NIEZISZCZENIE SIĘ WARUNKU ZAWIESZAJĄCEGO A ZWROT PCC

Czynności prawne zawarte pod warunkiem, gdy chodzi o konsekwencje podatkowe, traktowane są jako czynności bezwarunkowe, czyli są skuteczne z chwilą ich dokonania. W sytuacji, gdy warunek, od którego uzależnia się skuteczność umowy (warunek zawieszający), nie ziści się, czynność prawna nie wywoła skutków prawnych i w grę wchodzi zwrot uiszczonego podatku. Świadczy o tym art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy o PCC przewidujący, że podatek, podlega zwrotowi, jeżeli nie spełnił się warunek zawieszający, od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej. Zgodnie z ust. 2 podatek nie podlega zwrotowi po upływie 5 lat od końca roku, w którym został zapłacony (Podobne stanowisko zostało zawarte w interpretacji indywidulanej Dyrektora KIS z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. 0111-KDIB2-3.4014.154.2021.2.MD, dot. PCC w zakresie ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu warunkowej umowy sprzedaży).   Tym samym może powstać pytanie w jakim trybie należy wystąpić o zwrot podatku w sytuacji nieziszczenia się warunku zawieszającego. Czy należy w takiej sytuacji złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty?   Moim zdaniem, postępowanie w przedmiocie zwrotu podatku uregulowane w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych jest postępowaniem, które różni się przedmiotem od postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, tym samym wystąpienie o zwrot podatku w trybie wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie wydaje się zasadne. Podatnik w przypadku nieziszczenia się warunku powinien natomiast złożyć wniosek o zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, opisując sytuację i dołączając dokumenty źródłowe. W przypadku nadpłaty kwota wpłacona na poczet podatku jest od początku nienależna, nie towarzyszy jej zobowiązanie podatkowe. W przypadku zwrotu w trybie ustawy o PCC podatek jest należny w momencie jego zapłaty a dopiero nieziszczenie się warunku powoduje nieefektywność dokonanej czynności cywilnoprawnej. Należy jednak zaznaczyć, że uregulowania w tym zakresie są bardzo lakoniczne. Jedyne regulacje w tym zakresie zawarte są w rozporządzeniu Ministra Finansów z 25.11.2015 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych. Przepis § 6 Rozporządzenia stanowi jedynie, że w przypadkach określonych w art. 11 zwrotu podatku dokonuje organ podatkowy właściwy miejscowo w sprawie tego podatku. Jeżeli obowiązek zapłaty podatku był solidarny, zwrot podatku następuje na rzecz jednego z podatników, z równoczesnym powiadomieniem pozostałych o dokonanym zwrocie. Tym samym, z uwagi na brak szczegółowych i jednoznacznych uregulowań w tym zakresie, niejednolita jest również praktyka stosowania przepisów przez organy podatkowe. Zdarza się, że organ wskazuje na obowiązek złożenia wraz z wnioskiem o zwrot podatku korekty deklaracji PCC. Tym samym zawsze warto uzyskać potwierdzenie jakie stanowisko w tym zakresie prezentuje właściwy organ i postąpić w tym zakresie zgodnie z wskazanym przez organ stanowiskiem.