Planowane zmiany w Ordynacji podatkowej
W dniu 6 października 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano założenia projektu nowelizacji Ordynacji podatkowej oraz niektórych innych ustaw, oznaczonego numerem UD483. Propozycje Ministerstwa Finansów i Gospodarki obejmują zarówno usprawnienie pracy organów, jak i wzmocnienie gwarancji procesowych podatników. Z perspektywy przedsiębiorców szczególne znaczenie mają zapowiadane zmiany dotyczące weryfikacji rozliczeń, zaskarżania decyzji oraz zabezpieczania zobowiązań podatkowych.
Czynności sprawdzające z terminem i wynikiem
Jednym z głównych obszarów zmian są czynności sprawdzające. Obecne przepisy nie określają ogólnego terminu ich zakończenia ani obowiązku zawiadamiania sprawdzanego o rozpoczęciu, zakończeniu i wyniku tej procedury. Resort zamierza również rozszerzyć jej zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz katalog dostępnych środków dowodowych. Więcej spraw miałoby dzięki temu zostać wyjaśnionych już na tym etapie weryfikacji rozliczeń.
Zgodnie z założeniami czynności sprawdzające powinny kończyć się w ciągu trzech miesięcy. Organ miałby informować sprawdzanego o ich rozpoczęciu, zakończeniu oraz ustaleniach. Dla podatnika oznaczałoby to możliwość poznania wyniku weryfikacji i większą pewność co do jej zakresu oraz czasu trwania.
Projekt przewiduje ponadto ochronę przed późniejszym naliczaniem odsetek za zwłokę oraz odpowiedzialnością karną skarbową, jeżeli organ wcześniej nie stwierdził nieprawidłowości albo sprawdzany zastosował się do jego ustaleń. W opisie celu tej zmiany wskazano na zachowanie oceny prawnej w niezmienionym stanie faktycznym. Szczegółowe warunki ochrony wymagają doprecyzowania w przepisach.
Podsumowując powyższe główne zmiany dotyczyłyby:
- wprowadzenia trzymiesięcznego terminu na zakończenie czynności sprawdzających;
- obowiązku zawiadamiania sprawdzanego o rozpoczęciu i zakończeniu czynności oraz o ich wyniku;
- rozszerzenia zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej procedury oraz katalogu dostępnych środków dowodowych;
- ochrony przed późniejszym naliczaniem odsetek za zwłokę i odpowiedzialnością karną skarbową, jeżeli organ wcześniej nie stwierdził nieprawidłowości albo sprawdzany zastosował się do jego ustaleń.
Inne planowane zmiany
Pozostałe zaprezentowane zmiany w Ordynacji podatkowej miałby być związane z:
- wydłużeniem terminu na wniesienie odwołania od decyzji podatkowej z dotychczasowych 14 do 30 dni;
- umożliwieniem zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania, co pozwoli na szybsze uzyskanie przez decyzję podatkową przymiotu ostateczności – z chwilą doręczenia organowi stosownego oświadczenia przez ostatnią ze stron postępowania;
- zapewnieniem merytorycznej kontroli decyzji o zabezpieczeniu przez organ odwoławczy także w sytuacji, gdy decyzja ta wygasła, a postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu;
- umożliwieniem uzyskania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach również podatnikom objętym układem zawartym w postępowaniu restrukturyzacyjnym, przewidującym odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych wraz z odsetkami;
- ograniczeniem obowiązków dokumentacyjnych podatników poprzez zobowiązanie organów podatkowych do korzystania w pierwszej kolejności z posiadanych już informacji i dokumentów lub danych możliwych do uzyskania od innych podmiotów;
- rozszerzeniem katalogu dobrowolnych form zabezpieczenia o hipotekę na nieruchomości oraz zastaw na rzeczach ruchomych lub zbywalnych prawach majątkowych, co zwiększy możliwości zabezpieczania zobowiązań podatkowych;
- umożliwieniem stosowania obniżonej stawki odsetek za zwłokę również w przypadku zaległości podatkowych wykazanych w deklaracjach pierwotnych złożonych po terminie, na zasadach analogicznych do tych obowiązujących przy korektach deklaracji.
Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów zaplanowano na I kwartał 2027 r. Termin wejścia zmian w życie nie został jeszcze określony.
Źródło: Założenia do projektu nowelizacji Ordynacji podatkowej - opublikowane w rządowym wykazie prac legislacyjnych i programowych (numer projektu w wykazie: UD 483).
