Projekt zmian w Ordynacji podatkowej – ugoda podatkowa jako nowe narzędzie rozwiązywania sporów
Ministerstwo Finansów opublikowało założenia projektu „Projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej” (UDER110). Projekt zakłada wprowadzenie do polskiego systemu podatkowego nowej instytucji – ugody podatkowej.
Jak wskazuje Ministerstwo, celem projektu ustawy jest usprawnienie procesu rozwiązywania sporów podatkowych pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym lub zapobieżenie ich powstaniu.
Na czym ma polegać ugoda podatkowa
Projekt zakłada, że ugoda podatkowa może być zawarta pomiędzy podatnikiem (oraz płatnikiem) a administracją skarbową w zakresie zobowiązania podatkowego, którego termin płatności upłynął.
Zawarcie ugody podatkowej zakończy lub zapobiegnie powstaniu sporu w sprawie objętego nią zobowiązania w sposób definitywny i wszechstronny, jeśli tylko dotrzymane zostaną przewidziane w niej ustalenia dotyczące spłaty. Dzięki tej możliwości ugoda podatkowa będzie pod tym względem narzędziem o szerszym zastosowaniu, aniżeli dostępne Krajowej Administracji Skarbowej instrumenty władcze.
Zawarcie ugody będzie wiązać się z wymiernymi korzyściami po stronie podatnika oraz administracji skarbowej. Podatnik dokonując ugody uniknie dalszego, często czasochłonnego i kosztochłonnego sporu z organem podatkowym. Zyska również możliwość redukcji odsetek tytułem zaległości podatkowej tym wyższej, im na wcześniejszym etapie zostanie ona zawarta. Administracji skarbowej zawarcie ugody pozwoli uniknąć natomiast przede wszystkim prowadzenia sporu z podatnikiem, biorąc pod uwagę również wynikających z niego kosztów.
Skala sporów i działań kontrolnych
Z danych przedstawionych w projekcie wynika, że skala działań KAS jest bardzo duża:
- w latach 2020–2024 podejmowano średniorocznie ok. 2,5 mln działań kontrolnych,
- w 2024 r. łączna kwota ustaleń w wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających, kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych wyniosła 19,05 mld zł,
Wydatki poniesione z budżetu państwa przez izby administracji skarbowej, w tym odpowiednio przypisane do nich urzędy skarbowe i urzędy celno-skarbowe, na działania związane z poborem podatków, ceł i niepodatkowych należności budżetu państwa, postępowaniem egzekucyjnym w zakresie zaległości podatkowych i niepodatkowych oraz kontrolą celno-skarbową, kontrolą podatkową oraz audytem krajowych środków publicznych, wyniosły łącznie 9,86 mld zł.
Wydatki związane z podejmowanymi czynnościami w zakresie działań kontrolnych wyniosły 8,55 mld zł i stanowiły 76,8% wydatków ogółem poniesionych przez KAS w 2024 r. Kolejne 11,8%, tj. 1,31 mld zł, stanowiły wydatki związane z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi.
Jednocześnie na koniec 2024 r.: do budżetu państwa wpłynęła kwota 2,71 mld zł z tytułu odsetek od nieterminowych wpłat z tytułu podatków i opłat, tj. odsetek, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej.
Równolegle na koniec grudnia 2024 r. zaległości, tj. wymagalne należności o przekroczonym terminie płatności, wynosiły 108,34 mld zł. Kwota odsetek od tych zaległości została oszacowana na poziomie 90,33 mld zł. Zaległości o najmniej przekroczonym terminie, tj. do 2 lat, stanowiły 10,44 mld zł, zaś odsetki z ich tytułu 1,23 mld zł.
Dane te pokazują, jak duży jest potencjał do usprawnienia systemu i ograniczenia kosztów.
Korzyści z wprowadzenia ugody podatkowej
Projekt wskazuje, że nowe rozwiązanie ma przynosić korzyści zarówno podatnikom, jak i administracji:
- podatnik uniknie długotrwałego i kosztownego sporu,
- uzyska możliwość redukcji odsetek od zaległości,
z kolei administracja zmniejszy liczbę sporów, a tym samym obniży koszty działalności skarbówki
Projektowane przepisy przewidują, że ugoda podatkowa powinna m.in.:
- wspierać podatników w spłacie zaległości,
- umożliwiać uzyskanie ulg i ograniczenie sankcji,
- pozwalać na polubowne zakończenie sporów,
- ograniczać liczbę kontroli i postępowań,
- przynosić korzyści obu stronom stosunku podatkowego.
