Spory o transformatory

Znowelizowane przepisy regulujące podatek od nieruchomości w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) nie przynoszą odpowiedzi na pytania podatników dotyczące konieczności opodatkowania transformatorów i rozdzielnic, które wchodzą w skład sieci elektroenergetycznych. Obiekty te nie zostały co prawda wymienione w załączniku nr 4 do wspomnianej ustawy jako budowle, niemniej w art. 1a ust. 1 pkt 2 lit. c ustawodawca wskazał, że budowlą jest również urządzenie budowlane rozumiane jako przyłącze oraz urządzenie instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, oraz inne urządzenie techniczne, bezpośrednio związane z budynkiem lub obiektem, o którym mowa w lit. a, niezbędne do ich użytkowania zgodnie z przeznaczeniem, które zostało wzniesione w wyniku robót budowlanych.

Szeroka i niejasna definicja urządzenia budowlanego skłoniła podatnika - Spółkę posiadającą i wykorzystującą transformatory oraz rozdzielnice znajdujące się w stacji transformatorowej - do wystąpienia do Burmistrza Gogolina o udzielenie indywidualnej interpretacji podatkowej. Zdaniem podatnika, tego rodzaju transformatory i rozdzielnice znajdujące się w budynkach, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdyż nie spełniają przesłanek uznania ich za urządzenia budowlane.

Ze stanowiskiem wnioskodawcy nie zgodził się organ podatkowy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. W uzasadnieniu wyroku z dnia 3 grudnia 2025 r. o sygn. I SA/Op 497/25 Sąd wskazał, że transformatory i rozdzielnice można uznać za urządzenia budowlane, w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, pod warunkiem, że obiekty te są:

• urządzeniami technicznymi;
• związane z obiektem wymienionym w załączniku nr 4 do ustawy;
• związane z ww. obiektem w sposób bezpośredni;
• niezbędne do użytkowania ww. obiektu zgodnie z jej przeznaczeniem;
• wzniesione w wyniku robót budowlanych.

Mając na uwadze przytoczone warunki, Sąd wskazał, że nie ulega wątpliwości, że transformatory i rozdzielnice są urządzeniami technicznymi, spór natomiast dotyczy spełnienia przez wskazane obiekty pozostałych warunków.

W katalogu budowli, zawartym w załączniku nr 4 do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie znajdziemy „sieci elektroenergetycznej”. Przedmiotem opodatkowania jest natomiast od 2025 roku wymieniona w pozycji nr 13 „linia elektroenergetyczna”. W ocenie Sądu, fakt, że stacje transformatorowe stanowią element składowy zakładowej sieci elektroenergetycznej (niewymienionej w załączniku) nie wyłącza ich z katalogu urządzeń budowlanych. W tym zakresie transformatory i rozdzielnice są obiektami wchodzącymi w skład sieci technicznej, ale jednocześnie są w ocenie Sądu bezpośrednio związane z linią elektroenergetyczną (wymienioną wprost w katalogu budowli).  Sporne urządzenia techniczne nie są bowiem oderwanymi obiektami – ich lokalizacja, sposób działania i przeznaczenie są ściśle podporządkowane parametrom i funkcji konkretnej linii elektroenergetycznej.

Jednocześnie, zdaniem Sądu transformatory i rozdzielnice muszą być bezpośrednio związane z linią elektroenergetyczną, ponieważ bez tego nie ma możliwości dostarczania energii do poszczególnych urządzeń wykorzystywanych przez Spółkę. Integracja zarówno transformatorów, jak i rozdzielni z elementami liniowymi sieci przemysłowej jest kluczowa dla zapewnienia ciągłości działania tej sieci, ponieważ wysokie napięcie przesyłane przez linie elektroenergetyczne nie może być bezpośrednio wykorzystane przez odbiorców bez uprzedniego przetworzenia.

Zdaniem Sądu sporne urządzenia spełniają również przesłankę „niezbędności”, gdyż umożliwiają eksploatację linii elektroenergetyczne – sama linia bez urządzeń takich jak transformator czy rozdzielnica może istnieć, lecz nie może być wykorzystana do zasilania zakładu, a więc utraciłaby swoją funkcję użytkową. Sąd zauważył ponadto, że bez transformatorów i rozdzielnic nie mogłaby być bezpiecznie i zgodnie z potrzebami dostarczana energia elektryczna do zasilanych nią urządzeń, stąd też urządzenia te są niezbędne do użytkowania budowli w postaci linii elektroenergetycznej.

W ocenie Sądu zarówno transformatory, jak i rozdzielnice spełniają także ostatnią przesłankę – wzniesienia w wyniku robót budowlanych. Choć zdaniem Spółki posiadane urządzenia zostały wyłącznie „wstawione” do budynku, to jednak w ocenie Sądu instalacja transformatorów i rozdzielnic nie ogranicza się do fizycznego przemieszczenia urządzeń do wnętrza budynku – w tym zakresie mamy do czynienia z całym procesem techniczno-budowlanym, angażującym projektantów, wykonawców, inspektorów i służby energetyczne. Umieszczenie transformatorów i rozdzielnic w budynku i ich podłączenie do sieci wymaga w ocenie Sądu robót budowlanych w postaci montażu. Jednocześnie, w uzasadnieniu wyroku wskazano, że choć sporne urządzenia produkowane są jako urządzenia gotowe to wymagają wykonania robót budowlanych, by mogły spełniać swoje funkcje w ramach infrastruktury technicznej zakładu.

Mając na uwadze powyższe, transformatory i rozdzielnice posiadane przez Spółkę spełniają w ocenie Sądu wszystkie warunki niezbędne do uznania za urządzenie budowlane.

Przedstawiony wyrok jest nieprawomocny, zatem przedstawioną sprawę będzie musiał rozpoznać także Naczelny Sąd Administracyjny. Z całą pewnością wkrótce doczekamy się także kolejnych rozstrzygnięć sądów w zakresie interpretacji znowelizowanych przepisów – miejmy nadzieję, nie tak profiskalnych.