Pusta faktura nie może stanowić podstawy uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu w podatku PIT

Omawiany wyrok NSA dotyczy stanu faktycznego, w którym małżonkowie prowadzili działalności gospodarcze i w ramach tych działalności nabywali towary od innych podmiotów. Nabywanie tych towarów oraz wartość nabytych towarów nie zostały podważone przez organy podatkowe. Jednakże zostało wykazane, że pochodziły one z transakcji z innymi podmiotami niż podmiot, który wystawiał faktury – z ustaleń organów podatkowych wynikało, że podmiot dokumentujący sprzedaż na fakturach nie był w posiadaniu tych towarów. W ocenie WSA w Gliwicach, który rozpatrywał sprawę, fakt przedstawienia na fakturze rzekomo dokumentującej nabycie towarów innego podmiotu niż faktycznie dokonujący sprzedaży towarów nie ma znaczenia dla uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu, a do uznania wydatku za koszt wystarczy faktyczne poniesienie wydatku. Jak stwierdził sąd w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1062/19: „W podatku dochodowym od osób fizycznych faktura ma jedynie walor dokumentacyjno - dowodowy, Tym samym, legitymowanie się nią nie jest materialnoprawną przesłanką odliczenia kosztu od przychodu. Istotne jest bowiem rzeczywiste poniesienie kosztu w celu uzyskania przychodu.” Innego zdania był NSA, który w wyroku z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II FSK 953/20 uznał, że dochód ustala się na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg podatkowych, a skoro faktury będące podstawą zapisów w KPiR nie dokumentowały faktycznej operacji gospodarczej, to tym samym księgi podatkowe były prowadzone w sposób nierzetelny i na ich podstawie nie można było ustalić dochodu. W powołanym wyroku NSA wskazał m.in., że: „[…]wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji – dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest istotne, czy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonano zakupu towarów handlowych w ilościach określonych w spornych fakturach, lecz czy faktury te odzwierciedlają rzeczywisty obrót ze wskazanym w nich kontrahentem, tzn. czy wystawca faktur był faktycznym dostawcą towaru, za wskazaną w nich cenę (co pozwalałoby na zaliczenie kwot wynikających z tych faktur do kosztów uzyskania przychodów). Jakkolwiek sporne faktury sporządzone zostały pod względem formalnym w sposób prawidłowy, to nie ulega wątpliwości, że Skarżący nabyli towar od innych podmiotów aniżeli w nich wskazane. Stąd też, nie można przyjąć, że są one prawidłowymi (rzetelnymi) dowodami księgowymi, odzwierciedlającymi rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Prowadziłoby to bowiem do sankcjonowania fikcji gospodarczej, a więc sytuacji, w której kto inny dostarcza towar, a kto inny wystawia faktury sprzedaży za ten towar. […] Istotny jest fakt, że faktury wystawione dla Skarżących nie odzwierciedlają faktycznych transakcji i nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym.”.