastowego środka tymczasowego które są ostateczne i podlegają natychmiastowemu wykonaniu

📌 Skutek dla przedsiębiorców:
ryzyko natychmiastowego wstrzymania działalności operacyjnej, niezależnie od dalszego toku postępowania.

Rozbudowany system sankcji

Projekt wprowadza kompleksowy katalog sankcji:

Odpowiedzialność karna:

grzywna,
przepadek towarów lub korzyści,
zakaz prowadzenia działalności (recydywa).

Administracyjne kary pieniężne:

do 4% obrotu – naruszenia formalne,
do 6% obrotu – poważniejsze naruszenia,
do 10% obrotu – naruszenia powtarzalne.

Dodatkowe środki:

zakaz udziału w zamówieniach publicznych,
zakaz korzystania z dotacji i subwencji,
zakaz obrotu towarami,
publikacja listy sankcyjnej.

📌 Skutek dla przedsiębiorców:
znaczący wzrost ryzyka finansowego i reputacyjnego, szczególnie w przypadku powtarzalnych naruszeń.

Koszty kontroli i obowiązki organizacyjne

Projekt przewiduje, że w przypadku stwierdzenia naruszeń przedsiębiorca:

ponosi koszty działań kontrolnych,
musi wdrożyć działania naprawcze w określonym terminie.

📌 Skutek dla przedsiębiorców:
pojawia się dodatkowy element ryzyka kosztowego oraz konieczność szybkiego reagowania na decyzje organów.

Podsumowanie

Projekt UC101 stanowi kluczowy element wdrożenia EUDR w Polsce – nie poprzez tworzenie nowych obowiązków, lecz poprzez nadanie im realnego wymiaru egzekucyjnego.

Najważniejsze konsekwencje dla przedsiębiorców to:

rozproszony, ale intensywny system kontroli,
powiązanie compliance z obrotem towarowym (w tym celnym),
obowiązki dokumentacyjne wpływające na procesy operacyjne,
oraz wysokie, progresywne sankcje.

👉 W praktyce oznacza to, że EUDR staje się nie tylko regulacją środowiskową, ale pełnoprawnym reżimem compliance o istotnym wpływie na działalność gospodarczą.