Fundacja rodzinna jako wspólnik spółki w S24 – czy to możliwe?
Fundacja rodzinna może być wspólnikiem spółki handlowej, w tym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Powstaje jednak pytanie, czy spółkę z udziałem fundacji rodzinnej można założyć przy wykorzystaniu systemu S24. W przypadku zarejestrowanej fundacji rodzinnej odpowiedź jest co do zasady twierdząca. Znacznie większy problem pojawia się wtedy, gdy wspólnikiem ma być fundacja rodzinna w organizacji.
Zarejestrowana fundacja rodzinna – S24 jest możliwe
Kodeks spółek handlowych pozwala zawrzeć umowę spółki z o.o. przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym. System S24 przewiduje przy tym możliwość wskazania jako wspólnika osoby prawnej, a dokumentacja systemu opisuje również sposób działania reprezentanta takiego wspólnika.
Nie ma więc co do zasady przeszkody, aby zarejestrowana fundacja rodzinna wystąpiła jako wspólnik spółki zakładanej w S24. W jej imieniu przy zawieraniu umowy działa osoba uprawniona do reprezentacji albo odpowiednio umocowany pełnomocnik. Kluczowe jest przy tym prawidłowe wykazanie umocowania osoby podpisującej umowę i wniosek.
Fundacja rodzinna w organizacji – problem jest znacznie poważniejszy
Inaczej wygląda sytuacja przed wpisem fundacji rodzinnej do Rejestru Fundacji Rodzinnych. Ustawa przyznaje fundacji rodzinnej w organizacji zdolność do działania we własnym imieniu – może ona m.in. nabywać prawa, zaciągać zobowiązania oraz pozywać i być pozywana. Jednocześnie nie ma jeszcze osobowości prawnej. Uzyskuje ją dopiero z chwilą wpisu do Rejestru Fundacji Rodzinnych.
Co istotne, ustawa wprost określa sposób reprezentacji fundacji rodzinnej w organizacji: co do zasady jest ona reprezentowana przez fundatora albo pełnomocnika powołanego przez fundatora, a w określonych przypadkach przez zarząd.
Na tym tle pojawia się kilka praktycznych problemów z wykorzystaniem S24.
Po pierwsze – wykazanie, kto reprezentuje fundację
S24 jest skonstruowany przede wszystkim z myślą o wspólnikach będących osobami fizycznymi albo podmiotami, których reprezentacja może być zweryfikowana na podstawie właściwego rejestru. Dokumentacja systemu przewiduje wprawdzie możliwość działania w imieniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, ale przy fundacji rodzinnej w organizacji pojawia się problem z jednoznacznym wykazaniem podstawy reprezentacji.
Fundacja rodzinna w organizacji nie ma bowiem jeszcze wpisu w Rejestrze Fundacji Rodzinnych, który potwierdzałby jej istnienie, skład organów i sposób reprezentacji.
Po drugie – problem z wykazaniem, że fundacja nadal istnieje
Jest to problem szczególnie istotny przy zakładaniu spółki. Fundacja rodzinna w organizacji powstaje z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu, ale jej dalsze istnienie w tej formule zależy od postępowania rejestrowego. Po wpisie staje się fundacją rodzinną, a w razie odmowy rejestracji sytuacja prawna fundacji w organizacji jest zupełnie inna.
System S24 nie daje natomiast prostego mechanizmu pozwalającego wykazać wobec systemu i sądu rejestrowego aktualny status takiego podmiotu oraz jego reprezentację w sposób analogiczny do danych ujawnionych w KRS.
Po trzecie – S24 nie rozwiązuje problemu dokumentowania umocowania
Sama możliwość technicznego wpisania danych wspólnika nie oznacza jeszcze, że sąd będzie miał podstawę do uznania, że osoba podpisująca umowę rzeczywiście działała w imieniu fundacji rodzinnej w organizacji.
Jest to istotne zwłaszcza dlatego, że przy zawarciu umowy spółki w S24 trzeba nie tylko prawidłowo określić wspólnika, ale również zapewnić prawidłowe podpisanie umowy przez wszystkie osoby występujące w charakterze stawających.
W przypadku fundacji rodzinnej w organizacji pojawia się więc swoisty „łańcuch dowodowy”: trzeba wykazać istnienie fundacji w organizacji → podstawę działania w jej imieniu → osobę uprawnioną do reprezentacji → zakres jej umocowania do zawiązania spółki. S24 nie oferuje tu rozwiązania porównywalnego z weryfikacją danych z rejestru.
Wniosek praktyczny
Dlatego choć przepisy nie wyłączają możliwości uczestniczenia fundacji rodzinnej w organizacji w czynności polegającej na zawiązaniu spółki, wykorzystanie S24 w takim przypadku należy ocenić jako praktycznie niewykonalne albo co najmniej obarczone istotnym ryzykiem rejestrowym.
Inaczej jest w przypadku fundacji rodzinnej już zarejestrowanej – jej status, osobowość prawna i reprezentacja mogą zostać wykazane w oparciu o dane rejestrowe, a sama konstrukcja S24 przewiduje udział osoby prawnej jako wspólnika.
Jeżeli natomiast fundacja rodzinna jest jeszcze „w organizacji”, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest zawarcie umowy spółki poza S24, w sposób pozwalający na pełne udokumentowanie istnienia fundacji, zasad jej reprezentacji i umocowania osoby dokonującej czynności. Po uzyskaniu wpisu do Rejestru Fundacji Rodzinnych można natomiast wykorzystać S24 przy zakładaniu kolejnych spółek.
Dla przedsiębiorcy praktyczna zasada jest więc prosta: zarejestrowana fundacja rodzinna – S24 co do zasady tak; fundacja rodzinna w organizacji – formalnie nie ma oczywistego zakazu, ale obecna konstrukcja S24 powoduje poważne problemy z wykazaniem jej statusu i reprezentacji, przez co nie jest to rekomendowana ścieżka.
