Środek trwały a roczne rozliczenie składki zdrowotnej
W rocznym rozliczeniu składek zdrowotnych można (ale nie trzeba) rozliczyć przychody i koszty ze sprzedaży majątku trwałego. Warto o tym pamiętać, bo można w ten sposób istotnie obniżyć kwotę składek zdrowotnych.
Powiedzieć, że składki zdrowotne są skomplikowane, to nic nie powiedzieć. Regulacja składkowa to prawdziwy koszmar – jest ona totalnie niezrozumiała dla przedsiębiorców, a fachowcom też potrafi spędzić sen z powiek (szkoda, że twórców tego potworka nie można skazać na roczne rozliczanie składek zdrowotnych u 50 losowo wybranych przedsiębiorców – ech, można tylko pomarzyć).
Dla wielu przedsiębiorców przełom kwietnia i maja to test na płynność finansową. W krótkim okresie zbiega się konieczność zapłaty PIT i VAT za pierwszy kwartał, konieczność dopłaty PIT rocznego i – na deser – roczne rozliczenie składek zdrowotnych. W efekcie każda oszczędność jest na wagę złota (dosłownie). A tu – dla niektórych – niespodzianka. Okazuje się, że w pewnej szczególnej, ale relatywnie częstej sytuacji można legalnie obniży kwotę tych ostatnich.
Na początku roku 2025 (a więc tego roku, który mamy obowiązek rozliczyć do 20 maja 2026 r.) wprowadzono pewne rozwiązanie, które teraz można wykorzystać. No ale po kolei.
W myśl art. 81 ust. 1 ust. 2 i 2c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461) – dalej ustawa – u podatników na podatku liniowym lub rozliczających się według skali podatkowej, podstawą wymiaru składki zdrowotnej jest dochód z działalności gospodarczej w rozumieniu podatkowym.
Zgodnie z art. 81 ust. 2zd ustawy, ilekroć w przepisach określających podstawę wymiaru składek zdrowotnych jest mowa o przychodach lub kosztach ich uzyskania, nie uwzględnia się między innymi przychodów, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 19 ustawy o PIT, i kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT.
Biorąc pod uwagę, że w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT jest mowa m.in. o sprzedaży środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, od początku roku 2025 zbycie takich środków (wartości) nie ma wpływu na podstawę wymiaru składek zdrowotnych. Dlatego podatnik powinien taką sprzedaż rozliczać poza składką zdrowotną – dotyczy zarówno przychodów ze sprzedaży, jak i
niezamortyzowanej części wartości początkowej. Nie ma przy tym podstaw do korygowania wcześniejszych kosztów uzyskania.
W art. 81 ust. 2ze ustawy zapisane jednak zostało, że przedsiębiorcy mogą do celów składki zdrowotnej uwzględnić przychody ze sprzedaży środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych i związane z tym koszty uzyskania w rocznej podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jest to jednak prawo, a nie obowiązek.
Co wynika z powyższego? Że sprzedaż składnika majątku trwałego nie podwyższa składek zdrowotnych. Ale paradoksalnie może je obniżyć. Jeżeli bowiem w wyniku sprzedaży powstał dodatkowy dochód (w praktyce zawsze tak będzie w przypadku, gdy sprzedajemy w pełni zamortyzowany środek trwały), to uwzględnienie tej kwoty w rocznym rozliczeniu składek jest ekonomicznym absurdem (no chyba, że ktoś lubi płacić na NFZ).
Jeżeli jednak podatnik poniósł stratę na sprzedaży składnika majątku trwałego – może tę stratę uwzględnić w kalkulacji rocznej składki zdrowotnej, co spowoduje jej obniżenie. Trzeba to jednak wykazać w deklaracji DRA składanej za kwiecień 2026 r.
Uwaga:
1. Sprawdź, czy w 2025 r. dokonywałeś sprzedaży środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych.
2. Jeżeli w wyniku tej sprzedaży powstał dodatkowy dochód – sprawdź, czy na pewno wyłączyłeś go z podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Jeżeli tego nie zrobiłeś – wyłącz go w rocznym rozliczeniu i odzyskaj nadpłacone składki.
3. Jeżeli sprzedaż przyniosła stratę – wykaż ją koniecznie w rocznym rozliczeniu, a odzyskaną kwotę składek przeznacz na… A zresztą – sam wiesz chyba najlepiej, na co ją przeznaczyć!
