Sprzedaż opodatkowana w innym państwie – muszę wystawić fakturę w Polsce?

Z terytorialnego charakteru VAT wynika, że państwo członkowskie, w którym ma miejsce dostawa (sprzedaż), określa zasady fakturowania. Istnieją jednak wyjątki od tej zasady. 

Terytorialny charakter VAT

VAT jest podatkiem o charakterze terytorialnym co oznacza, że skutki podatkowe powstają w ramach konkretnych jurysdykcji VAT – transakcje opodatkowane są danym „krajowym” VAT (w Polsce – podatkiem od towarów i usług).

Na gruncie polskiej ustawy o VAT (ustawa o podatku od towarów i usług) przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów (art. 2 pkt 22 ustawy o VAT).

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (polskim VAT) podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (art. 5 ust. 1 ustawy o VAT).

Powyższe oznacza zasadniczo, że jeżeli dla celów VAT zdarzenie nie miało miejsca na terytorium kraju (Polski) – transakcja pozostaje poza zakresem ustawy o podatku od towarów i usług (nie podlega pod polskie regulacje VAT). 

Miejsce opodatkowania

Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT miejscem dostawy towarów jest w przypadku towarów wysyłanych lub transportowanych przez dokonującego ich dostawy, ich nabywcę lub przez osobę trzecią - miejsce, w którym towary znajdują się w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu do nabywcy.

Stosownie zaś do art. 22 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy miejscem dostawy towarów jest w przypadku towarów niewysyłanych ani nietransportowanych - miejsce, w którym towary znajdują się w momencie dostawy.

Jeżeli np. mając siedzibę działalności gospodarczej w Polsce i nie mając FE poza Polską kupię towar od niemieckiego podatnika VAT i sprzedam go do innego niemieckiego podatnika VAT na terytorium Niemiec – transakcja będzie podlegała opodatkowaniu niemieckim VAT (Umsatzsteuer).

Obowiązek wystawienia faktury – ustawa o VAT

Przepisy ustawy dotyczące fakturowania, na podstawie art. 106a ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, stosuje się do dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego dokonywane są te czynności, a w przypadku braku na terytorium kraju siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - posiadającego na terytorium kraju stałe miejsce zamieszkania albo zwykłe miejsce pobytu, z którego dokonywane są te czynności, w przypadku gdy miejscem świadczenia jest terytorium:

1. państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, a osobą zobowiązaną do zapłaty podatku od wartości dodanej jest nabywca towaru lub usługobiorca i faktura dokumentująca te czynności nie jest wystawiana przez tego nabywcę lub usługobiorcę w imieniu i na rzecz podatnika,
2. państwa trzeciego. 

Na podstawie art. 106b ust. 1 pkt ustawy o VAT podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem. 

Kiedy muszą, a kiedy nie muszę wystawiać faktury z tytułu transakcji opodatkowanych za granicą?

Trzy przykłady:

1. Świadczę usługę na rzecz niemieckiego podatnika VAT a miejscem świadczenia jest terytorium Niemiec - jako polski podatnik muszę wystawić fakturę ponieważ są spełnione przesłanki z art. 106a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o VAT (w szczególności podmiotem odpowiedzialnym do zapłaty podatku jest nabywca na zasadzie odwrotnego obciążenia); 

2. Kupiłem towar od niemieckiego podatnika VAT nr 1 i sprzedałem go do niemieckiego podatnika nr 2 na terytorium Niemiec – jako polski podatnik nie muszę wystawiać faktury zakładając, że nabywca nie jest obowiązany do rozliczenia podatku od transakcji;

3. Kupiłem towar od przedsiębiorcy w USA nr 1 i sprzedałem towar do przedsiębiorcy w USA nr 2 – jako polski podatnik muszę wystawić fakturę (art. 106a ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o VAT).

Powyższe znajduje potwierdzenie w interpretacji DKIS z dnia 22.05.2026 r., nr 0112-KDIL1-3.4012.156.2026.2.KK: …transakcja dostawy towarów na rzecz kontrahenta ze Słowacji, będzie stanowiła dla Państwa dostawę krajową opodatkowaną na terytorium Słowacji. Ponadto, wskazali Państwo, że ze względu na nałożony na Spółkę obowiązek rozliczenia podatku w Słowacji (w odniesieniu do dostaw towarów dokonywanych na terytorium Słowacji), Spółka zarejestrowała się dla celów podatku od wartości dodanej w Słowacji. Tym samym, to Spółka a nie nabywca towarów będzie zobowiązana do zapłaty podatku od towarów i usług, zgodnie z przepisami obowiązującymi na terytorium Słowacji. (…) W konsekwencji, zgodnie z obowiązującą w Polsce ustawą o podatku od towarów i usług, Spółka nie będzie zobowiązana do wystawiana faktury dokumentującej dostawę krajową opodatkowaną na terytorium Słowacji na rzecz kontrahenta zarejestrowanego w Słowacji. Ponadto, skoro nie będą Państwo zobowiązani do wystawienia faktury zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług obowiązującą w Polsce, nie będą Państwo również objęci obowiązkiem wystawienia tej faktury przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur. W celu dokumentowania tej transakcji, powinni Państwo stosować przepisy o podatku od wartości dodanej obowiązujące na terytorium Słowacji.

Natomiast w interpretacji z dnia 11.02.2026 r., nr 0113-KDIPT1-2.4012.1035.2025.2.AJB DKIS wskazał, że: Wnioskodawca nie ma siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Holandii (...) Wielkiej Brytanii (...) Zjednoczonych Emiratów Arabskich(...) Towary będące przedmiotem transakcji, o których mowa w Przypadku 1, w momencie dostawy będą znajdowały się na terytorium Holandii. Towary będące przedmiotem transakcji, o których mowa w Przypadku 2, w momencie dostawy będą znajdowały się na terytorium Wielkiej Brytanii (transakcje dokonywane w Wielkiej Brytanii, pod brytyjskim VAT) bądź Zjednoczonych Emiratów Arabskich (transakcje dokonywane w ZEA). (...) Oznacza to zatem, że w przypadku podatnika posiadającego siedzibę na terytorium kraju, jeżeli miejscem świadczenia jest terytorium innego niż Polska państwa członkowskiego, to zasady dotyczące fakturowania według prawa krajowego znajdą zastosowanie, jeżeli osobą zobowiązaną do zapłaty podatku od wartości dodanej (a zatem podatku należnego na terytorium tego innego państwa członkowskiego) jest nabywca towaru i  faktura  dokumentująca te czynności nie jest wystawiana przez tego nabywcę w imieniu i na rzecz podatnika (art. 106a pkt 2 lit. a ustawy). Polskie regulacje w zakresie fakturowania znajdą również zastosowanie do dostaw towarów dokonanych w kraju trzecim, w tym przypadku bez względu na sposób rozliczenia przez nabywcę podatku o podobnym charakterze (art. 106a pkt 2 lit. b ustawy). (…) Tym samym, przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy pomimo, że miejscem dostawy (sprzedaży) towarów nie będzie terytorium Polski (czynność wykonana przez Państwa nie będzie podlegała polskiemu podatkowi), to z uwagi na fakt, że w przypadku dostaw dokonanych na terytorium innego niż Polska kraju państwa członkowskiego UE (Niderlandach) zobowiązanym do rozliczenia podatku od wartości dodanej będzie nabywca towarów, a z opisu wynika, że nabywca nie będzie wystawiał faktur  w imieniu i na rzecz Państwa Spółki (Przypadek nr 1) - znajdą zastosowanie polskie przepisy dotyczące fakturowania. (…) Tym samym w przedmiotowej sprawie Państwo mający siedzibę działalności gospodarczej na terytorium Polski, będący czynnym podatnikiem podatku VAT i zobowiązani do wystawiania faktur krajowych, a co za tym idzie faktur ustrukturyzowanych przy użyciu KSef na czynności objęte Przypadkiem nr 1 i nr 2, powinni w tych fakturach posłużyć się polskim numerem NIP, pod którym są Państwo zidentyfikowani do podatku VAT.

W konsekwencji występują przypadki, że polski podatnik VAT może być obowiązany na gruncie polskich przepisów do wystawienia faktury dokumentującej transakcję, która w ogóle nie podlega opodatkowaniu w Polsce. Ale nie jest to zasada uniwersalna. 

Prawo do odliczenia od wydatków związanych ze sprzedażą poza granicami Polski

Zgodnie z art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT podatnik ma również prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, innych niż te, do których stosuje się zwolnienie, o którym mowa w art. 113b ust. 1, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami.   

Przykładowo: jako podmiot mający siedzibę działalności gospodarczej w Polsce, niemający FE na terytorium Niemiec, zarejestrowany do celów VAT w Niemczech kupuję towar od niemieckiego podatnika nr 1 i sprzedaję go do niemieckiego podatnika nr 2 na terytorium Niemiec. Nie wystawiam w Polsce faktury, bo nie muszę. Ale kupiłem usługę transportową od niemieckiej firmy transportowej (niemieckiego podatnika nr 3), która przewiezie towar od niemieckiego podatnika nr 1 (Berlin) do niemieckiego podatnika nr 2 (Drezno). Niemiecki podatnik nr 3 wystawi na moją rzecz fakturę z zastosowaniem odwrotnego obciążenia (import usług w Polsce). W odniesieniu do tak nabytej usługi, jako polski podatnik VAT, mam zasadniczo prawo do odliczenia podatku naliczonego zakładając, że posiadam dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku ze sprzedażą dokonywaną do podmiotu niemieckiego nr 2.