GUNB oraz i MRiT zapraszają do dyskusji o prawie budowlanym. Czy doczekamy się bardziej jednolitej praktyki stosowania przepisów?

Prawo budowlane od lat należy do tych dziedzin prawa, w których największe problemy wynikają nie tyle z brzmienia przepisów, ile z ich odmiennej interpretacji przez organy administracji i nadzoru budowlanego. Inwestorzy, deweloperzy, wykonawcy oraz projektanci często spotykają się z sytuacją, w której identyczne zagadnienie jest oceniane odmiennie przez różne urzędy. 

Dlatego na uwagę zasługuje wspólna inicjatywa Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, zorganizowana w ramach Dnia Przedsiębiorcy 2026. Jej celem jest zebranie najczęściej pojawiających się wątpliwości interpretacyjnych dotyczących prawa budowlanego oraz przygotowanie odpowiedzi, które mają pomóc w ujednoliceniu praktyki stosowania przepisów. Pytania o przepisy prawa budowlanego można zgłaszać do 31 lipca 2026 roku.   

Skąd pomysł na taką inicjatywę? 

Jak wskazuje GUNB, przedsięwzięcie ma służyć przede wszystkim: 

• wzmocnieniu dialogu pomiędzy administracją publiczną a uczestnikami procesu inwestycyjno-budowlanego, 

• identyfikacji najczęściej występujących problemów interpretacyjnych, 

• wypracowaniu bardziej jednolitego sposobu stosowania przepisów prawa budowlanego, 

• usprawnieniu procesu inwestycyjnego. 

Inicjatywa skierowana jest do ogólnopolskich organizacji branżowych reprezentujących sektor budownictwa i nieruchomości, które mogą zgłaszać pytania dotyczące stosowania ustawy – Prawo budowlane oraz aktów wykonawczych. 

Nie każda wątpliwość może zostać zgłoszona 

Organizatorzy wyraźnie wskazali, że przedmiotem zgłoszeń nie mogą być indywidualne postępowania administracyjne ani konkretne sprawy prowadzone przez organy administracji. Celem jest wyjaśnienie problemów o charakterze ogólnym, które powtarzają się w praktyce i prowadzą do rozbieżności interpretacyjnych. 

Odpowiedzi przygotowane przez GUNB i MRiT będą miały charakter informacyjny. Nie będą stanowiły wiążącej wykładni prawa ani nie będą przesądzały o rozstrzygnięciu konkretnych postępowań administracyjnych. 

Dlaczego ta inicjatywa jest ważna? 

W praktyce kancelarii obsługujących inwestycje budowlane jedną z najczęstszych przyczyn sporów są właśnie odmienne interpretacje przepisów prawa budowlanego. 

Problemy pojawiają się między innymi w zakresie: 

• kwalifikacji istotnych i nieistotnych odstąpień od projektu budowlanego, 

• zmian dokumentacji projektowej, 

• obowiązków uczestników procesu budowlanego, 

• konieczności uzyskania decyzji zamiennych, 

• kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego. 

Brak jednolitej praktyki powoduje wydłużenie procesów inwestycyjnych, wzrost kosztów realizacji inwestycji oraz zwiększa ryzyko sporów administracyjnych i sądowych. 

Czy odpowiedzi GUNB zmienią praktykę? 

Formalnie przygotowane odpowiedzi nie będą źródłem prawa ani wiążącą interpretacją dla organów administracji. Nie oznacza to jednak, że pozostaną bez znaczenia. 

Stanowiska prezentowane przez GUNB mogą w przyszłości stać się istotnym punktem odniesienia zarówno dla organów administracji, jak i uczestników procesu inwestycyjnego. Mogą również ograniczyć liczbę rozbieżnych interpretacji oraz ułatwić prowadzenie inwestycji budowlanych. 

Warto pamiętać, że już obecnie GUNB publikuje cykl „Ciekawe interpretacje GUNB”, który stanowi cenne źródło wiedzy dla praktyków prawa budowlanego. 

Co to oznacza dla inwestorów i przedsiębiorców? 

Dla przedsiębiorców działających w branży budowlanej jest to dobra okazja do wskazania problemów, które od lat powodują trudności interpretacyjne. Dotyczy to w szczególności zagadnień związanych z: 

• realizacją inwestycji w formule „projektuj i buduj”, 

• zmianami projektu budowlanego, 

• uzyskiwaniem decyzji zamiennych, 

• kwalifikacją robót dodatkowych i zamiennych, 

• obowiązkami inwestora, projektanta oraz wykonawcy. 

Im więcej praktycznych problemów zostanie zgłoszonych, tym większa szansa na wypracowanie jednolitego podejścia do stosowania przepisów. 

Podsumowanie 

Inicjatywa GUNB i Ministerstwa Rozwoju i Technologii jest sygnałem, że administracja dostrzega potrzebę większej przewidywalności stosowania prawa budowlanego. Choć przygotowane odpowiedzi nie będą miały charakteru wiążącego, mogą odegrać istotną rolę w ujednolicaniu praktyki organów administracji oraz ograniczaniu liczby sporów wynikających z odmiennych interpretacji przepisów. 

Z perspektywy inwestorów i wykonawców warto śledzić efekty tej inicjatywy. W wielu przypadkach to właśnie niejednolita wykładnia prawa budowlanego stanowi źródło największych ryzyk prawnych i finansowych podczas realizacji inwestycji.