Kurator procesowy może ustanowić pełnomocnika – uchwała Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 maja 2026 r. (sygn. III CZP 1/26) rozstrzygnął kwestię dotyczącą uprawnień kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. SN potwierdził, że taki kurator może ustanowić pełnomocnika procesowego działającego bezpośrednio w imieniu reprezentowanej osoby. 

Sprawa pojawiła się na tle postępowania o zapłatę, w którym nie było możliwe doręczenie nakazu zapłaty pozwanemu z uwagi na brak możliwości ustalenia jego miejsca pobytu. W konsekwencji sąd ustanowił dla pozwanego kuratora procesowego. Kurator udzielił następnie pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi, jednak sąd I instancji odmówił dopuszczenia go do udziału w sprawie, uznając, że kurator nie ma kompetencji do dalszego ustanawiania pełnomocników. 

Wątpliwości w tej kwestii były widoczne również w dotychczasowym orzecznictwie. Część sądów dopuszczała możliwość udzielania pełnomocnictw przez kuratora, podczas gdy inne prezentowały bardziej restrykcyjne stanowisko. Sąd Najwyższy opowiedział się jednak za szerokim rozumieniem kompetencji kuratora procesowego. 

W uzasadnieniu podkreślono, że możliwość działania przez profesjonalnego pełnomocnika stanowi jedną z podstawowych zasad postępowania cywilnego. Ograniczenie tej możliwości powinno następować jedynie w sytuacjach wyraźnie przewidzianych przez przepisy prawa. SN zwrócił również uwagę, że zadaniem kuratora jest zapewnienie realnej ochrony interesów osoby nieobecnej, a możliwość ustanowienia pełnomocnika może służyć skuteczniejszej realizacji tego celu. 

Uchwała ma duże znaczenie praktyczne, szczególnie w sprawach, w których kuratorzy reprezentują osoby nieznane z miejsca pobytu przez dłuższy czas lub w bardziej skomplikowanych postępowaniach. Stanowisko Sądu Najwyższego powinno przyczynić się do ujednolicenia praktyki sądowej oraz zwiększenia gwarancji procesowych dla stron nieobecnych w postępowaniu.