Umorzenie złego długu a obowiązek korekty „Ogólne zasady VAT”

Jesteś wierzycielem. Dokonałeś korekty podatku należnego in minus w ramach tzw. ulgi na złe długi (art. 89a ustawy o VAT). Następnie umorzyłeś dług dłużnikowi. Czy po umorzeniu długu musisz dokonać korekty in plus? Czy umorzenie długu odbiera prawo do ulgi na złe długi? 

1. Ulga na złe długi po stronie wierzyciela

Zgodnie z art. 89a ust. 1 ustawy o VAT podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Korekta dotyczy również podstawy opodatkowania i kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności, której nieściągalność została uprawdopodobniona. 

Stosownie do art. 89a ust. 4 ustawy o VAT w przypadku gdy po złożeniu deklaracji podatkowej, w której dokonano korekty, o której mowa w ustępie 1, należność została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie, wierzyciel obowiązany jest do zwiększenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana lub zbyta. W przypadku częściowego uregulowania należności, podstawę opodatkowania oraz kwotę podatku należnego zwiększa się w odniesieniu do tej części. 

2. W czym tkwi problem?

Czy umorzoną wierzytelność: 

1. można dalej uznawać za wierzytelność „nieściągalną”? 
2. można uznać za „należność uregulowaną”? 

Czy umorzenie należności sprawia, że świadczenie przestaje być odpłatne? 

Wyroków sądów administracyjnych w omawianym zakresie jest bardzo mało z uwagi na fakt, że interpretacje indywidualne wydawane w tej kwestii przez DKIS są korzystne dla podatników. 

3. DKIS mówi: „korektyin plus nie musisz dokonywać” 

Interpretacja DKIS z dnia 04.06.2021 r., nr 0113-KDIPT1-1.4012.226.2021.1.MG: …zwolnienie dłużnika z długu przez wierzyciela (Wnioskodawcę) w związku z planowanym zawarciem umowy zwolnienia z długu nie może być w żaden sposób utożsamiane z uregulowaniem należności (uiszczeniem należności przez Kontrahenta - dłużnika) lub zbyciem w jakiejkolwiek innej formie. W takim przypadku nie wystąpi zatem u wierzyciela (Wnioskodawcy) obowiązek korekty podstawy opodatkowania i podatku należnego w trybie art. 89a ust. 4 ustawy. Tym samym w przypadku, gdy Wnioskodawca na mocy art. 89a ust. 1 ustawy skorzystał z prawa do korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego w odniesieniu do należności nieściągalnych, późniejsze zawarcie umowy o zwolnienie z długu, na mocy której Wnioskodawca zamierza umorzyć wierzytelności Spółki wynikające z faktur ujętych w deklaracjach w okresie 06.2018 do 12.2020, nie spowoduje, że Wnioskodawca utraci to prawo. Rezygnacja przez Wnioskodawcę z wszelkich roszczeń jakie powstały w związku ze świadczeniem usług udokumentowanych ww. fakturami nie jest bowiem równoznaczna z ich uregulowaniem. Mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz przedstawione okoliczności sprawy należy stwierdzić, że w związku z zawarciem umowy o zwolnienie z długu Wnioskodawca - wierzyciel nie będzie zobowiązany do zwiększenia podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego, na podstawie art. 89a ust. 4 ustawy o VAT. 

Interpretacja DKIS z dnia 12.11.2025 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.651.2025.2.ICZ: W związku z powyższym, Państwa stanowisko, zgodnie z którym, w zaistniałym zdarzeniu Wnioskodawca nie był zobowiązany do zwiększenia podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego na podstawie art. 89a ust. 4 ustawy o VAT w okresie, w którym doszło do umorzenia długu - jest prawidłowe. 

Interpretacja DKIS z dnia 28.07.2025 r., nr 0112-KDIL1-1.4012.389.2025.1.AR: W sytuacji, gdy Spółka skorzystała z ulgi na złe długi w odniesieniu do FV 1, dokonując korekty podatku należnego na podstawie art. 89a ust. 1 ustawy, a następnie - w kolejnym roku podatkowym - zawarła z Kontrahentem Ugodę Mediacyjną, na mocy której Kontrahent został zwolniony z obowiązku zapłaty wierzytelności objętej tą korektą, na Spółce nie spoczywa obowiązek ponownego zwiększenia podstawy opodatkowania oraz podatku należnego, zgodnie z art. 89a ust. 4 ustawy, w zakresie umorzonej części tej wierzytelności. 

Interpretacja DKIS z dnia 15.12.2021 r., nr 0114-KDIP4-2.4012.700.2021.1.KS: W konsekwencji w analizowanej sprawie mogą Państwo dokonać korekty podstawy opodatkowania i kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności, nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną tj. w rozliczeniu za okres, w którym upływa 90 dzień od upływu terminu płatności wynikającego z umowy lub faktury. Powyższe zasady, w tym termin dokonywania korekty podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego odnoszą się również do sytuacji, gdy umorzenie należności, nastąpi przed upływem 90 dni od terminu płatności wynikającego z umowy lub faktury. 

Dla DKIS umorzenie długi nie odbiera prawa do korekty in minus. 

4. NSA mówi: „korektyin plus musisz dokonać, nie na podstawie art. 89a ust. 4, ale na podstawie OGÓLNYCH ZASAD VAT” 

Wyrok NSA z dnia 25.04.2017 r., sygn. I FSK 108/17: Na tle rozpatrywanej sprawy spornym zagadnieniem jest, czy zwolnienie dłużnika z długu przez wierzyciela stanowi uregulowanie należności, w rozumieniu art. 89b ust. 1 i 4 u.p.t.u., a zatem czy w takim przypadku zwolniony z długu dłużnik może odliczyć podatek naliczony z faktury wierzyciela. (…) Niezależnie bowiem od cywilnoprawnych form wygaszania zobowiązań, na gruncie u.p.t.u. do nieuregulowania zobowiązania dochodzi wtedy, gdy jest ono niezapłacone. (…) Jeżeli zatem zwolnienie z długu to czynność o charakterze rozporządzającym, poprzez którą dochodzi do dobrowolnego zrezygnowania przez wierzyciela ze świadczenia należnego mu od dłużnika, a w konsekwencji do umorzenia zobowiązania dłużnika, które wygasa, bez zaspokojenia wierzyciela, zaistnienie takich okoliczności nie daje podstaw podatnikowi-wierzycielowi do zastosowania instytucji korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego (tzw. ulgi na złe długi) z tytułu nieuregulowania wierzytelności, której nieściągalność została uprawdopodobniona. Jeżeli bowiem celem ulgi na złe długi jest uwolnienie podatnika-wierzyciela od konieczności ekonomicznego ponoszenia ciężaru nieuiszczonego mu przez dłużnika podatku, to w sytuacji gdy podatnik-wierzyciel sam dobrowolnie rezygnuje z tego należnego mu od dłużnika świadczenia, zwalniając go z długu, nie zachodzą przesłanki do zastosowania tej ulgi. (…) Rezygnacja bowiem z dochodzenia należności podatkowej od dłużnika, z tytułu rodzącego obowiązek podatkowy w VAT zdarzenia gospodarczego, nie zwalnia w tej sytuacji wierzyciela od ciężaru podatkowego z tytułu wykonanych świadczeń. (…) Podstawę takiej korekty należy wywieść z ogólnych zasad VAT - skoro podatnik rezygnuje dobrowolnie z należności podatkowej od dłużnika, którą miał rozliczyć z wierzycielem podatkowym, nie ma podstaw do premiowania go zwolnieniem z obowiązku ponoszenia tego ciężaru podatkowego, będącego następstwem zrealizowanego na rzecz dłużnika świadczenia. 

Dla NSA umorzenie długu odbiera prawo do korekty w ramach ulgi na złe długi.