Kontrole podatkowe tylko w wybranych urzędach skarbowych – trwają prace nad projektem dużych zmian
Ministerstwo Finansów i Gospodarki przygotowało projekt rozporządzenia, który przewiduje istotną zmianę organizacji kontroli podatkowych. Zgodnie z projektem z 16 lipca 2026 r. kontrole podatkowe miałyby być prowadzone wyłącznie przez naczelników 205 wskazanych urzędów skarbowych. Pozostałych 175 naczelników urzędów skarbowych utraciłoby kompetencje w tym zakresie.
Planowany termin wejścia w życie nowych regulacji to 1 stycznia 2027 r.
Na czym ma polegać zmiana?
Obecnie kontrole podatkowe są prowadzone zasadniczo przez naczelników urzędów skarbowych właściwych dla podatników. Projekt przewiduje odejście od tego modelu i skoncentrowanie kontroli w wybranych urzędach.
Do obowiązującego rozporządzenia miałby zostać dodany załącznik wskazujący:
- naczelników urzędów skarbowych uprawnionych do prowadzenia kontroli podatkowych,
- terytorialny zasięg ich działania,
- obszary, z których kontrole zostaną przejęte przez wyznaczone urzędy.
W praktyce oznacza to, że kontrolę podatnika mógłby prowadzić naczelnik innego urzędu skarbowego niż urząd właściwy dla niego na co dzień.
Zmiana nie obejmowałaby natomiast 20 wyspecjalizowanych urzędów skarbowych, których właściwość wynika z odrębnych regulacji.
Dlaczego kontrole mają zostać skoncentrowane?
Jak wynika z uzasadnienia projektu, obecna organizacja kontroli podatkowych jest rozdrobniona, a poszczególne urzędy są nierównomiernie obciążone.
W części urzędów komórki kontroli podatkowej liczą zaledwie jednego lub dwóch pracowników. Utrudnia to organizację zastępstw, prowadzenie kilku kontroli jednocześnie oraz wymianę doświadczeń pomiędzy pracownikami. W niektórych urzędach liczba prowadzonych kontroli i wartość dokonywanych ustaleń są natomiast stosunkowo niewielkie.
Przy wyborze urzędów, które miałyby zachować kompetencje kontrolne, uwzględniono m.in.:
- liczbę pracowników komórek kontroli podatkowej,
- liczbę wszczynanych i kończonych kontroli,
- wartość ustaleń dokonanych w toku kontroli,
- liczbę zarejestrowanych podatników,
- funkcjonowanie kilku urzędów skarbowych w jednym mieście.
Zdaniem projektodawcy koncentracja kontroli ma umożliwić lepsze wykorzystanie pracowników, sprawniejsze zarządzanie zespołami oraz zwiększenie efektywności działań kontrolnych.
Co z kontrolami trwającymi 1 stycznia 2027 r.?
Projekt zawiera również przepisy przejściowe. Kontrole wszczęte przed wejściem w życie rozporządzenia i niezakończone do tego dnia miałyby zostać przejęte przez urząd wyznaczony zgodnie z nowymi zasadami.
Nowy organ prowadzący kontrolę miałby poinformować o tym podatnika przy pierwszej podjętej wobec niego czynności, nie później jednak niż w terminie dwóch miesięcy od wejścia w życie rozporządzenia.
Może to zatem oznaczać zmianę organu prowadzącego już rozpoczętą kontrolę.
Jakie znaczenie ma projekt dla podatników?
Ministerstwo wskazuje, że reorganizacja nie powinna powodować istotnych niedogodności. Znaczna część czynności kontrolnych jest obecnie wykonywana zdalnie, przy wykorzystaniu baz danych KAS, plików JPK oraz komunikacji elektronicznej.
Z perspektywy podatników zmiana może mieć jednak praktyczne znaczenie. Kontrola będzie mogła być prowadzona przez urząd zlokalizowany w innej miejscowości, a rozpoczęte postępowanie kontrolne może zostać przekazane innemu naczelnikowi.
Większe i wyspecjalizowane zespoły kontrolne mogą również prowadzić kontrole sprawniej, ale jednocześnie bardziej kompleksowo. Warto zatem zweryfikować wewnętrzne procedury dotyczące kontaktu z organami, udostępniania dokumentacji oraz obsługi kontroli podatkowej.
Istotne jest, że projekt z 16 lipca 2026 r. nie jest obecnie dostępny w publicznej bazie Rządowego Centrum Legislacji. Udostępniona treść pochodzi z materiałów skierowanych do opiniowania.
Komentarz eksperta
Jeżeli projekt zostanie przyjęty w przedstawionym kształcie, od 1 stycznia 2027 r. nastąpi jedna z większych zmian organizacyjnych w zakresie prowadzenia kontroli podatkowych przez urzędy skarbowe.
Na razie należy jednak zachować ostrożność – dokument nie został opublikowany w RCL ani ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Warto zatem śledzić dalsze działania Ministerstwa Finansów oraz pojawienie się oficjalnej karty projektu. Dopiero publikacja ostatecznego rozporządzenia pozwoli potwierdzić listę urzędów uprawnionych do prowadzenia kontroli oraz terytorialny zasięg ich działania. Jednocześnie zapowiedzi reorganizacji i centralizacji kontroli podatkowych pojawiają się już od dłuższego czasu, dlatego można przypuszczać, że kierunek proponowanych zmian nie jest przypadkowy.
