Nowe wytyczne dla urzędników KAS po głośnych sprawach nabyć sprawdzających
Według nieoficjalnych informacji uzyskanych od rozmówców ze struktur Krajowej Administracji Skarbowej, dyrektorzy izb administracji skarbowej oraz naczelnicy urzędów skarbowych mieli otrzymać ustne zalecenia łagodniejszego podejścia do kontrolowanych przedsiębiorców, co najmniej do 19 lipca 2026 r. Zmiana ta następuje po fali krytyki, jaka pojawiła się w związku z głośnymi mandatami nałożonymi na trójmiejskiego restauratora i szczecińską pierogarnię.
Bezpośrednim impulsem do zmiany podejścia były dwa zdarzenia, które przyciągnęły ogólnopolską uwagę. Pod koniec maja 2026 r. mandat otrzymał właściciel trójmiejskiej restauracji. Urzędniczki nabyły w ramach kontroli pizzę z krewetkami i stwierdziły, że paragon wskazywał stawkę VAT w wysokości 8% zamiast obowiązujących 23%. Kilka tygodni później, w szczycie lipcowych upałów, analogiczna czynność kontrolna przeprowadzona w szczecińskiej pierogarni zakończyła się mandatem w kwocie 500 zł za sprzedaż butelki wody bez zaewidencjonowania transakcji na kasie fiskalnej. Oba przypadki wywołały szeroką debatę publiczną, a część komentarzy skierowana została bezpośrednio przeciwko pracownikom i funkcjonariuszom KAS.
Z informacji przekazanych Dziennikowi Gazecie Prawnej przez rozmówców ze struktur KAS wynika, że przynajmniej do 19 lipca 2026 r. nacisk w działaniach kontrolnych miał zostać przeniesiony z karania na edukację. W praktyce oznacza to wręczanie przedsiębiorcom ulotek przypominających o obowiązkach wynikających z przepisów podatkowych oraz ograniczenie nabyć sprawdzających do sytuacji, w których administracja dysponuje uzasadnionym podejrzeniem poważniejszych nadużyć. O rozdawaniu ulotek wspominała publicznie Justyna Pasieczyńska, rzeczniczka prasowa Szefa KAS.
Ministerstwo Finansów, zapytane o tę kwestię, potwierdziło wyłącznie, że jednostkom organizacyjnym przekazywane są bieżące zalecenia techniczne służące ujednoliceniu stosowania przepisów i właściwemu ukierunkowaniu działań na obszary podwyższonego ryzyka. Resort jednoznacznie zaprzeczył, by wydano wytyczne mogące wpłynąć na mierniki skuteczności kontroli, i podkreślił, że wskaźniki stosowane do oceny pracy jednostek KAS nie determinują rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach.
Właśnie ta rozbieżność budzi wątpliwości. Funkcjonariusze mają działać łagodniej, jednak kryteria oceny ich pracy pozostają niezmienione, miernikiem efektywności nabycia sprawdzającego jest nadal liczba nałożonych mandatów, przypadków odstąpienia od ich nałożenia oraz spraw skierowanych do sądów.
Opisane zdarzenia otwierają bowiem szersze pytanie, które wykracza poza spór o konkretne mandaty: czy system oceny efektywności oparty na liczbie nałożonych sankcji sprzyja proporcjonalnemu i adekwatnemu stosowaniu prawa wobec przedsiębiorców.
