Problematyka zapytań do GUS oraz wniosków o interpretacje w sprawie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

Za sprawą licznych zmian wprowadzonych Polskim Ładem spora liczba osób prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze dokonała zmiany dotychczas przyjętej metody rozliczeń ze skali (32% i 12%) lub liniówki (19%) na opodatkowanie tzw. ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Przedsiębiorcy Ci stanęli przed wyzwaniem określenia odpowiedniej klasyfikacji statystycznej dla prowadzonych działań, albowiem stawka ryczałtu wahająca się od 2% do 17% uzależniona jest od rodzaju wykonywanych świadczeń i ich klasyfikacji w określonym grupowaniu Polskiej Klasyfikacji Wyborów i Usług (PKWiU 2015). Z uwagi na ryzyka związane z błędnym rozliczaniem osiąganych przychodów i zaniżaniem kwot podatku, wielu przedsiębiorców rezygnowało z dokonania klasyfikacji statystycznej we własnym zakresie. Dotyczy to w szczególności oceny prawidłowości stosowania stawki ryczałtu w wysokości 8,5%, która stanowi podstawową stawkę ryczałtu dla działalności usługowej. Ustawodawca zastrzegł bowiem, że stosowanie tej stawki ryczałtu może następować jeśli świadczone usługi nie zostały objęte innymi stawkami ryczałtu. W szczególności dotyczyło to stawki 15% obejmującej m.in. usług doradztwa związanego z zarządzaniem, usług przetwarzania danych, usług związanych z obsługą nieruchomości, czy też usług związanych ze wspomaganiem prowadzenia działalności gospodarczej. Na tle powyższego, zwyczajowo przedsiębiorcy Ci decydowali się na zabezpieczenie swoich rozliczeń podatkowych dzięki: (i) występowaniu z wnioskiem o wydanie interpretacji statystycznej przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) lub też (ii) wystąpieniu z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa. Analiza wydawanych interpretacji prowadzi jednak do wniosku, iż przedsiębiorcy mogą zostać pozbawieni prawnie skutecznej drogi uzyskania ochrony podatkowej. Precyzując powyższe, chciałbym zwrócić uwagę na dwa zagadnienia.   Działania GUS W wydawanych stanowiskach GUS, zaraz po określeniu grupowania PKWiU właściwego dla opisywanych świadczeń GUS zaczął informować, że jego stanowisko nie jest wiążące i stanowi wyłącznie sugestię. Jeśli przyjrzeć się nowo wydawanym interpretacjom statystycznym zobaczymy tam następującą adnotację: „Jednocześnie informujemy, służby statystyki publicznej są uprawnione do interpretowania obowiązujących standardów klasyfikacyjnych, co oznacza pomoc zainteresowanym podmiotom w wyborze grupowania określonego wyrobu lub usługi, których właściwe zaklasyfikowanie leży w gestii samego producenta lub usługodawcy. Upoważnione jednostki służb statystyki publicznej zajmują stanowisko odpowiadając na pisemny wniosek zainteresowanego i na podstawie informacji przez niego dostarczonych. Interpretacje udzielane przez jednostki służb statystyki publicznej w formie opinii lub informacji nie mają charakteru wiążącego i nie są skierowane na wywołanie określonych skutków prawnych. Są one jedynie pomocą dla wnioskodawcy mającego trudności w samodzielnym ustaleniu właściwego grupowania wyrobu czy usługi i tylko tak mogą być traktowane.” Oznacza to nic innego, jak próbę odesłania przedsiębiorców do Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) celem uzyskania interpretacji posiadającej walor informacyjny, ochronny i gwarancyjny.   Działania DKIS Mając na uwadze powyższe przypomnijmy, że podatnicy mają prawo skierować do DKIS wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, a w omawianym zakresie mogą wnieść zapytania dotyczące sposobu opodatkowania osiąganych przez nich przychodów z działalności gospodarczej tzw. ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Zgodnie z przepisami Ordynacji Podatkowej interpretacja (wykładnia) przepisów dokonana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w indywidualnej sprawie danego przedsiębiorcy (wnioskodawcy) pełni funkcje informacyjne, gwarancyjne i ochronne. Tym samym podatnik wnioskujący o interpretację uzyskuje stanowisko organów podatkowych w zakresie wykładni określonych przepisów i prawidłowego sposobu postępowania, a dodatkowo korzysta z ochrony polegającej na tym, iż zastosowanie się do uzyskanej interpretacji nie może mu zaszkodzić. Dla wielu przedsiębiorców zawnioskowanie o wydanie interpretacji stanowi podstawową ścieżkę zabezpieczenia swoich interesów i bezpieczeństwa podatkowego związanego z rozliczeniem ryczałtu. Przedsiębiorcy Ci opisują zatem wykonywane przez siebie świadczenia, w tym niejednokrotnie wskazują grupowanie PKWiU jakie ich zdaniem należałoby zastosować i pytają o prawidłową wysokość stawki ryczałtu. Niejednokrotnie wydawane interpretacje są korzystne, tj. DKIS uznaje stanowisko wnioskodawców za prawidłowe. Nie oznacza to jednak 100% ochrony. Warto zwrócić uwagę, że w niemal każdej nowo wydanej interpretacji znajduje się zastrzeżenie zgodnie z którym DKIS obarcza podatnika odpowiedzialnością za prawidłowość wskazywanego grupowania PKWiU. Przykładowo w jednej z najnowszych interpretacji znajdziemy taki oto zapis: „Interpretacja indywidualna jest wydana przy założeniu, że poprawnie zakwalifikował Pan świadczone usługi do odpowiedniego klasyfikowania PKWiU. Interpretacja nie rozstrzyga bowiem o prawidłowości tej klasyfikacji (zasady formalnego przyporządkowania towaru lub usługi do grupowania statystycznego nie są przepisami prawa podatkowego).” Tego rodzaju pouczenie zdaje się niedopuszczalne. Organy podatkowe chcą sobie zostawić „furtkę bezpieczeństwa” na wypadek ewentualnej kontroli i możliwości zakwestionowania rozliczeń podatnika, przykładowo jeśli Ministerstwo Finansów doszłoby do wniosku, iż wpływy z opodatkowania ryczałtem są niższe niż zakładano lub znacząco spadły. Omawiany sposób postępowania organów, które w pierwszej kolejności wymagają od podatników aby Ci sami dokonali takiej klasyfikacji i ujęli ją w opisie okoliczności faktycznych wniosku (który nie podlega ocenie), a kolejno zastrzegają, że skuteczność wydanej interpretacji zależy od prawidłowości dokonanej klasyfikacji została już kilka lat temu, wielokrotnie, negatywnie oceniona przez sądy administracyjne [przede wszystkim na gruncie – już nieobowiązujących – zasad stosowania krajowego odwrotnego obciążenia dla świadczeń wskazanych w załączniku nr 14 do ustawy o VAT]. Zgodnie z wytycznymi judykatury: „Wskazane w przepisach podatkowych klasyfikacje statystyczne są elementem normy prawnej określającej sposób opodatkowania i w procesie stosowania prawa przez organy podatkowe podlegają także procesowi wykładni dokonywanej przez te organy.” (tak NSA z dnia 29 listopada 2017 r., I FSK 179/16, podobnie WSA w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2017 r., I SA/Kr 71/1, WSA w Szczecinie z dnia 22 marca 2018 r., I SA/Sz 144/18, WSA w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2018 r., I SA/Bd 1055/17. Powyższe tezy dostrzec również można wśród znacznie starszych orzeczeń, przykładowo:  „…domaganie się przez Ministra Finansów uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie symbolu klasyfikacji statystycznej jest sprzeczne z funkcją gwarancyjną instytucji interpretacji podatkowej. W istocie bowiem w sytuacji, gdyby podatnik we wniosku o udzielenie interpretacji miał obowiązek wskazania symbolu PKWiU danej usługi, rolą organu udzielającego interpretację było by jedynie odczytanie treści załącznika nr 4 do ustawy o VAT. Nie chroniłoby to wystarczająco interesów podatnika, albowiem organ podatkowy w późniejszym okresie, na przykład w toku wszczętego po pewnym czasie postępowania podatkowego, mógłby zarzucić podatnikowi błędne zaklasyfikowanie tej usługi.” (tak NSA z dnia 7 lipca 2011 r., I FSK 1114/10). Z powyższym tezami w pełni się zgadzam i uznaję je za aktualne. Na ich tle uważam, że powoływane powyżej zastrzeżenie organu podatkowego uznać należy za nieskuteczne. Skoro bowiem do obowiązków organów podatkowych należy prawidłowa wykładnia przepisów, to obowiązku dokonania tej wykładni organ nie może przerzucać na samego podatnika. Inaczej, instytucja interpretacji indywidualnych stałaby się bezprzedmiotowa. Niestety, obecnie można się spotkać z zupełnie odmiennymi praktykami i to nie tylko wobec poruszanego tu zagadnienia PKWiU, ale również w zakresie licznych wezwań podatników do uzupełnienia opisów stanu faktycznego prowadzących de facto do udzielenia jednoznacznej odpowiedzi na pytanie zadane w samym wniosku (tak np. w przypadku IP box, czy ulgi za złe długi, gdzie podatnicy są wzywani do wskazania czy prowadzą działalność naukową lub prace rozwojowe). W tej sytuacji trudno się dziwić statystykom o tendencji spadkowej wniosków o interpretację oraz coraz większej ilości  odrzuconych wniosków. Mam ogromną nadzieję, że opisywany trend ulegnie zmianie. Czekam również na pierwsze orzeczenia sądów w tego rodzaju sprawach, które jednoznacznie zakwestionują opisywane działania organów.