Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości?
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: UPOL) jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem.
Ustawodawca nie wskazał w przepisach UPOL co należy rozumieć pod pojęciem zakończenia budowy, dlatego też podatnik mający wątpliwości dotyczące daty powstania obowiązku podatkowego wystąpił w tym zakresie o uzyskanie indywidualnej interpretacji podatkowej do organu podatkowego. W złożonym wniosku podatnik wskazał, że zgodnie z zapisami dziennika budowy zakończenie robót nastąpiło 20 grudnia 2023 r., a następnie 12 stycznia 2024 r. wykonawca robót dokonał zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego. Wnioskodawca zaznaczył, że wprawdzie konstrukcja budynku została faktycznie wykonana, niemniej z uwagi na brak protokołu końcowego obiekt nie był w ogóle używany, tak aby wykonawca mógł usunąć usterki i wszelkie braki. Zdaniem podatnika, do czasu usunięcia usterek i braków, nie miał on możliwości użytkowania w sposób prawidłowy i pełny inwestycji.
W ocenie podatnika budowa inwestycji nie została zakończona ani z faktycznego ani formalnego punktu widzenia ani w 2023, ani w 2024 r. Z uwagi na fakt, że dopiero w styczniu 2025 r. rozpoczęto faktyczne używanie obiektu (po usunięciu usterek i braków) – zdaniem podatnika obowiązek podatkowy powstał z dniem 1 stycznia 2026 r.
Z taką oceną nie zgodził się organ podatkowy. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że jeżeli podatnik w 2023 r. dysponował dziennikiem budowy z wpisem przesądzającym o tym, że budowa została zakończona w dniu 20 grudnia 2023 r. to mamy do czynienia z zakończeniem budowy uzasadniającym powstanie obowiązku podatkowego z dniem 1 stycznia 2024 r. Tym samym już w 2023 r. przedmiotowy budynek spełnił jedną z dwóch przesłanek zawartych w art. 6 ust. 2 UPOL, przez co w sprawie nie ma znaczenia analizowanie momentu wystąpienia drugiej okoliczności tj. rozpoczęcia faktycznego użytkowania budynku jeszcze przed zakończeniem budowy. Organ podkreślił również, że zakończenie budowy nie jest równoznaczne z oddaniem obiektu do użytkowania – zakończenie budowy zawsze poprzedza oddanie obiektu do użytkowania.
Podatnik nie zgadzając się z wydaną interpretacją podatkową złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2026 r. o sygn. I SA/Po 377/26 Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W opublikowanym uzasadnieniu Sąd wskazał, że moment powstania obowiązku podatkowego w odniesieniu do budynku zależy od dwóch alternatywnych zdarzeń:
- zakończenia budowy lub
- rozpoczęcia użytkowania budynku przed ostatecznym wykończeniem.
Jednocześnie, przepisy UPOL nie definiują pojęcia „zakończenia budowy”. Podobnie, przepisy podstawowego dla procesu budowlanego aktu prawnego, jakim jest ustawa - Prawo budowlane, takiej definicji nie zawierają. W ocenie Sądu, niewątpliwie jednak zakończenie budowy nastąpi, gdy zostało złożone zawiadomienie o jej zakończeniu. Niemniej, brak zawiadomienia o zakończeniu budowy nie stoi na przeszkodzie uznania, że budowa została zakończona – bowiem samo spełnienie warunków do złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy pozwala na stwierdzenie, że budowa jest zakończona. Powstanie obowiązku podatkowego nie jest natomiast uwarunkowane uzyskaniem prawa do użytkowania budynku.
Oceniając przedstawiony stan faktyczny Sąd zauważył, że w dzienniku budowy podatnika widniał wpis, że w dniu 20 grudnia 2023 r. doszło do zakończenia robót oraz uporządkowania placu budowy. Wpis ten został potwierdzony przez Inspektora Nadzoru Budowlanego. W konsekwencji, prawidłowe było stwierdzenie organu podatkowego, że powyższa okoliczność przesądza o tym, że nastąpiło zakończenie budowy. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność, że nadal trwały prace mające na celu usunięcie usterek. Znaczenia nie ma również analizowanie momentu rozpoczęcia faktycznego użytkowania budynku jeszcze przed zakończeniem budowy.
Zdaniem Sądu, jeżeli podatnik w 2023 r. dysponował dziennikiem budowy z wpisem przesądzającym o tym, że budowa została zakończona w dniu 20 grudnia 2023 r. to mamy do czynienia z zakończeniem budowy uzasadniającym powstanie obowiązku podatkowego z dniem 1 stycznia 2024 r. Tym samym już w 2023 r. przedmiotowy budynek spełnił jedną z dwóch przesłanek zawartych w art. 6 ust. 2 UPOL, przez co w sprawie nie ma znaczenia analizowanie momentu wystąpienia drugiej okoliczności tj. rozpoczęcia faktycznego użytkowania budynku jeszcze przed zakończeniem budowy.
