Pożyczka udzielona za granicę też może podlegać PCC
W sytuacji udzielenia pożyczki do podmiotu zagranicznego, wątpliwości budzić może podleganie transakcji PCC. Choć umowa może zostać zawarta za granicą, a ewentualny podatnik PCC (pożyczkobiorca) będzie zagranicznym podmiotem, transakcja taka może podlegać opodatkowaniu PCC.
Konkluzje takie wynikają z w wyroku NSA z 12 marca 2025 r. , sygn. akt III FSK 1670/23, w którym wskazano, że pożyczka stanowi przeniesienie rozporządzania pieniędzmi, które nie stanowią praw majątkowych, zatem dla opodatkowania PPC decydujące znaczenie ma kraj ich przechowywania na moment udzielania pożyczki.
Istota rozstrzygnięcia NSA
Sprawa dotyczyła pożyczki udzielonej przez polską spółkę zależną jej niemieckiej spółce dominującej. Środki zostały przelane z rachunku prowadzonego w Polsce na rachunek w Niemczech. Spółka niemiecka argumentowała, że pieniądz bezgotówkowy nie jest rzeczą, lecz prawem majątkowym – wierzytelnością wobec banku – a prawo to jest wykonywane za granicą, w miejscu siedziby pożyczkobiorcy.
Tymczasem, zgodnie z art. 1 ust. 4 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 191, dalej: ustawa o PCC), czynności cywilnoprawne podlegają podatkowi, jeżeli ich przedmiotem są:
- rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Spółka niemiecka twierdziła zatem, że skoro prawa majątkowe do pieniędzy nie było wykonywane na terytorium Polski, a za granicą (w formie przelewu), to taka umowa pożyczki nie podlega opodatkowaniu PCC w Polsce.
NSA uznał jednak, że umowa pożyczki stanowi formę przekazania pieniędzy. Pieniądz bezgotówkowy pozostaje rzeczą oznaczoną co do gatunku, a udzielenie pożyczki pieniężnej nie wymaga fizycznego wręczenia banknotów.
W rezultacie, decydujące dla opodatkowania PCC powinno mieć miejsce położenia środków w chwili dokonania czynności – czyli miejsce prowadzenie rachunku bankowego, na którym znajdowały się środki.
Konsekwencje praktyczne
Powyższe oznacza, że w sytuacjach gdy udzielenie pożyczki może stanowić czynność opodatkowaną PCC (z uwagi na brak możliwości zastosowania zwolnienia), istotne znaczenie dla opodatkowania PCC ma miejsce prowadzenie rachunku bankowego, z którego dochodzi do transferu kwoty pożyczki.
Istotną konsekwencją dla zagranicznych pożyczkobiorców może być konieczność obowiązek złożenia deklaracji PCC-3, zapłaty podatku – a w pierwszej kolejności identyfikacji do celów podatkowych na terytorium Polski.
