Hipotetyczne odsetki od dopłat i zatrzymanych zysków po raz ostatni w tak preferencyjnej wysokości

W świetle art. 15cb ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnicy mogą zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów tzw. hipotetyczne odsetki od  

• dopłaty wniesionej do spółki w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach lub 
• zysku przekazanego na kapitał rezerwowy lub zapasowy spółki. 

Kwotę hipotetycznych odsetek zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów wylicza się jako kwotę odpowiadającą iloczynowi stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego obowiązującej w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok podatkowy powiększonej o 1 punkt procentowy oraz kwoty dopłaty lub zatrzymanego zysku.  

Koszt podatkowy z tytułu hipotetycznych odsetek przysługuje w roku wniesienia dopłaty lub podwyższenia kapitału rezerwowego lub zapasowego oraz w kolejnych dwóch bezpośrednio po sobie następujących latach podatkowych. 

Łączna kwota kosztów uzyskania przychodów odliczona w roku podatkowym nie może przekroczyć kwoty 250 000 zł, co oznacza, że jeśli wartość ustalona zgodnie ze współczynnikiem stopy referencyjnej powiększonej o 1 punkt procentowy przekracza kwotę 250 000 zł, podatnik zaliczy do kosztów uzyskania przychodów kwotę 250 000 zł.  

Skoro jednym z elementów kształtujących wysokość kosztów uzyskania przychodów jest stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego obowiązująca w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok podatkowy, warto przyjrzeć się jej wysokości.  

Na przestrzeni ostatnich latach wysokość stopy procentowej kształtowała się na dość wysokim poziomie, natomiast w 2026 r. uległa ona znacznemu obniżeniu. 

Dla celów podatkowych istotna jest wysokość stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego obowiązującej w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok podatkowy, za który podatnik dokonuje rozliczenia kosztów, która w ostatnich latach przedstawiała się następująco: 

Obniżenie stopy referencyjnej oznacza zatem, że w przypadku dopłat i zysków zatrzymanych, które będą stanowiły podstawę kalkulacji kosztów uzyskania przychodów za 2026 r., podatnicy zaliczą nieco niższe wartości niż w poprzednich latach. Jeśli tendencja do obniżenia stóp się utrzyma i dojdzie do kolejnego ich obniżenia, preferencja podatkowa stanie się coraz mniej korzystna.  

Wpływ stopy referencyjnej na wysokość rozliczanych kosztów uzyskania przychodów warto zobrazować konkretnym przykładem: 

Spółka w 2023 r. wypracowała zysk w wysokości 4.000.000 PLN. W 2024 r. podjęto uchwałę o przeznaczeniu całego zysku na kapitał zapasowy. Wypłata zysku nastąpi nie wcześniej niż po upływie 3 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym ta dopłata została wniesiona do spółki albo została podjęta uchwała o zatrzymaniu zysku w spółce. Podatnik planuje rozliczyć koszty zgodnie z ustawą.  

Rozliczenie kosztów uzyskania przychodów za poszczególne lata przedstawia się następująco: 

Powyższy przykład obrazuje, że wyłącznie w związku z obniżeniem stopy referencyjnej, podatnik „traci” kwotę 50.000 zł, które mógłby rozliczyć, gdyby do obniżki nie doszło.  

Przypomnieć należy, że z perspektywy rozliczenia kosztów istotny jest rok wniesienia dopłaty lub podwyższenia kapitału rezerwowego lub zapasowego (co następuje najczęściej w drodze uchwały wspólników).  

Zatem podatnicy, którzy obecnie dokonują rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych za 2025 r. mogą skorzystać z opisanego mechanizmu rozliczenia kosztów, jeśli w 2025 r. wniesiono do spółki dopłaty lub podjęto uchwały o przekazaniu zysków wypracowanych w poprzednich latach na kapitał zapasowy lub rezerwowy.  

W dniach 3-4 marca 2026 r. odbyło się posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej, podczas którego stopa referencyjna została obniżona do poziomu 3,75%, co oznacza, że w 2027 r. będą obowiązywały jeszcze niższe koszty uzyskania przychodów, jeśli taki poziom stopy referencyjnej utrzyma się do końca 2026 r.  

Potencjalny wpływ stopy referencyjnej na wysokość rozliczanych kosztów uzyskania przychodów (przy założeniu utrzymania ich na obecnym poziomie) obrazuje poniższy przykład: 

Spółka w 2024 r. wypracowała zysk w wysokości 4.000.000 PLN. W 2025 r. podjęto uchwałę o przeznaczeniu całego zysku na kapitał zapasowy. Wypłata zysku nastąpi nie wcześniej niż po upływie 3 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym ta dopłata została wniesiona do spółki albo została podjęta uchwała o zatrzymaniu zysku w spółce. Podatnik planuje rozliczyć koszty zgodnie z ustawą.  

Warto zatem zweryfikować, czy w poprzednich latach w spółce zatrzymywano zyski, które były przeznaczane na kapitał zapasowy lub rezerwowy oraz czy dokonano rozliczenia kosztów uzyskania przychodów – jeśli nie, warto rozważyć skorygowanie deklaracji za poprzednie lata podatkowe. 

Również w rozliczeniu za 2025 r. warto pamiętać o rozliczeniu kosztów uzyskania przychodów z tytułu hipotetycznych odsetek.  

Zastrzec przy tym należy, że koszty można rozliczyć, jeżeli zwrot dopłaty lub podział i wypłata zysku nastąpi nie wcześniej niż po upływie 3 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym ta dopłata została wniesiona do spółki albo została podjęta uchwała o zatrzymaniu zysku w spółce. 

Jeżeli dopłata zostanie zwrócona przed upływem 3- letniego terminu, w roku podatkowym, w którym dokonano zwrotu, przychodem spółki jest wartość odpowiadająca odliczonym kosztom uzyskania przychodów. 

Również w przypadku wypłaty zysków przekazanych na kapitał zapasowy lub rezerwowy (w części stanowiącej podstawę kalkulacji kosztów uzyskania przychodu) lub przekazania ich na pokrycie straty bilansowej, podatnik będzie zobowiązany do skorygowania wcześniej odliczonych kosztów uzyskania przychodów. Brak jest w takiej sytuacji podstaw, aby korygować te koszty wstecz. Korekty należy dokonać na bieżąco, to jest w dacie przeznaczenia zatrzymanego zysku na pokrycie straty bilansowej lub wypłaty przed upływem 3 letniego terminu, poprzez zwiększenie przychodów.