Rosnące znaczenie uprzednich porozumień cenowych w Polsce – najważniejsze trendy i statystyki z 2025 roku
Uprzednie porozumienia cenowe (Advance Pricing Agreements – APA) są jednym z najważniejszych instrumentów ograniczania ryzyka podatkowego w obszarze cen transferowych. Pozwalają podatnikom uzyskać od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej potwierdzenie, że sposób ustalania cen
w transakcjach z podmiotami powiązanymi jest zgodny z zasadą ceny rynkowej. Dzięki temu przedsiębiorcy zyskują większą pewność rozliczeń oraz ograniczają ryzyko sporów z organami podatkowymi.
Dynamiczny rozwój APA w Polsce
Dwadzieścia lat funkcjonowania APA w Polsce pokazuje, że instrument ten przeszedł ogromną zmianę. Początkowo korzystała z niego niewielka grupa podatników – przez pierwsze dziesięć lat obowiązywania przepisów złożono niespełna 70 wniosków. W kolejnej dekadzie zainteresowanie wzrosło jednak bardzo dynamicznie – w latach 2016–2025 wpłynęło już ponad 800 wniosków. Oznacza to, że APA przestały być rozwiązaniem stosowanym wyłącznie w wyjątkowych przypadkach i stały się elementem świadomego zarządzania ryzykiem podatkowym w dużych grupach kapitałowych.
Jednym z najważniejszych czynników wpływających na rozwój programu APA był obowiązujący w latach 2018–2021 art. 15e ustawy o CIT. Regulacja ograniczająca możliwość zaliczania do kosztów podatkowych niektórych usług nabywanych od podmiotów powiązanych spowodowała gwałtowny wzrost zainteresowania uzyskaniem porozumień. W ciągu czterech lat złożono ponad 450 wniosków związanych z tym przepisem, a w latach 2019–2025 wydano ponad 350 takich porozumień, co stanowiło ponad 70% wszystkich wydanych APA w tym okresie. Co istotne, nawet po uchyleniu art. 15e zainteresowanie procedurą nie spadło. Coraz więcej przedsiębiorstw korzysta z APA przede wszystkim w celu zapewnienia stabilności rozliczeń oraz ograniczenia ryzyka zakwestionowania cen transferowych podczas kontroli podatkowej.
Rok 2025 – najważniejsze statystyki i trendy
Raport Krajowej Administracji Skarbowej wskazuje, że rok 2025 potwierdził utrzymanie wysokiej popularności programu APA. Jednocześnie coraz częściej podatnicy decydują się na odnawianie wcześniej uzyskanych porozumień. Dobrym przykładem jest liczba wniosków o odnowienie APA,
w 2022 r. było ich 7, natomiast w 2025 r. już 19. Świadczy to o tym, że przedsiębiorcy traktują uprzednie porozumienia cenowe nie jako jednorazowe rozwiązanie, lecz jako stały element polityki podatkowej
i zarządzania ryzykiem w grupach kapitałowych.
Interesującym zjawiskiem jest również wzrost znaczenia porozumień dwu- i wielostronnych.
W pierwszych dziesięciu latach obowiązywania przepisów podatnicy złożyli jedynie 20 wniosków dotyczących tego rodzaju APA. W kolejnych dziesięciu latach liczba ta przekroczyła już 120. Tak duża zmiana pokazuje, że przedsiębiorstwa prowadzące działalność międzynarodową coraz częściej poszukują rozwiązań eliminujących nie tylko ryzyko zakwestionowania cen transferowych w Polsce, ale również ryzyko podwójnego opodatkowania przez administracje podatkowe różnych państw.
Na uwagę zasługuje także skuteczność administracji podatkowej w zakresie prowadzenia postępowań APA. W ostatnich latach widoczny jest systematyczny wzrost liczby zakończonych spraw. W 2021 r. zakończono 112 postępowań, w 2022 r. – 114, w 2023 r. – 138, natomiast w 2024 r. już 156 postępowań, z czego 118 zakończyło się wydaniem uprzedniego porozumienia cenowego. Raport wskazuje również, że w pierwszym półroczu 2026 r. wydano już ponad 30 kolejnych APA, co świadczy o utrzymaniu wysokiej aktywności organów podatkowych.
APA jako element nowoczesnego zarządzania ryzykiem podatkowym
Zmieniło się również podejście samej administracji do współpracy z podatnikami. Współczesna procedura APA opiera się na dialogu, spotkaniach uzgodnieniowych oraz analizie ekonomicznej prowadzonej wspólnie z przedsiębiorcą jeszcze przed wydaniem decyzji. Coraz większy nacisk kładzie się także na wykorzystanie nowoczesnych narzędzi analitycznych, organizację spotkań online oraz skracanie czasu rozpatrywania wniosków. Kierunek ten wpisuje się w model administracji nastawionej bardziej na zapobieganie sporom niż ich rozstrzyganie po zakończeniu kontroli podatkowej.
Na rozwój programu wpływa również rosnące zaangażowanie Polski we współpracę międzynarodową. Zespół Cen Transferowych Ministerstwa Finansów uczestniczy m.in. w pracach OECD, Komisji Europejskiej oraz programach ICAP, ETACA, TAIEX i Tax Inspectors Without Borders. Dzięki temu polska administracja podatkowa korzysta z doświadczeń innych państw oraz rozwija kompetencje w zakresie prowadzenia postępowań dotyczących międzynarodowych grup kapitałowych.
Podsumowanie
Dwudziestoletnia historia APA pokazuje, że instrument ten z rozwiązania stosowanego sporadycznie stał się jednym z filarów bezpieczeństwa podatkowego w obszarze cen transferowych. Dane za 2025 r. potwierdzają utrzymujące się wysokie zainteresowanie przedsiębiorców, wzrost liczby odnawianych porozumień oraz coraz większe znaczenie procedur międzynarodowych. Można oczekiwać, że w kolejnych latach APA będą odgrywać jeszcze większą rolę w zarządzaniu ryzykiem podatkowym przedsiębiorstw, zwłaszcza w warunkach rosnącej liczby transakcji transgranicznych i dalszego wzmacniania współpracy między administracjami podatkowymi różnych państw.
