JPK_PKPiR – kiedy podajemy dane kontrahenta?
Szczegółowe warunki, jakim powinna odpowiadać podatkowa księga przychodów i rozchodów, oraz szczegółowy zakres obowiązków związanych z jej prowadzeniem określony jest w rozporządzeniu z dnia 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Nie znajdziemy jednak w tym rozporządzeniu definicji kontrahenta. Jedynie w objaśnieniach do PKPiR wskazano, że: kolumny 5–7 są przeznaczone do wpisywania: identyfikatora podatkowego kontrahenta, imienia i nazwiska (nazwy firmy) oraz adresu kontrahenta (dostawców lub odbiorców), z którym zawarta została transakcja dotycząca zakupu materiałów, towarów handlowych itp. lub ze sprzedaży towarów, gdy transakcja ta jest udokumentowana fakturą lub paragonem fiskalnym. Jeżeli podatnik wpisze w kolumnie 5 identyfikator podatkowy kontrahenta, nie wpisuje w kolumnie 6 i 7 jego pozostałych danych. Kolumn tych podatnik nie wypełnia w przypadku zapisów dotyczących przychodu ze sprzedaży na podstawie dowodu wewnętrznego oraz raportów fiskalnych. Identyfikator podatkowy kontrahenta obejmuje również kod kraju nadania identyfikatora. Choć nie zostało to wprost wyrażone, z tak sformułowanych objaśnień, można wyczytać intencję, że Ministrowi Finansów chodziło o transakcje B2B.
W celu odczytania zakresu wymaganych danych należy odwołać się do szerszej analizy celowościowej i systemowej. Zmiany w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, w tym dodanie pozycji „identyfikator podatkowy”, związane są przede wszystkim z wejściem w życie struktury JPK_PKPiR. Na podatkową księgę przychodów i rozchodów należy patrzeć obecnie całościowo, biorąc pod uwagę także wymagania co do struktury JPK_PKPiR, ponieważ struktura ta ma być odzwierciedleniem podatkowej księgi przychodów i rozchodów, a także stanowić będzie główny kanał weryfikacji rozliczeń PIT. Zgodnie bowiem z art. 24a ust. 1e ustawy o PIT podatnicy są obowiązani prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego po zakończeniu roku podatkowego w terminie do dnia upływu terminu złożenia zeznania PIT za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej.
W kontekście JPK_PIT/CIT, za kontrahenta uznaje się tylko osobę, która dokonuje transakcji zakupu lub sprzedaży w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nie wskazuje się w ogóle kontrahenta podatnika, któremu numer identyfikacji podatkowej nie został nadany. We wzorze podatkowej księgi przychodów i rozchodów faktycznie użyte zostało sformułowanie „identyfikator kontrahenta”. Natomiast patrząc na to z perspektywy analizy systemowej i celowościowej, identyfikator podatkowy ma być podany tylko w przypadku transakcji z osobą prowadzącą działalnością gospodarczą i w związku z tym posługującą się numerem identyfikacji podatkowej. W przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej nie ma w mojej ocenie w ogóle obowiązku wypełniania pola dotyczącego identyfikatora podatkowego.
