Przywrócenie terminu zgłoszenia SD-Z2 – zmiana w podatku od spadków i darowizn

Od 7 stycznia 2026 r. obowiązuje nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn, która dodała art. 4c, regulujący zasady przywracania terminów na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych oraz przedsiębiorstwa osoby fizycznej. Przepis ten wprowadza do ustawy rozwiązania proceduralne znane z Ordynacji podatkowej i porządkuje kwestie związane z uchybieniem terminom zgłoszeniowym. 

Zwolnienie podatkowe dla najbliższej rodziny  

Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwolnienie z podatku przysługuje m.in. małżonkom, zstępnym, wstępnym oraz rodzeństwu. Jeżeli łączna wartość nabytych rzeczy lub praw majątkowych przekracza 36 120 zł, warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest złożenie zgłoszenia SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Analogiczne terminy obowiązują przy nabyciu przedsiębiorstwa osoby fizycznej na podstawie art. 4b ustawy. 

Dotychczasowy stan prawny 

Przed wejściem w życie nowelizacji ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewidywała możliwości przywrócenia terminów określonych w art. 4a i 4b. Taka sytuacja wiązała się z ryzykiem wydania decyzji określającej podatek od spadków i darowizn. Wynika to z tego, że instytucja czynnego żalu nie dotyczy możliwości skorzystania ze zwolnień podatkowych. Uchybienie terminowi – niezależnie od przyczyn – skutkowało utratą prawa do zwolnienia podatkowego. 

Zakres obowiązującej regulacji – art. 4c 

Obowiązujący art. 4c wprowadza możliwość przywrócenia terminów wskazanych w: 

• art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 2, 
• art. 4b ust. 1 pkt 1. 

Zgodnie z art. 4c ust. 1, przywrócenie terminu następuje na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Do tej procedury stosuje się odpowiednio przepisy art. 162 § 2 i 3 oraz art. 163 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej, co w praktyce oznacza: 

• obowiązek złożenia wniosku w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, 
• konieczność jednoczesnego dokonania czynności, której termin dotyczył (złożenie SD-Z2). 

Skutki procesowe przywrócenia terminu 

Art. 4c ust. 2 reguluje sytuację, w której przywrócenie terminu następuje w wyniku uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi na postanowienie organu podatkowego o odmowie przywrócenia terminu. W takim przypadku organ podatkowy: 

• uchyla decyzję w sprawie podatku od spadków i darowizn, o ile została wydana, 
• umarza postępowanie podatkowe. 

Przepis ten jednoznacznie określa skutki proceduralne przywrócenia terminu. 

Zakres czasowy stosowania art. 4c 

Art. 4c ma zastosowanie do: 

• nabyć dokonanych od 7 stycznia 2026 r., 
• nabyć wcześniejszych, jeżeli 6-miesięczny termin zgłoszenia nie upłynął przed tą datą. 

Jak wskazuje Ministerstwo Finansów, wprowadzone rozwiązanie nie obejmuje przypadków, w których termin na zgłoszenie upłynął przed 7 stycznia 2026 r. 

https://www.gov.pl/web/finanse/nowe-korzystne-zasady-rozliczania-podatku-od-spadkow-i-darowizn 

Komentarz eksperta 

Dodanie art. 4c nie zmienia konstrukcji zwolnienia podatkowego dla najbliższej rodziny, lecz uzupełnia ją o regulację proceduralną dotyczącą terminów zgłoszeniowych. Podatnicy, którzy uchybili terminowi bez swojej winy, uzyskali obecnie wyraźną podstawę prawną do złożenia wniosku o jego przywrócenie, przy zachowaniu dotychczasowych warunków zwolnienia. 

Z perspektywy praktyki istotne jest jednak, że przywrócenie terminu nie następuje automatycznie. Podatnik musi nie tylko dochować terminów przewidzianych w Ordynacji podatkowej, lecz także uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi. W praktyce może to rodzić trudności dowodowe, zwłaszcza w przypadkach, w których przyczyna uchybienia ma charakter subiektywnej oceny lub wynika z okoliczności pośrednich. Nowy przepis nie zwalnia z obowiązku starannego monitorowania terminów, ale pozwala uwzględnić sytuacje wyjątkowe, które dotychczas pozostawały bez znaczenia prawnego.