Obowiązkowa mediacja w sporach budowlanych. Czy nowelizacja KPC zmieni praktykę sądową?
Od 1 marca 2026 r. w życie wchodzi nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego (KPC), która wprowadza obowiązek kierowania stron sporów budowlanych do mediacji jeszcze przed rozpoczęciem właściwego procesu sądowego. Zmiana ma na celu usprawnienie rozstrzygania jednych z najbardziej skomplikowanych i kosztownych spraw gospodarczych oraz odciążenie wymiaru sprawiedliwości.
Nowy przepis — art. 458³a KPC
Kluczowym elementem nowelizacji jest dodanie do Kodeksu postępowania cywilnego nowego art. 458³a, który stanowi, że w sprawach wynikających z umów o roboty budowlane oraz umów ściśle związanych z procesem budowlanym sąd kieruje strony do mediacji jeszcze przed posiedzeniem przygotowawczym albo pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę.
Mediacja jako pierwszy krok
Dotychczas mediacja była w postępowaniu cywilnym instytucją dobrowolną i stosowaną głównie na wniosek stron lub pełnomocników. Od marca 2026 r. stanie się formalnym etapem proceduralnym, który – w wyznaczonych kategoriach sporów – sąd będzie stosował obligatoryjnie przed dalszymi czynnościami procesowymi.
Chociaż udział w mediacji pozostaje dobrowolny, sądy mogą uwzględniać odmowę udziału bez uzasadnionej przyczyny przy rozstrzyganiu o kosztach postępowania, co może wpływać na ocenę zachowań procesowych stron.
Odpowiedź na złożoność sporów budowlanych
Decyzja o nowym obowiązku mediacyjnym nie jest przypadkowa. Spory budowlane należą do najbardziej czasochłonnych postępowań sądowych – wymagają opinii biegłych, rozstrzygania kwestii technicznych i generują wysokie koszty dla przedsiębiorców i inwestorów. Wprowadzenie mediacji ma dać stronom szansę na polubowne zakończenie sporu w krótszym czasie i przy niższych kosztach, co jest atrakcyjniejsze zarówno dla biznesu, jak i dla wymiaru sprawiedliwości.
Nowa praktyka dla branży
Zmiana przepisów oznacza konieczność wcześniejszego uwzględnienia strategii mediacyjnej przez przedsiębiorców, pełnomocników i inwestorów. Eksperci podkreślają, że sukces nowych regulacji zależeć będzie od rzeczywistego wykorzystania mediacji jako narzędzia rozwiązania konfliktu, a nie jedynie formalnego etapu proceduralnego.
Od 1 marca 2026 r. mediacja stanie się stałym elementem procesu cywilnego w sporach budowlanych — jako pierwszy krok na drodze do rozwiązania konfliktu, na równi z tradycyjnym postępowaniem sądowym.
