JPK_CIT/PIT – częste błędy
Jednolity plik kontrolny w podatkach dochodowych to z pewnością jedna z największych zmian jakościowych w zakresie transparentności rozliczeń podatkowych. Dotychczasowe struktury dostępne dla administracji skarbowej jedynie na żądanie, po ich gruntownej zmianie, stają się obowiązkiem dotyczącym prawie każdego podatnika podatku dochodowego prowadzącego działalność gospodarczą. Pierwsze struktury JPK_KR_PD zostaną przekazane do administracji skarbowej przez największe spółki już 31 lipca 2026 r., natomiast za 2026 r. raportować będzie już większość przedsiębiorców, niezależnie od tego czy prowadzą działalność w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, czy spółki. Rok więcej na przygotowania otrzymali tylko ci podatnicy, którzy nie są obowiązani do przesyłania JPK_V7M, czyli rozliczający zasadniczo VAT kwartalnie, czy zwolnieni z VAT.
Jednolity plik kontrolny w podatku dochodowym to nie tylko ryzyka podatkowe związane ze zwiększeniem transparentności podatkowej. To także szereg obowiązków wdrożeniowych i problemów z tym związanych.
Chcąc, nie chcąc, plik JPK_KR_PD ingeruje w procesy księgowe. Konieczność wypełniania znaczników podatkowych wymusza zmiany w planie kont, tak aby zapewnić, że na koncie znajdą się transakcje jednorodne, o określonych i identycznych skutkach podatkowych.
Nie może w szczególności zdarzyć się, by na jednym koncie znalazły się koszty stanowiące podatkowe koszty uzyskania przychodów i niestanowiące kosztów uzyskania przychodów, czy też koszty strefowe i pozastrefowe.
Konieczne jest także zadbanie, aby do jednego konta nie można było przypisać kilku znaczników rachunkowych. Jeśli pasuje kilka znaczników rachunkowych, zazwyczaj oznacza to, że konieczne jest wydzielenie nowych kont.
Nadszedł koniec ery sporządzania kalkulacji CIT w excelu – obecnie wszystkie relewantne podatkowo zdarzenia powinny zostać wykazane w ewidencji, na kontach wynikowych, względnie na kontach pozabilansowych. Podatnicy często pomijają obowiązek raportowania w ramach JPK_CIT kont pozabilansowych relewantnych podatkowo. Ewidencja pozabilansowa w dobie JPK staje się równie ważna i powinna być prowadzona zgodnie ze standardami rachunkowości.
Przyporządkowując znaczniki rachunkowe, trzeba wybrać te, które najlepiej odzwierciedlają istotę zdarzeń gospodarczych ewidencjonowanych na kontach. Błędem jest wykorzystywanie znacznika „INNE” tam gdzie możliwe jest przyporządkowanie konkretnego znacznika.
W zakresie znaczników podatkowych, warto wskazać, że droga na skróty nie jest właściwa, to jest nie można poprzestać na wyborze znacznika PD1 lub PD4 dla zobrazowania trwałych różnic przejściowych, ale należy rozważyć, czy nie mają zastosowania w danej sytuacji podznaczniki PD1_1 – PD1_3 i odpowiednio PD4_1 – PD4_3.
Warto zwrócić uwagę na pole dotyczące kontrahenta. Obowiązkiem podatnika jest wykazanie w JPK wszystkich kontrahentów, z którymi zawarte zostały transakcje w okresie raportowym. Oznacza to, że nie jest potrzebne raportowanie całej kartoteki kontrahentów, a jedynie tych kontrahentów, z którymi rzeczywiście zostały zawarte transakcje w danym roku. Nie można pomijać danych kontrahenta, jeśli transakcja została zawarta z kontrahentem będącym przedsiębiorcą. JPK ogranicza możliwość księgowań zbiorczych, gdyż każda transakcja z przedsiębiorcą powinna zostać wyodrębniona. Warto zaznaczyć, że każdego polskiego kontrahenta należy oznaczyć dwuliterowym kodem „PL” natomiast dla podatników zagranicznych należy wybrać kod właściwego kraju rezydencji.
Podatnicy – zarówno ci prowadzący pełną księgowość, jak i prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów, mają spory problem z zapewnieniem właściwych opisów zapisów. Opisy mają być jasne, czytelne i zrozumiałe, nie można więc używać skrótów, symboli, kodów, czy innych identyfikatorów. Opisy są głównym elementem JPK, gdyż to one niosą warstwę informacyjną dla administracji podatkowej. Niepoprawne wypełnianie opisów niweczy cele stawiane przed JPK.
Podatnicy stoją przed największą rewolucją w raportowaniu podatkowym w historii. W pierwszej połowie roku obowiązkowy stał się KSeF, a księgi rachunkowe podlegają dostosowaniu do wymogów struktury JPK_KR_PD. Strumień ustrukturyzowanych danych zwiększa możliwości administracji skarbowej w zakresie kontroli skarbowej. Podatnicy powinni zwrócić uwagę w szczególności na te elementy rozliczeń, które z łatwością będą mogły zostać wykryte przez administrację podatkową po przesłaniu JPK w podatku dochodowym.
