JPK_CIT/PIT – największe ryzyka związane z raportowaniem
Podatnicy stoją przed największą rewolucją w raportowaniu podatkowym w historii. W pierwszej połowie roku obowiązkowy stał się KSeF, a księgi rachunkowe podlegają dostosowaniu do wymogów struktury JPK_KR_PD. Strumień ustrukturyzowanych danych zwiększa możliwości administracji skarbowej w zakresie kontroli skarbowej. Podatnicy powinni zwrócić uwagę w szczególności na te elementy rozliczeń, które z łatwością będą mogły zostać wykryte przez administrację podatkową po przesłaniu JPK w podatku dochodowym.
Głównym źródłem wiedzy administracji skarbowej o rozliczeniu podatku dochodowego były dotychczas zeznania podatkowe. Ten czas jednak mija. Znaczniki podatkowe, o które należy wzbogacić księgi rachunkowe podatnika, informować będą o kwalifikacji podatkowej poszczególnych zdarzeń gospodarczych rejestrowanych w księgach. Jednolity plik kontrolny sprowadza więc administrację skarbową od ogółu do szczegółu. Można sobie zadać pytanie, dlaczego tak korzystna dla administracji skarbowej zmiana została wprowadzona tak późno? Odpowiedzi należy szukać w możliwościach działania administracji skarbowej – w dobie cyfryzacji, rozwoju technik maszynowego uczenia i sztucznej inteligencji, tak ogromne zasoby danych można opanować i wyciągnąć z nich konstruktywne wnioski, co jeszcze niedawno nie było możliwe. Podatnicy powinni wziąć pod uwagę, że zapisy księgowe będą poddawane automatycznej analizie, co w istotny sposób zwiększa ryzyko compliance podatkowego.
Biorąc pod uwagę dane przekazywane w strukturach jednolitego pliku kontrolnego w podatku dochodowym, można wskazać na kilka obszarów, które szczególnie narażone są na zwiększone ryzyko weryfikacji.
Po pierwsze, możliwa jest ocena zasadności zaliczenia określonych wydatków do kosztów podatkowych. Podatnicy podają w księgach opisy dla linii zapisu, które powinny być sformułowane w sposób jasny, czytelny i zrozumiały. Jednocześnie dla każdego zapisu wskazuje się właściwe konto. Każde konto wynikowe, w tym kosztowe, a także relewantne podatkowo konta pozabilansowe, muszą zostać oznaczone znacznikiem podatkowym, informującym, że dany wydatek nie jest kosztem uzyskania przychodu. Brak znacznika informuje więc zasadniczo, że dany wydatek został zaliczony do kosztów podatkowych.
Po drugie, podobnej ocenie może podlegać zastosowanie zwolnienia z podatku przychodów lub dochodów. Jest to szczególnie istotne dla przedsiębiorców stosujących zwolnienie dla dochodów z nowej inwestycji przeprowadzonej w związku z wydaną decyzją o wsparciu. Znaczniki podatkowe pozwalają także na ocenę prawidłowości rozliczenia ulgi badawczo-rozwojowej oraz IP-BOX.
Po trzecie, ocenie może podlegać sekwencja czasowa rozliczeń w związku z koniecznością podania daty zdarzenia gospodarczego, wystawienia dokumentu księgowego i ujęcia w księgach, a także informacji o występowaniu różnic przejściowych.
Po czwarte, duże znaczenie ma informacja o kontrahencie, w tym jego rezydencji podatkowej. Dzięki tej informacji, administracja skarbowa otrzymuje możliwość łączenia dwóch stron transakcji i kontrolowania krzyżowego. Informacja o kontrahencie pozwala na selekcję transakcji kontrolowanych, zawartych z podmiotami powiązanymi, a także tych zawartych z podmiotami zagranicznymi. Administracja skarbowa dysponować będzie niedostępną dotąd paletą narzędzi weryfikacyjnych w zakresie cen transferowych oraz podatku u źródła.
Podatnicy po raz pierwszy prześlą także strukturę JPK_ST_KR obejmującą ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. Przekazana zostanie większość istotnych informacji potrzebnych do oceny prawidłowości rozliczeń podatkowych związanych ze środkami trwałymi i wartościami niematerialnymi i prawnymi. Podatnicy powinni zwrócić szczególną uwagę na zastosowaną klasyfikację środka trwałego i wynikającą z tego stawkę amortyzacji, poprawność rozpoznawania wartości początkowej środka trwałego, prawidłowość rozróżnienia środków trwałych od innych składników majątku, względnie usług od wartości niematerialnych i prawnych. Uwagę zwrócić należy także na rozróżnienie ulepszeń prowadzących do zmiany wartości początkowej środków trwałych i remontów lub innych zdarzeń nieprowadzących do zmiany wartości początkowej. Szczegółowe informacje podaje się także odnośnie likwidacji środków trwałych, szczególną ostrożność należy zachować przy zaliczaniu do kosztów podatkowych niezamortyzowanej wartości środka trwałego. Dostęp do ewidencji środków trwałych może być wykorzystany także w celu usprawnienia kontroli podatników w zakresie podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych – potencjalna podstawa opodatkowania będzie bowiem w tej ewidencji widoczna.
Jednolity plik kontrolny w podatku dochodowym łączy się z krajowym systemem e-faktur poprzez obowiązek podania numeru efaktury. W ten sam sposób KSeF łączy się z innymi strukturami, w tym JPK_VAT. Na obowiązki raportowane należy więc patrzeć jak na pasujące do siebie puzzle, które dają administracji skarbowej nowy, rzeczywisty obraz sytuacji podatnika, o ile uda się administracji te puzzle odpowiednio ułożyć.
