Fiskus potwierdza szeroki zakres kosztów po śmiertelnym wypadku przy pracy

Wydatków związanych z wypadkiem przy pracy, nie można uznać za prowadzące bezpośrednio do powstania przychodu. Tym niemniej stanowią one konsekwencję normalnego funkcjonowania przedsiębiorstwa i zatrudniania pracowników. Tym samym ich poniesienie może pozostawać w związku z zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodów. 

Potwierdza to interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 23 lipca 2026 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.236.2026.1.ED. Organ zaakceptował zaliczenie do kosztów CIT nie tylko odszkodowania i zadośćuczynień wypłaconych najbliższym członkom rodziny zmarłego pracownika, lecz także odsetek, kosztów pogrzebu, kosztów sądowych, kosztów zastępstwa procesowego, opłat na rzecz Skarbu Państwa oraz kosztów postępowania apelacyjnego.  

Odpowiedzialność za działanie innego pracownika  

Sprawa dotyczyła śmiertelnego wypadku, do którego doszło podczas obsługi urządzenia wykorzystywanego w procesie produkcyjnym. Jeden z pracowników, nie zachowując wymaganej ostrożności, uruchomił urządzenie w chwili, gdy drugi pracownik znajdował się w strefie niebezpiecznej. Pracodawca ponosił odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez pracownika przy wykonywaniu obowiązków osobie trzeciej, innemu pracownikowi. 

W postępowaniu powypadkowym ustalono jednocześnie, że do wypadku przyczyniło się zachowanie kilku pracowników, w tym samego poszkodowanego. Po stronie pracodawcy nie stwierdzono zaniedbań mających bezpośredni wpływ na zdarzenie, poza odpowiedzialnością za działania osób wykonujących powierzone im czynności. 

Ta okoliczność ma istotne znaczenie podatkowe. Świadczenia nie stanowiły sankcji za świadome naruszanie prawa przez spółkę. Były konsekwencją odpowiedzialności pracodawcy związanej z zatrudnianiem pracowników i organizacją procesu pracy. 

Wyłączenie z art. 16 ust. 1 pkt 16 ustawy o CIT ma wąski zakres 

Ustawa o CIT wyłącza z kosztów uzyskania przychodów jednorazowe odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w wysokości określonej przez właściwego ministra. 

Nie chodzi jednak o każde odszkodowanie związane z wypadkiem przy pracy. Wyłączenie obejmuje świadczenia wypłacane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wyłączenie nie dotyczy natomiast świadczeń cywilnoprawnych, takich jak zadośćuczynienie za krzywdę, odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej czy zwrot kosztów pogrzebu.  

Taka interpretacja omawianego przepisu nie jest nowa. Już w wyroku z 18 sierpnia 2015 r., sygn. II FSK 1465/13, NSA uznał, że wyłączenie dotyczące jednorazowego odszkodowania nie może być rozszerzane na inne świadczenia wypłacane przez pracodawcę na podstawie Kodeksu cywilnego.  

Kosztem mogą być również odsetki i koszty procesu 

Interesujące jest również potwierdzenie prawa do ujęcia w kosztach podatkowych odsetek od zasądzonych świadczeń. Ustawa o CIT wyłącza z kosztów odsetki naliczone, lecz niezapłacone albo umorzone. Oznacza to, że odsetki zasadniczo mogą zostać zaliczone do kosztów podatkowych po ich zapłacie, o ile samo zobowiązanie pozostaje w związku z działalnością gospodarczą.  

Organ potwierdził również możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych na prowadzenie postępowań sądowych. Wydatki na obronę przed roszczeniami związanymi z prowadzoną działalnością mogą służyć ochronie majątku przedsiębiorstwa i ograniczeniu wysokości obciążenia. Dotyczy to nie tylko wynagrodzenia pełnomocników, ale również zasądzonego zwrotu kosztów procesu, opłat od pozwów, kosztów opinii biegłych oraz kosztów należnych innym uczestnikom postępowania. 

Moment rozpoznania kosztu  

Interpretacja rozstrzyga także istotną kwestię momentu potrącenia wydatków. Spółka utworzyła wcześniej rezerwę związaną z prowadzonym postępowaniem. Świadczenia zostały jednak wypłacone i zaksięgowane na kontach rozrachunkowych w 2021 r., natomiast rezerwa została rozwiązana dopiero w 2025 r.  

Dyrektor KIS zaakceptował stanowisko, że wydatki stanowią koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami i mogą zostać rozliczone w 2021 r. Organ powiązał moment potrącenia z rzeczywistym poniesieniem i ujęciem wydatków na podstawie właściwych dowodów, a nie z wcześniejszym utworzeniem rezerwy czy z późniejszym jej rozwiązaniem.  

Jest to zgodne z art. 15 ust. 4d i 4e ustawy o CIT. Koszty pośrednie są potrącalne w dacie poniesienia, przy czym za dzień poniesienia uważa się zasadniczo dzień na który ujęto koszt w księgach na podstawie faktury albo innego dowodu. Regulacja wyraźnie wyłącza przy tym wydatki ujęte jedynie jako rezerwy lub bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów.  

Nie każde odszkodowanie będzie kosztem 

Korzystnego stanowiska nie należy jednak automatycznie odnosić do wszystkich odszkodowań wypłacanych przez pracodawcę. Podatnik powinien wykazać, w szczególności że świadczenie ma charakter kompensacyjny, a nie sankcyjny i wynika z normalnej działalności przedsiębiorstwa i zatrudniania pracowników, powinien również zweryfikować katalog wyłączeń z kosztów podatkowych.